Các nền kinh tế lớn thuộc Nhóm G7 ngày 2/10 đã đạt thỏa thuận phối hợp đưa 100 triệu thùng dầu thô, diesel và các sản phẩm dầu mỏ từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường, trong nỗ lực hạ nhiệt giá nhiên liệu đang tăng mạnh và giảm áp lực lên nguồn cung toàn cầu. Việc giải phóng dự trữ sẽ được điều phối thông qua Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Theo tuyên bố chung của G7, kế hoạch sẽ bắt đầu ngay lập tức và kéo dài trong bốn tháng. Đáng chú ý, một lượng diesel đáng kể sẽ được đưa ra thị trường ngay trong 20 ngày đầu tiên, do các nước G7 và những đối tác tham gia cung cấp. Tuy nhiên, tuyên bố chưa công bố cụ thể mỗi quốc gia sẽ đóng góp bao nhiêu, cũng như tỷ lệ chính xác giữa dầu thô, diesel và các sản phẩm dầu mỏ khác trong tổng số 100 triệu thùng.
Vì sao G7 phải xả kho dự trữ?
Nguyên nhân trực tiếp là thị trường diesel toàn cầu đang đặc biệt căng thẳng. IEA cho biết dù xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông đã phục hồi đáng kể, nguồn cung các sản phẩm dầu đã qua lọc vẫn bị hạn chế nghiêm trọng. Cuộc khủng hoảng tại Eo biển Hormuz cùng các cuộc tấn công của Ukraine vào những nhà máy lọc dầu của Nga đã làm nguồn cung diesel thêm eo hẹp và đẩy giá lên cao.
Đây cũng không phải lần đầu các nước phải sử dụng kho dự trữ trong năm nay. Tháng 3, IEA đã phối hợp một đợt giải phóng dự trữ kỷ lục lên tới 400 triệu thùng sau khi chiến tranh Iran bùng phát. Theo Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol, đến ngày 2/10, khoảng 325 triệu thùng, tương đương hơn 80% số lượng cam kết, đã được đưa ra thị trường.
Điều này cũng có nghĩa con số 100 triệu thùng mới cần được hiểu thận trọng. Tuyên bố G7 nói kế hoạch được thực hiện có tính đến những cam kết trước đó đã hoàn thành, trong khi Reuters cho biết hiện chưa hoàn toàn rõ bao nhiêu trong số 100 triệu thùng này là nguồn cung bổ sung hoàn toàn mới và bao nhiêu liên quan đến phần còn lại của cam kết hồi tháng 3.
Mỹ gây sức ép để châu Âu mở kho diesel
Thỏa thuận được đưa ra sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump gây sức ép lên các đồng minh châu Âu, đặc biệt là Đức và Pháp, yêu cầu họ giải phóng thêm diesel dự trữ. Chính quyền Mỹ trước đó đã đề cập khả năng hạn chế hoặc cấm xuất khẩu diesel của Mỹ nếu châu Âu không hành động. Đây là vấn đề đáng lo đối với Liên minh châu Âu vì khu vực này ngày càng phụ thuộc vào diesel nhập khẩu từ Mỹ.
Sau khi đạt được thỏa thuận, ông Trump cho biết Mỹ sẽ không áp dụng lệnh cấm xuất khẩu diesel. Ông nói châu Âu có lượng diesel dự trữ lớn và sẽ có đóng góp đáng kể vào kế hoạch chung, trong khi Mỹ cũng sẽ tham gia.
Các thành viên G7 đồng thời cam kết không áp đặt các hạn chế xuất khẩu năng lượng và sản phẩm năng lượng giữa các nước trong nhóm, đồng thời kêu gọi các nhà sản xuất khác tránh những lệnh cấm có thể khiến thị trường thêm căng thẳng.
Không chỉ xả dầu, G7 còn muốn tăng công suất lọc dầu
Kế hoạch không dừng ở việc sử dụng kho dự trữ. G7 cho biết các nước sẽ phối hợp lịch bảo trì của những nhà máy lọc dầu để tránh nhiều cơ sở cùng ngừng hoạt động một lúc, đồng thời tạm thời nâng công suất hoạt động của các nhà máy khi có thể.
Nhóm cũng muốn làm việc với những quốc gia có năng lực lọc dầu lớn để tăng sản lượng các sản phẩm đã qua tinh chế, đặc biệt là diesel. IEA được giao theo dõi việc thực hiện kế hoạch và phải có báo cáo tiếp theo trong vòng 20 ngày. G7 cũng để ngỏ khả năng xả thêm diesel nếu tình hình thị trường vẫn căng thẳng.
Thị trường đã phản ứng ngay sau thông tin về kế hoạch. Reuters ghi nhận hợp đồng tương lai diesel tại Mỹ giảm hơn 4% trong lúc các cuộc thảo luận về giải phóng dự trữ diễn ra, trong khi giá diesel chuẩn tại châu Âu cũng giảm mạnh. Tuy nhiên, việc xả kho dự trữ có giúp giá nhiên liệu giảm bền vững hay không còn phụ thuộc vào tình hình chiến sự, hoạt động tại Eo biển Hormuz và khả năng phục hồi nguồn cung nhiên liệu toàn cầu.
Calitoday tổng hợp
