Mới đây, lực lượng Houthi tại Yemen phóng hỏa tiễn đạn đạo và drone mang chất nổ vào phi trường quốc tế Aden, trong lúc cuộc giao tranh giữa Houthi và lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia yểm trợ đang gia tăng mạnh. Một hỏa tiễn rơi sát phi đạo chỉ vài phút trước khi một chuyến bay từ Cairo dự trù đáp xuống, buộc phi cơ phải đổi hướng sang Jeddah. Vụ việc làm dấy lên mối lo ngại chiến cuộc Yemen có thể tiếp tục lan rộng tới các tuyến hàng hải và thị trường năng lượng quốc tế…
Theo Bộ Giao thông Yemen, cuộc tấn công xảy ra vào sáng sớm ngày 7 tháng 10 năm 2026, với ít nhất hai hỏa tiễn đạn đạo cùng nhiều drone mang chất nổ nhắm vào khu vực phi trường Aden. Một trong những hỏa tiễn này rơi gần phi đạo ngay trước giờ chuyến bay của Yemenia Airways từ Cairo dự trù đáp xuống. Nhà chức trách lập tức hủy việc đáp xuống Aden và chuyển hướng phi cơ tới Jeddah, Saudi Arabia. Hai phi cơ đang đậu trên sân bay cũng được di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm, trong khi nhà ga được di tản để đề phòng một đợt tấn công kế tiếp.
Điều đáng chú ý là cho tới nay chưa có báo cáo về người chết hoặc bị thương tại phi trường Aden. Chính quyền Yemen cho rằng nếu hỏa tiễn rơi trúng một phi cơ đang đáp, hậu quả có thể đặc biệt nghiêm trọng, bởi đây là phi trường quốc tế quan trọng nhất phục vụ những vùng Yemen không nằm dưới quyền kiểm soát của Houthi. Reuters cho biết hai hỏa tiễn đã nhắm vào phi trường nhưng chưa ghi nhận thương vong.
Houthi nói mục tiêu của cuộc tấn công là những nguồn tiếp tế quân sự của Saudi Arabia được cho là đang trên đường tới căn cứ Badr gần Aden. Tuy nhiên, Bộ Giao thông Yemen khẳng định hỏa tiễn đã trực tiếp đe dọa phi đạo và khu vực hành khách. Sự khác biệt trong cách giải thích cho thấy nguy cơ đối với các cơ sở dân sự ngày càng gia tăng khi chiến cuộc lan rộng.
Cùng ngày, Saudi Arabia cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn và phá hủy một hỏa tiễn đạn đạo do Houthi phóng về hướng thành phố Khamis Mushait, ở miền tây nam vương quốc. Theo liên minh do Saudi Arabia cầm đầu, hỏa tiễn này được phóng từ vùng do Houthi kiểm soát tại Yemen. Lực lượng liên minh cũng cho biết đang theo dõi các bệ phóng và kho võ khí của Houthi.
Yahya Saree, phát ngôn viên quân sự của Houthi, tuyên bố lực lượng này đồng thời sử dụng drone và hỏa tiễn để tấn công nhiều mục tiêu tại Saudi Arabia, trong đó có phi trường quốc tế King Khalid ở Riyadh, phi trường Abha và các căn cứ quân sự tại vùng Khamis Mushait, Jizan và Asir. Tuy nhiên, Saudi Arabia chưa xác nhận toàn bộ những lời tuyên bố này. Riêng những vụ tấn công trước đó nhắm vào các phi trường Jizan và Najran đã làm ba người bị thương và gây một số thiệt hại nhẹ, theo nhà chức trách Saudi Arabia.
Houthi cũng tuyên bố các cuộc tấn công của họ đã làm nhiều binh sĩ và sĩ quan Saudi Arabia thiệt mạng hoặc bị thương, đồng thời gây hỏa hoạn tại một số kho võ khí. Tuy nhiên, những con số này chưa được kiểm chứng độc lập và vì vậy chưa thể được xem là số thương vong chính thức.
