Hàng trăm người xuống đường biểu tình tại Bangkok, Thái Lan, bên lề hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Nhóm Ngân hàng Thế giới, phản đối tình trạng bất bình đẳng kinh tế, nợ nần của các gia đình, ô nhiễm môi trường và những hậu quả mà họ cho là xuất phát từ chính sách phát triển ưu tiên các tập đoàn lớn…
Ngày 15/10/2026, cuộc biểu tình diễn ra gần Trung tâm Hội nghị Quốc gia Queen Sirikit (Bangkok- Thái Lan ), nơi quy tụ hàng chục ngàn đại biểu, chuyên gia và giới hoạch định chính sách từ khắp thế giới. Trong lúc các nhà lãnh đạo tài chính bàn luận về những thách thức kinh tế toàn cầu, người biểu tình đưa ra thông điệp trái ngược: tăng trưởng kinh tế sẽ chẳng có nhiều ý nghĩa nếu dân nghèo ngày càng khốn khó, nợ nần chồng chất và môi trường tiếp tục bị tàn phá bởi những dự án phát triển.
Theo hãng thông tấn Associated Press (AP), đoàn biểu tình gồm thành viên Mạng lưới Nhân dân Chống Ngân hàng Thế giới và IMF cùng nhiều nhà hoạt động xã hội. Một số người mang mặt nạ mô phỏng Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva và những nhân vật quyền lực khác. Họ còn kéo theo mô hình một con heo màu hồng khổng lồ, trên mắt có hình đồng Mỹ kim, nhằm châm biếm hệ thống tài chính và cách phân chia lợi ích kinh tế. Những biểu ngữ được giương cao để phản đối các định chế tài chính quốc tế bị cáo buộc thúc đẩy chính sách có lợi cho giới kinh doanh lớn, trong khi chưa quan tâm đúng mức đến những cộng đồng phải gánh chịu hậu quả.
Theo báo Bangkok Post ngày 15/10, khoảng 600 người tập trung gần giao lộ Rama IV từ 8 giờ sáng. Đoàn người khởi hành gần khu Khlong Toei, đi dọc đường Sunthorn Kosa đến giao lộ Na Ranong rồi hướng về Trung tâm Hội nghị Quốc gia Queen Sirikit. Cảnh sát dựng hàng rào, ngăn đoàn người tiếp tục tiến trên đường Ratchadaphisek đến gần địa điểm hội nghị. Sau khi thương lượng với nhà chức trách, người biểu tình đồng ý chuyển đến khu vực được chỉ định để tiếp tục bày tỏ lập trường. Ban tổ chức cho biết họ dự định duy trì hoạt động đến tối 16/10, theo dõi diễn biến hội nghị và tìm cách chuyển đạt nguyện vọng của những cộng đồng bị ảnh hưởng đến các đại biểu quốc tế.
Bà Supaporn Malailoy, 50 tuổi, đại diện Mạng lưới Nhân dân Chống Ngân hàng Thế giới và IMF, cho biết cuộc biểu tình nhằm phản đối những chính sách bị cho là ưu tiên các tập đoàn lớn và những dự án quy mô rộng, trong đó có Hành lang Kinh tế phía Đông của Thái Lan. Theo bà, chính sách thu hút đầu tư ngoại quốc cần được xét đến ảnh hưởng đối với sinh kế người dân, môi trường và gánh nặng nợ công, thay vì chỉ căn cứ vào những con số tăng trưởng. Những người tổ chức nhấn mạnh họ không có ý định phá rối hội nghị, mà muốn tiếng nói của các cộng đồng chịu thiệt thòi được lắng nghe tại một diễn đàn quy tụ những người có quyền quyết định chính sách tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, cuộc biểu tình đã xảy ra va chạm ngắn giữa người tham gia và cảnh sát. Bà Pranom Somwong, đại diện pháp lý của nhóm, cho biết cảnh sát ban đầu đồng ý để người biểu tình treo biểu ngữ trên cầu bộ hành, nhưng sau đó ngăn cản và kéo một số người ra khỏi khu vực. Bà cho rằng hành động này xâm phạm quyền tự do phát biểu được Hiến pháp Thái Lan bảo vệ. Đây là cáo buộc từ phía người biểu tình, trong khi cảnh sát giải thích việc bố trí lực lượng nhằm giữ gìn trật tự, bảo đảm an toàn và an ninh cho hội nghị quốc tế. Thiếu tướng cảnh sát Siriwat Deepor, phát ngôn viên Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan, cho biết lực lượng chức năng đã sắp xếp nhân sự và khu vực tập trung theo luật định. Ông kêu gọi người biểu tình tuân thủ Luật Hội họp công cộng, đồng thời xác nhận tính đến ngày 15/10, chưa có biện pháp tố tụng nào được áp dụng đối với những người tham gia.
