Cuộc chiến tại Yemen đang bước vào giai đoạn nguy hiểm mới khi lực lượng Houthi liên tiếp phóng hỏa tiễn và máy bay không người lái nhắm vào những mục tiêu chiến lược của Saudi Arabia, trong đó có trụ sở tập đoàn dầu khí quốc doanh Saudi Aramco tại thành phố Dhahran. Dú không có người thiệt mạng hay bị thương nhưng vụ tấn công đã phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống phòng thủ của vương quốc dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng lo ngại chiến sự có thể lan rộng khắp vùng Vịnh…
Theo Reuters, vụ tấn công của Houthi xảy ra tối thứ Ba, ngày 13 tháng 10 năm 2026, tại khu trụ sở Saudi Aramco ở Dhahran, miền đông Saudi Arabia. Một nguồn tin trong công ty xác nhận hỏa tiễn đánh trúng tòa nhà văn phòng, khiến ba tầng trên cùng bị hư hại. Sáu nguồn tin trước đó cho biết họ nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn gần khu phức hợp. Bộ Năng lượng Saudi Arabia xác nhận đám cháy nhỏ xảy ra tại tòa nhà hành chánh và lực lượng liên hệ đã nhanh chóng ứng phó. Dù không gây thương vong, vụ việc vẫn đặc biệt nghiêm trọng vì nơi đây là trung tâm điều hành quan trọng của Aramco, đơn vị quản lý các giàn khoan dầu khí, đường ống dẫn dầu, nhà máy lọc dầu và cảng xuất cảng năng lượng của Saudi Arabia.
Aramco là một trong những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới, đồng thời giữ vai trò trụ cột trong nền kinh tế Saudi Arabia. Vì vậy, bất cứ cuộc tấn công nào nhắm vào cơ sở điều hành của tập đoàn cũng có thể gây hậu quả vượt xa thiệt hại vật chất trước mắt. Nếu các cơ sở năng lượng tiếp tục bị đe dọa, hoạt động sản xuất, vận chuyển và xuất cảng dầu mỏ có thể bị ảnh hưởng, trong khi giới đầu tư quốc tế phải xét lại mức độ an toàn khi làm ăn tại vương quốc này.
Tình hình càng đáng ngại khi Houthi tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công các phi trường và cơ sở dầu khí của Saudi Arabia. Ngày 14/10, lực lượng này cho biết đã sử dụng hỏa tiễn đạn đạo, hỏa tiễn hành trình và máy bay không người lái nhắm vào các cơ sở Aramco tại Dhahran, phi trường quốc tế King Khalid ở Riyadh và một nhà máy lọc dầu của Aramco tại thủ đô. Houthi đồng thời cảnh cáo các hãng vận tải quốc tế, thường dân và nhân viên làm việc tại phi trường cùng cơ sở dầu khí nên rời khỏi những nơi mà họ tuyên bố là mục tiêu quân sự.
Căng thẳng đã gia tăng từ trước vụ tấn công trụ sở Aramco. Một vụ hỏa tiễn hôm thứ Bảy, ngày 10/10, khiến 13 người thiệt mạng, trở thành cuộc tấn công gây chết chóc nhất tại Saudi Arabia trong khoảng một thập niên. Những đợt tấn công kế tiếp khiến các chuyến bay bị gián đoạn. Mảnh vỡ từ hỏa tiễn bị đánh chặn rơi xuống khu dân cư tại Riyadh, làm bốn người bị thương và gây hư hại khoảng 15 căn nhà, theo lực lượng phòng vệ dân sự Saudi Arabia. Giới chức nước này cho biết đã đánh chặn nhiều hỏa tiễn và máy bay không người lái hướng về thủ đô cùng các khu vực phía nam.
Nguồn gốc cuộc đối đầu bắt nguồn từ chiến tranh Yemen. Saudi Arabia từng can thiệp quân sự vào cuộc nội chiến từ năm 2015, sau khi Houthi chiếm thủ đô Sanaa và đẩy chính quyền được quốc tế công nhận vào tình thế khó khăn. Thỏa thuận đình chiến do Liên Hiệp Quốc làm trung gian năm 2022 giúp giảm đáng kể giao tranh, nhưng không giải quyết được những mâu thuẫn căn bản giữa các phe phái. Sang năm 2026, chiến sự bùng phát trở lại khi Saudi Arabia tăng cường hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen chống Houthi, sau những bước tiến quân sự của lực lượng này dọc bờ Biển Đỏ và gần eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với vịnh Aden.
