Trong khi giới chức thành phố Hà Nội nhấn mạnh rằng phần đông dân chúng tán thành những công trình trọng điểm, nhiều gia đình sống trong các khu vực nằm trong diện quy hoạch lại bày tỏ nỗi lo mất nhà cửa, mức tiền bồi thường, điều kiện tái định cư và tương lai làm ăn sinh sống. Những hình ảnh người dân mặc áo đỏ, mang cờ Tổ quốc nhưng giăng biểu ngữ phản đối việc giải tỏa cho thấy vấn đề phát triển đô thị không chỉ liên quan đến những con đường mới hay các công trình hiện đại, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và cuộc sống của hàng ngàn gia đình…
Cuộc tranh luận trở nên sôi nổi vào những ngày đầu tháng 10, sau khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam -Tô Lâm đến thị sát một số công trình trọng điểm tại Hà Nội, trong đó có những dự án liên quan đến đường Vành đai 1 và Vành đai 2. Trước đó, vào ngày 27 tháng 9, ông Tô Lâm dẫn báo cáo của chính quyền thành phố, cho biết tỷ lệ người dân tán thành việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu vực Hồ Gươm và vùng phụ cận đạt 92%, trong khi tỷ lệ đồng thuận đối với quy hoạch phân khu đô thị ven sông Hồng là 71,8%.
Tuy nhiên, theo BBC, những con số này cần được xem xét cùng với các phản ảnh về sự chống đối của những cộng đồng trực tiếp chịu ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất. Nói cách khác, tỷ lệ tán thành được công bố không nhất thiết phản ảnh đầy đủ tâm tư của những gia đình đang đứng trước nguy cơ phải rời bỏ nhà cửa và nơi sinh sống lâu năm.
Ngày 9 tháng 10, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng lên tiếng cảm ơn sự đồng tình và chia sẻ của người dân tại những khu vực có dự án đang được thực hiện, đặc biệt trong công tác giải tỏa mặt bằng và tổ chức thi công. Cùng thời gian này, báo chí trong nước loan tin nhiều gia đình sống dọc đường Giải Phóng đã nhận tiền bồi thường, tháo dỡ nhà cửa để giao đất cho dự án Trục không gian Quốc lộ 1. Theo VnExpress ngày 8 tháng 10, dự án dài khoảng 36,3 cây số, đi qua 18 xã và phường, với tổng kinh phí đầu tư gần 162.000 tỷ đồng. Theo thiết kế, mặt cắt ngang của tuyến đường có nơi rộng đến 90 thước. Thành phố dự trù căn bản hoàn tất công trình vào năm 2027. Những gia đình chấp nhận di dời sau khi nhận tiền bồi thường là một phần trong bức tranh giải tỏa mặt bằng tại Hà Nội, nhưng không phải tất cả cư dân đều đồng ý với cách thực hiện các dự án.
Cũng theo BBC, từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 10, hàng trăm cư dân phường Vĩnh Hưng đã tập trung trước trụ sở chính quyền và tuần hành trên một số đường phố để phản đối dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị do Sun Group thực hiện. Người dân lo ngại đất đai và nhà cửa của họ có thể bị thu hồi để xây dựng những khu chung cư thương mại. Họ yêu cầu nhà chức trách giải thích minh bạch phương án bồi thường, đồng thời bảo đảm quyền lợi của những gia đình buộc phải chuyển đến nơi khác sinh sống.
BBC cũng ghi nhận lời phản ảnh của một số hộ dân cho biết họ chỉ hay tin nhà đất của mình nằm trong khu vực quy hoạch sau khi thông tin về việc khởi công dự án xuất hiện trên báo chí vào cuối tháng 8 năm 2026. Nếu những phản ảnh này chính xác, điều đó cho thấy việc thông báo và tham khảo ý kiến cư dân trước khi tiến hành những dự án có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống dân chúng vẫn còn là vấn đề cần được làm sáng tỏ.
