CaliToday News – Elon Musk vừa ra lệnh bóp băng thông phiên bản quân sự của mạng lưới Starlink mà Ukraine phụ thuộc vào, khiến giới chức Kyiv rơi vào tình trạng hoảng loạn và tạo ra sự bối rối ngay bên trong chính quyền của Tổng thống Donald Trump.
Động thái này xuất phát từ việc cả Musk và Tổng thống Trump gần đây đều công khai bày tỏ sự tức giận trước các cuộc tấn công của Ukraine vào những nhà máy lọc dầu diesel của Nga. Ông Trump cho rằng các đòn đánh này là nguyên nhân dẫn đến giá năng lượng leo thang trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, dù giới phân tích nhận định chiến tranh Iran mới là yếu tố tác động lớn hơn. Vào ngày 10/10, ông Trump từng tuyên bố đã cảnh báo Tổng thống Volodymyr Zelensky không được đánh vào các nhà máy lọc dầu, và Musk sau đó đã phản hồi trên mạng xã hội X rằng “Zelensky đã đi quá xa”.
Đến ngày 14/10, các hạn chế tốc độ bắt đầu được áp dụng. Tỷ phú Musk đã đặt giới hạn tốc độ kết nối của các thiết bị phần cứng Ukraine, khiến nhiều máy bay không người lái (drone) tấn công lẫn drone đánh chặn gần như tê liệt hoàn toàn. Chuyên gia Michael Kofman thuộc Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Carnegie tại Washington cho biết tốc độ kết nối đã bị ghì xuống dưới 130 km/h, trong khi năng lực triển khai cần đạt mức 160 km/h, trực tiếp làm tê liệt các chiến dịch không kích và lưới phòng không của Ukraine. Giới chức Kyiv cho biết giới hạn này còn tạo cơ hội cho hỏa tiễn Nga né tránh được các lá chắn phòng thủ.
Sự việc nhanh chóng thổi bùng một cuộc khủng hoảng ngoại giao và nội bộ. Tổng thống Zelensky lên tiếng cảnh báo công dân Ukraine có thể thiệt mạng nếu quyền truy cập không được khôi phục, đồng thời nghi ngờ mệnh lệnh xuất phát từ ông Trump hoặc Musk. Phản ứng dữ dội từ Kyiv đã dẫn đến một cuộc điều tra nội bộ không chính thức bên trong Tòa Bạch Ốc.
Đáng chú ý, các nguồn tin cho biết Musk và ông Trump đã thảo luận về vấn đề bóp băng thông Starlink trong một cuộc điện đàm sau khi sự việc công khai, và một nguồn tin cho hay hai người thậm chí đã trao đổi trước khi quyết định được ban hành. Giữa lúc dư luận dậy sóng, đại diện SpaceX đã liên hệ với các đối tác tại Tòa Bạch Ốc nhằm tìm kiếm tiếng nói thống nhất rằng công ty và chính quyền đã phối hợp từ trước.
Dù vậy, các phát ngôn công khai lại cho thấy sự né tránh trách nhiệm. Musk viết trên X rằng mọi quyết định giới hạn tốc độ đều do quân đội Mỹ và Tổng thống đưa ra. Ngược lại, Tổng thống Trump khẳng định với phóng viên vào hôm thứ Hai rằng ông không biết ai chịu trách nhiệm và “muốn tìm hiểu rõ ràng”. Về phía giới chức, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố Ngũ Giác Đài “không đưa ra bất kỳ chỉ thị nào” và SpaceX có toàn quyền quyết định dựa trên điều khoản dịch vụ của họ. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng bác bỏ cáo buộc chính quyền Trump cắt hỗ trợ tình báo cho Ukraine, nhưng thừa nhận căng thẳng giữa Washington và Kyiv hiện đang gia tăng rõ rệt.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Ukraine tại Washington, Denys Sienik, cho biết Kyiv vẫn đang chờ câu trả lời chính thức từ các cuộc liên lạc cấp lãnh đạo với Ngũ Giác Đài và SpaceX để nắm rõ sự tình cũng như khả năng khôi phục đường truyền. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky đã tới Na Uy vào thứ Ba để hội đàm với đặc phái viên Steve Witkoff của ông Trump cùng hai nhà lãnh đạo khác nhằm tìm giải pháp kết thúc cuộc chiến. Vụ việc một lần nữa phơi bày tầm ảnh hưởng to lớn mang tính cá nhân của Elon Musk, khi chỉ một quyết định can thiệp kỹ thuật cũng có thể làm xoay chuyển tình thế trên chiến trường khốc liệt.
Ban tập viên CaliToday
