Chỉ hơn hai tuần sau khi được trao danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga cùng Huân chương Sao Vàng, Thiếu tướng Anton Grunis được phía Nga xác nhận đã tử trận tại Donetsk. Phía Ukraine nói ông thiệt mạng trong một cuộc tập kích bằng drone, giữa lúc chiến trường tiếp tục nóng lên và những cuộc tấn công bằng drone ngày càng lan rộng ra khỏi khu vực tiền tuyến.
Chiến sự Nga–Ukraine tiếp tục nóng lên trong những ngày giữa tháng 9 năm 2026, với những cuộc tấn công bằng drone diễn ra ngày càng sâu vào lãnh thổ của nhau. Đáng chú ý, Thiếu tướng Anton Grunis, chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới Cận vệ Độc lập số 4 của Nga, được phía Ukraine nói đã thiệt mạng tại khu vực Donetsk hôm 12 tháng 9, chỉ hơn hai tuần sau khi ông được trao danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga cùng Huân chương Sao Vàng.
Reuters ngày 16 tháng 9 đưa tin Robert Brovdi, chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, cho biết một đơn vị dưới quyền ông đã thực hiện cuộc tập kích ban đêm nhằm vào vị trí của Grunis tại khu vực Donetsk do Nga kiểm soát. Brovdi nói đây là vị chỉ huy quân sự Nga thứ bảy mà lực lượng của ông tuyên bố đã tiêu diệt, nhưng Reuters lưu ý rằng con số này chưa được kiểm chứng độc lập.
Phía Nga sau đó xác nhận Grunis đã tử trận. Apti Alaudinov, Phó Cục trưởng Cục Chính trị – Quân sự thuộc Lực lượng Vũ trang Nga, thông báo trên Telegram rằng Grunis đã chết, nhưng không đưa ra chi tiết về địa điểm cũng như nguyên nhân trực tiếp. Vì vậy, phần thông tin cho rằng Grunis bị drone Ukraine hạ trong cuộc tập kích ngày 12 tháng 9 hiện chủ yếu dựa trên tuyên bố của phía Ukraine, trong khi việc ông đã tử trận được phía Nga xác nhận. Reuters cũng cho biết Bộ Quốc phòng Nga không công bố chi tiết về hoàn cảnh cái chết của vị tướng này.
Điều khiến sự việc được chú ý đặc biệt là thời điểm Grunis qua đời. Ngày 27 tháng 8 năm 2026, ông được trao danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga, một trong những phần thưởng quân sự cao quý của Moscow. Khoảng thời gian từ ngày nhận danh hiệu tới ngày 12 tháng 9 chỉ vào khoảng hơn hai tuần. Trước đó, Grunis từng được Tổng thống Vladimir Putin nhắc tới sau khi báo cáo về hoạt động của lực lượng Nga tại khu vực Kostiantynivka, một thành phố chiến lược ở Donetsk. Trong một cuộc họp được truyền hình hồi tháng 7, Grunis báo cáo với Putin về hoạt động của Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới Cận vệ Độc lập số 4 và việc lực lượng Nga tham chiến tại khu vực này. Những tuyên bố của Moscow về tình hình Kostiantynivka sau đó đã bị Kyiv phủ nhận.
Kostiantynivka là một trong những điểm nóng tại mặt trận Donetsk. Nga từng tuyên bố lực lượng của mình đã chiếm được thành phố, trong khi Ukraine bác bỏ. Viện Nghiên cứu Chiến tranh, tức ISW, trong những đánh giá được Reuters dẫn lại, cho rằng lực lượng Nga đã xâm nhập vào Kostiantynivka nhưng chưa có cơ sở để xác nhận Moscow đã kiểm soát hoàn toàn thành phố. Như vậy, tình trạng kiểm soát thực tế tại từng khu vực của thành phố vẫn là vấn đề được hai phía diễn giải khác nhau. Reuters cũng ghi nhận những tuyên bố về việc chiếm Kostiantynivka đã bị Kyiv và các nhà phân tích quân sự độc lập tranh luận.
Cái chết của Grunis cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của drone trong cuộc chiến. Những phương tiện không người lái, với giá thành tương đối thấp so với nhiều loại võ khí truyền thống, đang được sử dụng để truy tìm những mục tiêu có giá trị cao, từ sở chỉ huy, phương tiện quân sự, kho đạn, cơ sở tiếp vận cho tới những nhân vật chỉ huy. Vụ Grunis, nếu những chi tiết do phía Ukraine công bố được xác nhận đầy đủ, sẽ là một trường hợp đáng chú ý về việc một vị tướng cấp cao trở thành mục tiêu trong chiến tranh drone ở phía sau tuyến đầu. Reuters cũng nhận định chiến tranh tại Ukraine đang trở thành nơi thử nghiệm nhanh chóng cho những kỹ thuật và võ khí mới, trong đó drone giá rẻ ngày càng giữ vai trò quan trọng trên chiến trường.
Trong khi đó, chiến sự những ngày qua không chỉ tập trung tại Donetsk. Ngày 13 tháng 9, một drone Nga đánh trúng một đoàn tàu tại khu vực Yahodyn, gần biên giới Ukraine–Ba Lan. Theo những thông tin được đưa ra, sự việc xảy ra trong bối cảnh khu vực sát biên giới Ba Lan liên tục được chú ý vì những cuộc tập kích bằng drone. Một đoàn tàu chở những nhân vật ngoại quốc từng được nhắc tới trong các bản tin về khu vực này đã rời đi trước đó, trong khi một đoàn tàu khác có cựu Giám đốc CIA David Petraeus cũng ở gần đó nhưng không bị trúng đòn. Không có thương vong được báo cáo trong vụ việc được nêu trong bài gốc.