Theo Reuters, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu đã mở nhiều đợt không kích nhắm vào các cơ sở của Houthi tại Sanaa và những địa điểm bị nghi có khả năng hỗ trợ lực lượng này phóng hỏa tiễn. Đài Al-Masirah do Houthi điều hành loan tin một trạm trung tâm của Công ty Dầu khí Yemen gần Sanaa đã bị không kích. Liên quân tuyên bố chiến dịch nhằm vô hiệu hóa khả năng Houthi đe dọa Saudi Arabia, Yemen và các tuyến hàng hải quốc tế. Trước vụ tấn công Aramco, Houthi đã cảnh cáo sẽ trả đũa mạnh mẽ các cuộc không kích của Saudi Arabia. Phát ngôn viên lực lượng này, Yahya Saree, từng nêu đích danh trụ sở Aramco tại Dhahran và một nhà máy lọc dầu ở Riyadh là những mục tiêu có thể bị tấn công.
Một nguyên nhân khiến Riyadh thêm lo ngại là năng lực hỏa tiễn và máy bay không người lái của Houthi đã tiến bộ đáng kể. Trong bài phân tích công bố ngày 15/10, Reuters dẫn lời ông Andreas Krieg, giảng viên cao cấp về nghiên cứu an ninh tại King’s College London, cho biết Iran đã hỗ trợ Houthi về kiến thức, kỹ thuật và khả năng phát triển vũ khí trong hơn một thập niên. Theo ông, lực lượng này không chỉ tiếp nhận vũ khí mà còn từng bước xây dựng khả năng lắp ráp, sản xuất và cải tiến một số hệ thống ngay tại địa phương. Iran phủ nhận việc cung cấp vũ khí vi phạm lệnh cấm vận của Liên Hiệp Quốc, nhưng các chuyên gia được Reuters phỏng vấn nhận định sự trợ giúp về kỹ thuật và linh kiện đã góp phần nâng cao khả năng tác chiến của Houthi.
Tổ chức Conflict Armament Research ra báo cáo, theo đó Houthi đang tìm cách phát triển hỏa tiễn đạn đạo tầm trung với những linh kiện có nguồn gốc từ Trung Quốc. Các linh kiện này được cho là nằm trong một lô hàng bị lực lượng chính phủ Yemen tịch thu. Theo giới chuyên gia, việc đa dạng hóa nguồn cung giúp Houthi giảm lệ thuộc vào các tuyến vận chuyển trực tiếp từ Iran, đồng thời khiến nỗ lực ngăn chặn chương trình phát triển vũ khí trở nên phức tạp hơn. Vì vậy, các cuộc không kích nhằm vào kho vũ khí và bệ phóng chưa chắc có thể chấm dứt hoàn toàn những đợt tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay không người lái.
Cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2/2026 đã khiến nhu cầu sử dụng hỏa tiễn đánh chặn trong khu vực tăng mạnh. Các đồng minh của Washington tại Trung Đông phải đối phó nhiều mối đe dọa cùng lúc, trong khi lượng đạn phòng không có thể cạn nhanh hơn khả năng bổ sung. Ông Farzan Sabet, chuyên gia Trung Đông tại Graduate Institute ở Geneva, nhận định Saudi Arabia có lãnh thổ rộng lớn nên khó bảo vệ mọi mục tiêu trước các đợt tấn công từ trên không. Nước này phải đồng thời bảo vệ thành phố, phi trường và những cơ sở năng lượng trải rộng trên khắp lãnh thổ.
Khủng hoảng còn liên quan trực tiếp đến lợi ích chiến lược của Saudi Arabia tại Biển Đỏ. Eo biển Bab el-Mandeb là cửa ngõ phía nam của Biển Đỏ, giữ vai trò quan trọng đối với vận tải hàng hải và nguồn cung năng lượng quốc tế. Tuyến đường này càng được chú ý sau khi eo biển Hormuz bị đóng trong cuộc chiến với Iran, làm gia tăng sức ép lên các tuyến vận chuyển dầu khí trong khu vực.
Về ngoại giao, Saudi Arabia đang tìm kiếm sự hỗ trợ rộng rãi hơn từ các đồng minh để đối phó những đợt tấn công. Tuy nhiên, Hoa Kỳ, đồng minh an ninh quan trọng nhất của Riyadh, chưa chấp thuận trực tiếp tham chiến chống Houthi theo đề nghị của Saudi Arabia. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran sẵn sàng làm trung gian giữa Saudi Arabia và Houthi. Đề nghị này được đưa ra trong bối cảnh Iran và Saudi Arabia vẫn là hai đối thủ có ảnh hưởng lớn tại Trung Đông, còn cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran khiến nguy cơ xung đột lan rộng càng đáng lo ngại.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
