CaliToday News – Khi người dân Mỹ nhìn lại chặng đường 25 năm kể từ vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, đài CBS News đã trở lại Afghanistan — nơi cuộc chiến nổ ra từ sự kiện đó đã khép lại cách đây 5 năm với sự trở lại nắm quyền đầy bất ngờ của Taliban.
Khí tài quân sự Mỹ xuất hiện dày đặc trên đường phố Kabul
Sau khi những binh sĩ cuối cùng của Mỹ và đồng minh rời đi sau hai thập kỷ chiến tranh khốc liệt, các tay súng Taliban đã thu giữ lượng lớn khí tài quân sự trị giá hàng tỷ USD do Mỹ mua sắm. Số liệu từ Lầu Năm Góc công bố vào năm ngoái cho thấy khoảng 7 tỷ USD vũ khí và thiết bị quân sự đã rơi vào tay nhóm này khi Quân đội Quốc gia Afghanistan sụp đổ.
Năm năm sau ngày rút quân, các trang thiết bị của cuộc chiến dài nhất lịch sử nước Mỹ vẫn hiện diện rõ nét trên đường phố Kabul:
- Các tay súng Taliban tuần tra trên những chiếc xe bọc thép từng được trang bị cho lực lượng vũ trang Afghanistan, mặc quân phục chiến thuật và mang theo vũ khí của Mỹ.
- Phóng viên CBS News thậm chí còn bắt gặp một chiếc xe Humvee ở thủ đô Kabul vẫn dán hình biểu tượng đã phai màu của đội bóng Green Bay Packers — dấu tích từ những người vận hành trước đây.
- Ngay sau cuộc rút quân năm 2021, tiểu đoàn lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ “Badri 313” của Taliban đã dùng xe cộ, đồ đặc nhiệm và súng ống Mỹ để đi tuần tra.
- Vào ngày 15/8/2026, đoàn xe của lực lượng an ninh Taliban đã tổ chức diễu hành quân sự ngay trước tòa nhà từng là Đại sứ quán Mỹ ở Kabul để kỷ niệm 5 năm ngày trở lại nắm quyền.
Tranh cãi chính trị tại Mỹ và phản ứng từ Taliban
Tổng thống Trump đã chỉ trích gay gắt chính quyền tiền nhiệm của ông Joe Biden vì đã “làm hỏng hoàn toàn” cuộc rút quân, để mặc hàng tỷ USD thiết bị quân sự bị bỏ lại, đồng thời yêu cầu Taliban phải hoàn trả số tài sản này.
Đáp lại yêu cầu của ông Trump, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao của chính quyền Taliban, ông Abdul Qahar Balkhi, tuyên bố với CBS News rằng số khí tài này hiện thuộc về “nhà nước Afghanistan, và chúng tôi không thực hiện các giao dịch hay thỏa thuận đối với tài sản của nhà nước Afghanistan”. Khi được nhắc rằng số trang bị này mua bằng tiền thuế của người dân Mỹ, ông Balkhi nói: “Người Mỹ đã làm rất nhiều điều. Người Mỹ đã giết nhiều người, phá hủy phần lớn đất nước này. Lẽ nào họ không phải bồi thường cho điều đó trước hay sao?”.
Hậu quả tại Afghanistan và các báo cáo mâu thuẫn
Cuộc chiến kéo dài hai thập kỷ đã khiến hơn 2.400 quân nhân Mỹ thiệt mạng cùng hàng vạn dân thường Afghanistan vô tội ngã xuống. Giới phê bình chỉ trích việc rút quân đã tạo điều kiện cho Taliban chuyển mình từ một nhóm nổi dậy thành lực lượng quân đội chính quy sở hữu hỏa lực hàng tỷ USD do Mỹ tài trợ. Nhóm này đã dùng chính các vũ khí đó để áp đặt luật lệ Hồi giáo hà khắc: tước bỏ gần như hoàn toàn quyền học tập và làm việc của phụ nữ, trẻ em gái, và áp đặt những hạn chế đời sống mà một số nhà phân tích nhận định là còn tàn khốc hơn giai đoạn cầm quyền trước đây.
Về phần mình, cựu Tổng thống Biden vào năm 2021 từng tuyên bố kiên quyết không kéo dài “cuộc chiến vô tận” cũng như “cuộc rút quân vô tận”, đồng thời nhấn mạnh lính Mỹ không thể và không nên hy sinh trong một cuộc chiến mà các lực lượng Afghanistan không sẵn sàng tự chiến đấu.
Đến năm 2023, Nhà Trắng thời ông Biden công bố bản tóm tắt dài 12 trang về cuộc rút quân, đổ lỗi lớn cho chính quyền đầu tiên của ông Trump vì đã ký Thỏa thuận Doha với Taliban để rút quân vào tháng 5/2021. Tuy nhiên, một báo cáo giải mật khác của Bộ Ngoại giao Mỹ cùng năm 2023 lại kết luận rằng cả hai chính quyền của ông Trump và ông Biden đều có kế hoạch “thiếu sót” trong việc chuẩn bị cho cuộc rút lui.
Ban tập viên CaliToday
