CaliToday News – Ngày 4/9, cuộc đua triển khai robotaxi Cybercab của Tesla đã đặt các giới hạn pháp lý vào tình thế thử thách khi hãng xe điện bắt đầu cung cấp các chuyến đi có trả phí trên mẫu xe thể thao hai chỗ ngồi hoàn toàn không có vô-lăng, bàn đạp hay gương chiếu hậu.
Chỉ vài giờ sau sự kiện ra mắt tại trung tâm thành phố Austin, bang Texas, Cơ quan An toàn Giao thông Cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) thông báo đã mở một cuộc kiểm toán đối với khoảng 1.000 xe Cybercab để đánh giá cách Tesla xác định loại xe này tuân thủ các quy định an toàn xe cơ giới liên bang.
Các cơ quan quản lý Mỹ hiện giới hạn việc triển khai thương mại đối với các phương tiện không đáp ứng Tiêu chuẩn An toàn Xe cơ giới Liên bang vốn đã tồn tại hàng thập kỷ, vốn được soạn thảo cho các xe do con người điều khiển và bắt buộc phải có các bộ điều khiển thủ công. Dù vậy, giới chuyên gia nhận định các vùng xám pháp lý cùng tiền sử hay kiện tụng của Elon Musk có thể giúp Tesla tìm cách đưa Cybercab vào sử dụng rộng rãi.
Tại sự kiện ở Austin, Cybercab đã được bổ sung vào đội xe robotaxi hiện đang vận hành dòng SUV Model Y bán chạy nhất của Tesla. Hãng tuyên bố các chuyến đi bằng Cybercab mở cửa cho tất cả mọi người và các giám đốc điều hành đã công bố kế hoạch giá cước. Mẫu xe này là hiện thân cho chiến lược đặt cược toàn bộ công ty vào phần mềm tự lái và robot của Musk – ván cược đã đẩy giá trị vốn hóa của Tesla lên 1,4 nghìn tỷ USD, vượt qua tổng giá trị của nhiều nhà sản xuất ô tô hàng đầu thế giới cộng lại.
Khác với phần lớn các quốc gia yêu cầu xe phải được phê duyệt trước khi ra mắt, các nhà sản xuất ô tô tại Mỹ có thể đưa phương tiện lưu thông trên đường công cộng bằng cơ chế tự chứng nhận tuân thủ tiêu chuẩn liên bang. Michael Brooks, Giám đốc điều hành của nhóm vận động người tiêu dùng Center for Auto Safety, nhận định: “Tôi không nghĩ có cách giải thích hợp lý nào cho thấy Cybercab có thể tuân thủ Tiêu chuẩn An toàn Xe cơ giới Liên bang.”
Giáo sư kỹ thuật Philip Koopman từ Đại học Carnegie Mellon nhận định Tesla có truyền thống thử nghiệm các giới hạn và vượt qua các ranh giới quy định. Ông cho rằng Musk có thể đưa ra một “cách giải thích mang tính sáng tạo” để tuyên bố Cybercab đạt chuẩn rồi “tràn ngập thị trường”. Quá trình cơ quan quản lý giải quyết tranh chấp có thể mất nhiều năm, và trong thời gian đó, xe của Tesla vẫn có thể hoạt động trên đường phố.
Tesla bắt đầu sản xuất Cybercab từ tháng 4, và Musk cam kết sản lượng sẽ tăng theo cấp số nhân vào cuối năm nay hoặc năm sau, với mức giá dự kiến dưới 30.000 USD như từng công bố năm 2024. Trước đó, Tesla đã vận hành thử nghiệm dịch vụ robotaxi Model Y có thu phí tại Texas và Florida, nhưng mẫu xe này vẫn có các nút điều khiển thủ công và tài xế dự phòng.
Dù Tesla khẳng định phần mềm Tự lái Hoàn toàn (FSD) an toàn gấp 10 lần tài xế người và dịch vụ tại Austin chưa ghi nhận tai nạn chết người, các cựu nhân viên từng huấn luyện phần mềm này tiết lộ với Reuters rằng hệ thống vẫn gặp khó khăn với các thao tác cơ bản. Giáo sư luật Bryant Walker Smith thuộc Đại học South Carolina nhận xét không có dữ liệu công khai nào cho thấy Tesla đạt đến mức có thể triển khai an toàn trên một phương tiện không có điều khiển truyền thống.
Thông thường, các phương tiện không đạt chuẩn phải nộp đơn xin miễn trừ từ NHTSA và bị giới hạn ở mức 2.500 xe mỗi năm. Tuy nhiên, Giám đốc kỹ thuật Lars Moravy của Tesla từng khẳng định trên mạng xã hội X rằng Cybercab sẽ không chịu giới hạn này, dấy lên đồn đoán hãng chọn con đường tự chứng nhận. Tiền lệ từ Zoox của Amazon cho thấy hãng này từng thất bại khi cố gắng tự chứng nhận cho mẫu xe không có bộ điều khiển trước khi phải quay lại xin diện miễn trừ vào tháng 7.
Ba cựu quan chức cấp cao của NHTSA tiết lộ bất kỳ xung đột nào giữa cơ quan này và việc tự chứng nhận của Tesla đều có thể dẫn đến kiện tụng tại tòa án, và cơ quan quản lý không phải lúc nào cũng giành chiến thắng.
Ban tập viên CaliToday