Tại những khu vực ven sông Hồng, những bất đồng còn xoay quanh quy mô quy hoạch, lịch sử hình thành các khu dân cư và phương án bố trí nơi ở mới cho những gia đình bị ảnh hưởng. Đơn cử cư dân phường Long Biên trước đây đã kiến nghị điều chỉnh tuyến đường rộng 73,5 thước theo quy hoạch nhằm tránh việc con đường cắt ngang khu dân cư Thạch Cầu, một nơi đã hình thành từ lâu đời. Một số người dân yêu cầu không giải tỏa toàn bộ khu vực và mong muốn giữ lại nghĩa trang gắn bó với sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Trong khi đó, tại phường Hồng Hà, cư dân đòi hỏi phải công khai rõ ràng quỹ đất dành cho việc tái định cư, đồng thời phản đối những phương án mà theo họ chưa bảo đảm quyền lợi của các gia đình phải giao lại nhà đất. Đối với những cộng đồng đã sinh sống lâu năm tại một địa phương, việc di dời không chỉ là chuyện đổi chỗ ở, mà còn có thể làm đứt đoạn những mối quan hệ láng giềng, tập quán sinh hoạt và sự gắn bó với nơi chôn nhau cắt rốn.
Một diễn biến đáng chú ý khác là việc Hà Nội bãi bỏ Quyết định số 6142/QĐ-UBND ngày 11 tháng 12 năm 2025, liên quan đến nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu sông Hồng, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Theo thông tin BBC dẫn lại, việc bãi bỏ quyết định này không có nghĩa là thành phố ngưng nghiên cứu và lập phương án điều chỉnh quy hoạch. Dẫu vậy, diễn biến trên cho thấy những vấn đề liên quan đến quy hoạch và giải tỏa mặt bằng đang đặt ra nhu cầu phải giải thích rõ ràng hơn về phạm vi đất đai sẽ bị thu hồi, ảnh hưởng đối với các khu dân cư hiện hữu và phương án bảo vệ quyền lợi của người dân. Khi những quyết định liên quan đến nhà cửa và tài sản có thể làm thay đổi cuộc sống của nhiều gia đình, việc công bố đầy đủ tin tức và giải thích rõ căn cứ thực hiện là điều cần thiết để người dân hiểu được chuyện gì đang xảy ra và có cơ sở bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Ngoài những dự án kể trên, chương trình mở rộng đường sá, phát triển đô thị và xây dựng các công trình văn hóa quy mô lớn cũng kéo theo nhu cầu giải tỏa mặt bằng đáng kể. Ngày 1 tháng 8 năm 2026, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã kiểm tra tiến độ dự án đường Đặng Thai Mai, Nhà hát Ngọc Trai và Công viên văn hóa nghệ thuật chuyên đề tại khu vực Tây Hồ. Theo tin tức do Chính phủ Việt Nam công bố, riêng giai đoạn đầu của dự án Nhà hát Ngọc Trai có 131 trường hợp phải giải tỏa mặt bằng, trong đó 39 trường hợp thuộc diện được bố trí nơi ở mới. Sang giai đoạn kế tiếp, có thêm 260 trường hợp phải giao lại đất. Những con số này cho thấy các dự án quy mô lớn có thể gây xáo trộn đáng kể trong đời sống dân cư, ngay cả khi mục tiêu được nêu ra là cải thiện đường sá, xây dựng cơ sở văn hóa và mở rộng không gian công cộng. Bởi vậy, ngoài lợi ích mà công trình đem lại cho thành phố, cách thức giải quyết quyền lợi của những người phải di dời cũng cần được xem xét nghiêm chỉnh.
Trước những ý kiến trái ngược, vấn đề căn bản không chỉ là người dân có tán thành việc phát triển đô thị hay không, mà còn là họ có được cung cấp đầy đủ tin tức, có cơ hội góp ý một cách thực chất và có được bảo đảm quyền lợi khi phải rời nơi ở cũ hay không. Người dân cần được giải thích rõ tiền bồi thường được tính theo căn cứ nào, giá trị nhà đất được xác định ra sao, nơi tái định cư có đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và điều kiện làm ăn hay không, cũng như những khiếu nại của họ sẽ được cứu xét và giải quyết bằng cách nào. Đối với nhà chức trách, việc công khai các bản quy hoạch, trực tiếp đối thoại với cư dân và giải quyết thỏa đáng những điểm bất hợp lý là những điều quan trọng để tránh làm nảy sinh thêm bất mãn và xung đột.
NGƯỜI QUAN SÁT