Công ty đường sắt quốc gia Ukraine cho rằng đoàn tàu ngoại giao có thể đã là mục tiêu dự kiến, bởi chuyến tàu này rời đi sớm hơn lịch trình. Tuy nhiên, đây vẫn là nhận định của phía Ukraine, chớ chưa phải kết luận độc lập về mục tiêu thật sự của cuộc tấn công. Vụ việc đặc biệt nhạy cảm bởi khu vực xảy ra nằm gần lãnh thổ Ba Lan, qua đó làm gia tăng sự quan tâm tại NATO về nguy cơ chiến sự tiến sát biên giới của liên minh. Ba Lan trước đó cũng đã tăng cường các biện pháp bảo vệ những cửa khẩu giáp Ukraine sau những vụ drone và những sự cố xảy ra gần khu vực biên giới.
Ngày 17 tháng 9, Nga tiếp tục tiến hành một đợt tấn công bằng hỏa tiễn và drone vào Kyiv cùng nhiều khu vực khác của Ukraine. Trong những ngày gần đây, phía Ukraine cho biết các cuộc tập kích của Nga đã gây thương vong cho dân sự và làm hư hại nhà cửa cùng cơ sở hạ tầng. Reuters ngày 12 tháng 9 cũng ghi nhận một đợt tấn công lớn với gần 500 drone được Ukraine nói là Nga đã sử dụng trong một ngày, trong lúc Moscow tiếp tục đánh vào nhiều mục tiêu mà họ mô tả là cơ sở chiến lược của Ukraine.
Ở phía Nga, một trong những mục tiêu được Ukraine đánh vào là nhà máy lọc dầu YANOS tại Yaroslavl. Reuters ngày 17 tháng 9 cho biết nhà máy đã phải ngưng chế biến dầu thô sau khi một cuộc tấn công bằng drone làm hư hại những thiết bị quan trọng. Đơn vị chưng cất dầu thô AVT-3, có công suất khoảng 17.140 tấn mỗi ngày, tương đương khoảng 40% khả năng chế biến của toàn nhà máy, bị thiệt hại. Một đơn vị khác là AVT-4, chiếm khoảng 33% công suất, trước đó đã phải sửa chữa sau khi bị drone tấn công ngày 28 tháng 8. Thống đốc vùng Yaroslavl Mikhail Yevrayev cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn 65 drone, nhà máy bị thiệt hại và không có thương vong được báo cáo.
Những diễn biến này cho thấy chiến tranh đang tiếp tục mở rộng về không gian tác chiến. Nga duy trì những đợt tấn công bằng drone và hỏa tiễn vào hạ tầng của Ukraine, trong khi Ukraine gia tăng những cuộc tập kích tầm xa nhằm vào các cơ sở năng lượng và quân sự bên trong nước Nga. Những nhà máy lọc dầu ngày càng trở thành mục tiêu đáng chú ý trong các cuộc tấn công nhằm gây sức ép lên nguồn nhiên liệu và năng lực tiếp vận của Moscow. Trường hợp YANOS cho thấy hậu quả có thể xảy ra đối với hoạt động chế biến dầu khi những cơ sở này bị drone đánh trúng.
Trong bối cảnh ấy, trường hợp Anton Grunis mang một ý nghĩa đáng chú ý về mặt biểu tượng. Chỉ hơn hai tuần sau khi được trao danh hiệu Anh hùng Liên bang Nga, vị tướng được Moscow xác nhận đã tử trận. Ông từng xuất hiện trong những cuộc báo cáo quân sự và được Vladimir Putin khen ngợi liên quan tới những hoạt động tại Donetsk. Nhưng chiến trường Ukraine cho thấy khoảng cách giữa một vị trí chỉ huy cấp cao và vùng nguy hiểm ngày càng thu hẹp khi drone có thể theo dõi, phát hiện và tấn công những mục tiêu ở khoảng cách lớn. Reuters nhận định sự phát triển nhanh chóng của chiến tranh drone đang làm thay đổi cách các lực lượng quân sự phải bảo vệ nhân sự, phương tiện và những cơ sở quan trọng.
Tính tới ngày 18 tháng 9 năm 2026, chưa có dấu hiệu cho thấy những cuộc tấn công bằng drone giữa Nga và Ukraine giảm đáng kể. Trái lại, hai phía tiếp tục nhắm vào những mục tiêu có giá trị quân sự, năng lượng và tiếp vận. Trong khi đó, những vụ tấn công gần biên giới Ba Lan đang khiến Warsaw cùng các đồng minh NATO phải đặc biệt theo dõi nguy cơ chiến sự lan sang khu vực biên giới. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng đã đưa ra những cảnh báo về nguy cơ Nga có thể tiến hành những hình thức tấn công bằng drone hoặc hỏa tiễn nhằm vào các quốc gia NATO, dựa trên những thông tin tình báo mà ông cho biết đến từ NATO, Ukraine và Hoa Kỳ. Đây là nhận định của phía Ba Lan, chớ chưa phải một kết luận độc lập về kế hoạch của Moscow.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
