Calitoday News – Một nhóm thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đã công khai phản đối thỏa thuận mua dầu diesel từ Nga của Tổng thống Donald Trump, cho rằng quyết định này không chỉ làm suy yếu các biện pháp trừng phạt Moscow mà còn tạo nguồn tài chính giúp Tổng thống Vladimir Putin tiếp tục cuộc chiến tại Ukraine. Các nhà lập pháp gọi thỏa thuận là “món quà dành cho đối thủ” và “sự phản bội các đồng minh” của Hoa Kỳ.
Theo The Hill và Reuters, tranh cãi bùng phát sau khi Tổng thống Trump thông báo hôm thứ Sáu, ngày 9/10, rằng ông đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm đưa lượng lớn dầu diesel của Nga vào thị trường Mỹ và quốc tế, với mục tiêu giảm giá nhiên liệu đang tăng cao.
Quyết định này gây bất ngờ cho nhiều thành viên Quốc hội, đặc biệt là các nghị sĩ Cộng hòa vốn ủng hộ duy trì những biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Nga sau cuộc xâm lược Ukraine năm 2022.
Trong tuyên bố chung, các thượng nghị sĩ cảnh báo rằng việc nới lỏng hạn chế đối với dầu diesel Nga có thể mang lại cho Moscow nguồn thu đáng kể, trong khi quân đội Nga vẫn tiếp tục các cuộc tấn công vào lãnh thổ Ukraine.
Nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa công khai phản đối
Bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa lên tiếng phản đối thỏa thuận ngay từ cuối tuần gồm Susan Collins của Maine, Lisa Murkowski của Alaska, Thom Tillis của North Carolina và John Curtis của Utah.
Các nghị sĩ này cùng một số đồng nghiệp Dân chủ yêu cầu chính quyền Trump lập tức xem xét lại quyết định, đồng thời nhấn mạnh rằng Quốc hội đã thông qua luật cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga vào năm 2022 nhằm ngăn chặn nguồn tiền của Mỹ được sử dụng để tài trợ cho cuộc chiến tại Ukraine.
Nhóm nghị sĩ cũng chỉ trích chính quyền vì không tham khảo ý kiến Quốc hội hoặc cung cấp lời giải thích đầy đủ trước khi đưa ra quyết định thay đổi chính sách trừng phạt.
Đến ngày 13/10, số thượng nghị sĩ ký tên phản đối đã tăng lên 12 người, trong đó có sáu thành viên Cộng hòa. Những người tham gia còn có Thượng nghị sĩ Mitch McConnell của Kentucky, một nhân vật có ảnh hưởng lâu năm trong đảng Cộng hòa.
Trong thư gửi tổng thống, các nghị sĩ cho rằng thỏa thuận gây tổn hại đến lợi ích an ninh của Mỹ và phản bội người dân Ukraine, đồng thời kêu gọi hủy bỏ quyết định nới lỏng trừng phạt.
Thỏa thuận cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel từ Nga
Theo thông báo của ông Trump, Nga sẽ cung cấp ngay hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và quốc tế, tiếp theo là khoảng 500.000 tấn trong tháng 11 và thêm một triệu tấn sau đó.
Ông Trump cũng cho biết Moscow có thể cung cấp thêm ba triệu tấn dầu diesel trong thời gian ngắn tiếp theo.
Tổng thống Mỹ giải thích rằng thỏa thuận nhằm tăng nguồn cung nhiên liệu và giúp hạ giá dầu diesel, vốn tăng mạnh trong bối cảnh xung đột với Iran gây gián đoạn thị trường năng lượng.
Tuy nhiên, các nhà phân tích năng lượng đặt câu hỏi về khả năng thỏa thuận thực sự mang lại mức giảm giá đáng kể cho người tiêu dùng Mỹ.
Theo dữ liệu được Axios dẫn lại, giá dầu diesel trung bình tại Mỹ đã lên khoảng 6,28 đô la mỗi gallon vào ngày 11/10, tăng khoảng 71% so với cùng kỳ năm trước.
Các chuyên gia lưu ý rằng việc bổ sung nguồn cung từ Nga có thể không đủ để giải quyết những vấn đề lớn hơn của thị trường năng lượng, đặc biệt khi chiến sự tại Trung Đông vẫn tiếp diễn.