Đợt leo thang mới diễn ra trong lúc chiến trường Yemen đang thay đổi mau chóng. Từ cuối tháng 9, Houthi đã chiếm thêm quyền kiểm soát một số vùng dọc theo bờ biển phía tây Yemen. Đến ngày 5 tháng 10, lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia yểm trợ mở một cuộc phản công quy mô lớn, tiến về vùng Mocha và eo biển Bab el-Mandeb. Chính phủ Yemen tuyên bố đã chiếm lại thành phố Mocha và đẩy lực lượng Houthi ra khỏi một số vị trí chiến lược. Saudi Arabia đồng thời gia tăng các cuộc oanh kích để yểm trợ lực lượng chính phủ.
Đây là một diễn biến đặc biệt quan trọng vì Bab el-Mandeb là một trong những cửa ngõ hàng hải quan trọng nhất thế giới, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Bất cứ cuộc chiến nào khiến các tàu hàng phải đổi hải trình hoặc làm gia tăng nguy cơ tàu chở dầu bị tấn công đều có thể kéo theo phí bảo hiểm, nhiên liệu và vận chuyển tăng cao.
Cuộc chiến Yemen vốn đã tương đối lắng dịu sau thỏa hiệp đình chiến do Liên Hiệp Quốc thúc đẩy năm 2022, dù chưa bao giờ đạt được một hòa ước lâu dài. Nay chiến cuộc lại bùng phát trong lúc Houthi kiểm soát phần lớn miền bắc Yemen, trong đó có thủ đô Sanaa, còn chính phủ được quốc tế công nhận đặt trung tâm hoạt động tại Aden. Saudi Arabia tiếp tục đứng phía sau lực lượng chính phủ Yemen, trong khi Houthi bị Saudi Arabia và các đồng minh cáo buộc nhận sự yểm trợ quân sự từ Iran. Houthi và Tehran bác bỏ cách mô tả họ đơn thuần là lực lượng ủy nhiệm của Iran.
Những diễn biến chiến sự trong những ngày gần đây cho thấy cả hai phía đang chuyển sang phương thức tấn công ngày càng dựa nhiều vào hỏa tiễn tầm xa và drone. Houthi không chỉ tìm cách gây áp lực lên lực lượng chính phủ Yemen mà còn đưa chiến cuộc tới các mục tiêu trên lãnh thổ Saudi Arabia. Ngược lại, Riyadh gia tăng oanh kích vào các vị trí phóng hỏa tiễn, kho võ khí và cơ sở quân sự của Houthi. Ngày 6 tháng 10, liên minh Saudi Arabia cho biết đã phá hủy một bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo tại Sanaa và một cơ sở chứa hỏa tiễn ở Saada.
Điều khiến các giới quan sát đặc biệt lo ngại là nguy cơ chiến cuộc vượt ra ngoài phạm vi nội bộ Yemen. Nếu Houthi tiếp tục nhắm vào phi trường, cơ sở dầu khí và các mục tiêu quân sự của Saudi Arabia, trong khi Saudi Arabia mở rộng chiến dịch trên bộ và trên không tại Yemen, vòng xoáy trả đũa có thể tiếp tục lan rộng. Các thị trường tài chánh vùng Vịnh ngày 7 tháng 10 đã phản ứng dè dặt trước tình hình mới; Reuters ghi nhận chỉ số chứng khoán Saudi Arabia giảm 0,2% trong phiên buổi sáng khi giao tranh leo thang.
Đối với người dân Yemen, đây lại là một vòng chiến tranh mới trong một cuộc xung đột đã kéo dài hơn một thập niên. Đối với toàn vùng, mối nguy lớn hơn nằm ở vị trí địa lý của Yemen: chỉ cần giao tranh làm gián đoạn tuyến Bab el-Mandeb, ảnh hưởng không chỉ giới hạn tại Yemen hay Saudi Arabia mà còn có thể lan sang vận tải biển, dầu mỏ, bảo hiểm hàng hải và giá cả hàng hóa trên toàn thế giới.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
