CaliToday News – California hiện ghi nhận mức giá điện bán lẻ thuộc hàng cao nhất cả nước, chỉ đứng sau Hawaii, dù là bang sản xuất điện lớn thứ tư tại Hoa Kỳ. Tình trạng chi phí năng lượng leo thang này là hệ quả trực tiếp từ chính sách ưu tiên thái quá các nguồn năng lượng tái tạo thay vì nhiên liệu hóa thạch, thay vì áp dụng phương pháp tiếp cận toàn diện để hạ nhiệt giá cả và bảo đảm độ tin cậy.
Kể từ khi Tiêu chuẩn Danh mục Năng lượng Tái tạo (RPS) ra đời năm 2002 với mục tiêu năng lượng tái tạo chiếm 20% tổng sản lượng điện vào năm 2017, các lộ trình ngày càng bị đẩy lên mức cực đoan. Mục tiêu này được nâng lên 50% vào năm 2015, tiếp tục tăng lên 60% vào năm 2018 (đều hướng tới năm 2030) và ấn định mốc 100% vào năm 2045. Quy định buộc các công ty điện lực phải thu mua tỷ lệ năng lượng tái tạo ngày càng lớn với giá cao hơn thị trường tự nhiên, rồi chuyển gánh nặng chi phí đó sang người tiêu dùng qua việc tăng biểu giá điện.
Cơ quan Vận hành Hệ thống Độc lập California (CAISO) – đơn vị điều hành thị trường bán buôn điện cho khoảng 80% diện tích California và một phần Nevada – hỗ trợ định hướng của chính quyền Sacramento, làm phát sinh thách thức về giá cả lẫn độ ổn định nguồn cung. Dù điện mặt trời và gió có vẻ rẻ hơn nhờ các khoản trợ cấp chính phủ, khí đốt tự nhiên vẫn đóng góp 31% tổng sản lượng điện ròng của bang trong năm 2025. Trước đó, Sáng kiến Điện mặt trời California từng trợ cấp hàng tỷ USD cho điện áp mái trước khi dừng lại vào năm 2016, khiến những người không dùng hệ thống này phải gánh chi phí khổng lồ cho đến khi cải cách diễn ra vào tháng 4 năm 2023.
Tình trạng cắt giảm (curtailment) cũng ép các công ty tiện ích mua lượng điện mặt trời dư thừa khi không ai sử dụng, khiến người tiêu dùng phải trả tiền cho phần năng lượng lãng phí. Do điện mặt trời được ưu tiên ban ngày, các nhà máy khí đốt buộc phải giảm công suất hoặc ngừng hoạt động; nhưng khi đêm xuống và nhu cầu vọt lên, các nhà máy này phải tăng tốc vận hành đột ngột với chi phí tốn kém hơn nhiều so với duy trì tốc độ ổn định.
Để giải quyết, California đã đưa vào vận hành 21.860 MW hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn và dùng pin ngoài bang để tích trữ năng lượng dư thừa dùng cho ban đêm. Tuy nhiên, khả năng lưu trữ 4 đến 8 giờ hiện tại không đủ bù đắp tính gián đoạn của gió và nắng. Các nhà máy khí đốt vẫn phải duy trì hoạt động trong các đợt sụt giảm kéo dài nhiều ngày, làm tăng chi phí bảo trì trên mỗi đơn vị điện năng.
Bên cạnh đó, chương trình “hạn ngạch và đầu tư” (cap-and-invest) nhằm chống biến đổi khí hậu đã gia tăng chi phí tuân thủ của các nhà sản xuất, dẫn đến việc tăng giá điện đối với khách hàng. Biện pháp cấp Tín dụng Khí hậu California (California Climate Credit) hoàn tiền cho người dân chỉ mang tính chắp vá tạm thời mà không giải quyết được gốc rễ vấn đề.
Theo chuyên gia phân tích chính sách cấp cao Caleb Jasso thuộc Viện Nghiên cứu Năng lượng (Institute for Energy Research), giải pháp đơn giản là để thị trường tự do cung cấp mọi loại năng lượng, đồng thời chấm dứt các quy định bắt buộc và trợ cấp năng lượng tái tạo vốn đang đẩy chi phí lên cao.
Ban tập viên CaliToday