Các cuộc phản đối diễn ra trong lúc IMF và Ngân hàng Thế giới phải đối diện với nhiều câu hỏi về hiệu quả của mô hình phát triển kinh tế hiện nay. Theo Reuters ngày 11/10/2026, hội nghị thường niên diễn ra từ ngày 12 đến 18/10 tại Bangkok, với khoảng 18.000 người ghi danh tham dự, gồm các bộ trưởng tài chánh, thống đốc ngân hàng trung ương, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp. Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva và Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga cảnh báo chiến tranh tại Trung Đông, giá năng lượng gia tăng, phân bón đắt đỏ và nguy cơ thời tiết cực đoan đang cùng lúc gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Tình hình đặc biệt đáng lo ngại đối với các quốc gia đang phát triển, vốn có ngân sách hạn hẹp nhưng lại phải đáp ứng nhu cầu trợ giúp ngày càng lớn của người dân.
Một vấn đề nổi bật là gánh nặng nợ công. Theo số liệu IMF được Reuters dẫn lại, tổng nợ công toàn cầu đang tiến gần mức cao nhất kể từ Đệ nhị Thế chiến và có thể vượt 100% tổng sản lượng kinh tế toàn cầu trước năm 2030. Những quốc gia đang phát triển, nhất là các nước có lợi tức thấp, dễ bị tổn thương vì phải vay mới hoặc thương lượng lại các khoản nợ với mức lãi suất cao hơn. Các nền kinh tế này dự trù phải thanh toán khoảng 400 tỷ Mỹ kim nợ ngoại quốc trong năm 2026, trong khi tiền lãi phải trả trung bình đã vượt 10% nguồn thu ngân sách. Khi phần lớn ngân sách phải dành để trả nợ, chính phủ sẽ còn ít tiền hơn cho y tế, giáo dục, trợ cấp xã hội và những chương trình bảo vệ môi trường.
Bà Iolanda Fresnillo, chuyên gia về công bằng nợ thuộc tổ chức Eurodad, cảnh báo những điều kiện cho vay mới của IMF có thể buộc một số quốc gia thực hiện các cuộc cải tổ sâu rộng, trong lúc chính phủ phải cắt giảm chi tiêu để trả nợ. Theo bà, nếu những chương trình trợ giúp tài chánh đi kèm điều kiện khiến người dân phải chịu thêm phí tổn, khủng hoảng xã hội có thể trầm trọng hơn. Đây cũng là trọng tâm trong thông điệp của người biểu tình tại Bangkok: vấn đề không chỉ nằm ở nợ nần hay từng dự án riêng lẻ, mà còn ở câu hỏi liệu chính sách kinh tế quốc tế có phân chia công bằng lợi ích và rủi ro hay không.
Thái Lan là một thí dụ rõ rệt về những mâu thuẫn này. Bangkok được quảng bá như một trung tâm thương mại và hội nghị quốc tế, với khách sạn sang trọng, khu thương mại hiện đại và những công trình hạ tầng quy mô lớn. Thế nhưng, bên cạnh hình ảnh phồn thịnh ấy vẫn còn những khu dân cư nghèo nàn, kênh rạch ô nhiễm và người vô gia cư sống dọc các con đường. AP dẫn nhận định của Ngân hàng Thế giới cho biết Thái Lan thuộc nhóm quốc gia có mức bất bình đẳng lợi tức cao trong khu vực. Những trận lụt nghiêm trọng gần đây còn phá hủy mùa màng, gây thiệt hại nhà cửa và cơ sở thương mại, khiến nhiều gia đình vốn đã khó khăn càng thêm điêu đứng. Vì vậy, việc các định chế tài chính quốc tế họp tại Bangkok đã tạo cơ hội để những nhóm xã hội đưa các vấn đề trong nước ra trước dư luận quốc tế.
Sức ép đối với kinh tế toàn cầu còn đến từ chiến tranh và giá năng lượng. Theo bản tin Reuters ngày 11/10, cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã kéo dài sang tháng thứ tám, gây gián đoạn nguồn cung dầu và đẩy giá năng lượng lên cao. Giá dầu vượt mức 100 Mỹ kim một thùng trong phần lớn thời gian của năm, gây khó khăn cho những quốc gia nhập cảng năng lượng như Thái Lan. Giá phân bón và nhiên liệu gia tăng cũng khiến phí tổn sản xuất nông nghiệp, vận tải và thực phẩm leo thang. Ông Ajay Banga cảnh báo sự kết hợp giữa giá năng lượng, phân bón đắt đỏ, nợ nần và nguy cơ hiện tượng El Niño nghiêm trọng có thể tạo thêm nhiều thách thức trong những tháng tới. Những cú sốc liên tiếp khiến các gia đình lợi tức thấp dễ lún sâu vào nợ nần, trong khi các cơ sở kinh doanh nhỏ phải gánh chi phí hoạt động ngày càng cao.
Trước tình hình này, lãnh đạo IMF và Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh các chính phủ cần kiểm soát nợ, đồng thời dành ngân khoản trợ giúp có mục tiêu và giới hạn thời gian cho những thành phần dễ bị tổn thương nhất. Tuy nhiên, các tổ chức xã hội đòi hỏi những cam kết phải được biến thành hành động cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở những lời tuyên bố tại hội nghị. Những đề nghị được các nhà hoạt động nêu ra gồm giảm gánh nợ cho nông dân và người nghèo, tăng nguồn thu ngân sách từ các tập đoàn lớn cùng giới giàu có, và bảo đảm người dân được tham gia vào những quyết định liên quan đến các dự án phát triển.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