Thỏa thuận gây chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng hòa
Sự phản đối từ các thượng nghị sĩ Cộng hòa cho thấy những bất đồng trong nội bộ đảng về chính sách đối với Nga đang ngày càng rõ rệt, chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Thượng nghị sĩ Susan Collins tuyên bố bà phản đối quyết định dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với việc mua dầu diesel Nga, đặc biệt vì chính bà từng đồng bảo trợ đạo luật trừng phạt Moscow mà ông Trump mới ký ban hành.
Trong khi đó, Thượng nghị sĩ John Barrasso của Wyoming, một đồng minh thân cận của tổng thống, cho rằng ông Trump đang phải cân bằng giữa hai mục tiêu khó khăn: tìm cách chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine và giảm chi phí sinh hoạt cho các gia đình Mỹ.
Ông Barrasso cũng lập luận rằng đạo luật trừng phạt Nga được Quốc hội thông qua nhằm trao cho tổng thống những công cụ linh hoạt để gây sức ép đối với Putin, thay vì hạn chế hoàn toàn quyền quyết định của chính quyền.
Một số thành viên Cộng hòa khác cho rằng giá nhiên liệu tăng cao đang gây khó khăn cho nông dân, doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng, vì vậy việc tìm kiếm nguồn cung bổ sung là cần thiết.
Tuy nhiên, các nghị sĩ phản đối cảnh báo rằng lợi ích kinh tế ngắn hạn không thể biện minh cho việc giúp Nga gia tăng nguồn thu trong lúc chiến tranh Ukraine vẫn tiếp diễn.
Chuyên gia cảnh báo lợi ích kinh tế có thể rất hạn chế
Theo Alex Jacquez, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách chính sách tại tổ chức nghiên cứu Groundwork Collaborative, thỏa thuận có thể mang lại khoảng 400 triệu đô la cho nền kinh tế Nga, nhưng tác động đối với giá dầu diesel tại Mỹ có thể rất nhỏ.
Ông nhận định lượng nhiên liệu ban đầu được công bố chỉ tương đương khoảng nửa ngày nhu cầu tiêu thụ dầu diesel của Hoa Kỳ.
Trong khi đó, chuyên gia chính sách đối ngoại Danielle Pletka thuộc Viện American Enterprise Institute cho rằng việc nới lỏng trừng phạt có thể tạo ra một nguồn hỗ trợ tài chính quan trọng cho Tổng thống Putin vào thời điểm Nga vẫn đang tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Các chuyên gia cũng nhận định rằng giá dầu diesel có thể tiếp tục ở mức cao trong thời gian tới, bất chấp nỗ lực bổ sung nguồn cung từ Nga.
Quốc hội yêu cầu ông Trump hủy bỏ thỏa thuận
Trong lá thư ngày 13/10, nhóm 12 thượng nghị sĩ thuộc hai đảng yêu cầu Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận với Nga, hủy bỏ quyết định miễn trừ trừng phạt của Bộ Tài chính và thực thi các biện pháp gây sức ép kinh tế đã được Quốc hội thông qua.
Các nghị sĩ nhấn mạnh rằng một thỏa thuận hòa bình tại Ukraine phải bảo đảm chủ quyền, an ninh và quyền tự quyết của người dân nước này.
Họ cũng cảnh báo rằng nguồn thu từ dầu diesel có thể giúp Nga tiếp tục chiến tranh và tăng cường hợp tác quân sự với Trung Quốc, Iran và Triều Tiên.
Về phía chính quyền, Tòa Bạch Ốc bảo vệ nỗ lực của ông Trump nhằm giảm chi phí nhiên liệu cho người dân Mỹ, cho rằng tổng thống đang tìm kiếm những giải pháp thực tế để đối phó với tình trạng giá năng lượng tăng cao.
Tranh cãi về thỏa thuận dầu diesel Nga vì thế không chỉ liên quan đến chính sách năng lượng mà còn phản ánh sự khác biệt sâu sắc trong Quốc hội về cách Hoa Kỳ nên đối phó với Moscow, hỗ trợ Ukraine và duy trì quan hệ với các đồng minh châu Âu.
Calitoday tổng hợp
