CaliToday News – Một hành lang giao thông huyết mạch ở Nam California đang nằm ngay trên hai đường đứt gãy lớn, nơi các nhà khoa học cho biết ứng suất kiến tạo đã chạm mức cao nhất trong vòng 1.000 năm. Thực trạng này làm dấy lên mối lo ngại về mức độ tàn phá nghiêm trọng nếu trận đại địa chấn tiếp theo xảy ra tại khu vực.
Địa điểm được nhắc đến là Đèo Cajon (Cajon Pass) — tuyến đường có mật độ lưu thông dày đặc đi qua dãy núi San Bernardino và San Gabriel ở phía bắc Los Angeles. Đây chính là giao điểm giữa hệ thống đứt gãy San Andreas và San Jacinto. Theo tạp chí National Geographic, các nhà khoa học mô tả khu vực này là một “cổng động đất” (earthquake gate) tiềm tàng. Nó có thể đóng vai trò ngăn chặn vết nứt lan rộng giữa hai đứt gãy, hoặc ngược lại, cho phép vết nứt xé toạc cả hai hệ thống và tạo ra một trận động đất dữ dội hơn nhiều.
Nhà nghiên cứu Ken Hudnut, người từng hỗ trợ Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) phát triển các sáng kiến ứng phó động đất tại California, chia sẻ với National Geographic:
“Tất cả chúng ta đều biết đứt gãy San Andreas đã tích tụ đầy áp lực và sẵn sàng bùng nổ. Cộng đồng khoa học đã cảnh báo điều này trong nhiều năm. Đèo Cajon là nơi khiến tôi mất ngủ hàng đêm.”
Nghiên cứu chỉ ra rằng trong các giai đoạn quá khứ khi áp lực gia tăng đồng thời dọc theo các đường đứt gãy, Đèo Cajon từng tạo điều kiện cho các vết nứt xé toạc cả hai hệ thống. Dù không thể dự đoán chính xác thời điểm xảy ra, các kết quả nghiên cứu cho thấy một trận động đất trong tương lai tại điểm giao này có thể đạt cường độ khoảng 7,5 độ Richter. Trưởng nhóm nghiên cứu Liliane Burkhard, nhà địa vật lý tại Đại học Bern, nhận định: “Chúng ta đang đứng trước nguy cơ đón nhận một trận động đất lớn ngay trong thế hệ của mình.”
Mối đe dọa này trở nên đặc biệt nghiêm trọng bởi Đèo Cajon tập trung mạng lưới hạ tầng huyết mạch kết nối Nam California với toàn khu vực. Trung bình mỗi ngày có khoảng 160.000 lượt phương tiện đi qua đây. Khu vực này còn có các tuyến đường sắt, hạ tầng điện lực, cáp quang, kênh dẫn nước và các đường ống khí đốt tự nhiên áp lực cao.
Do đó, một vụ đứt gãy lớn dọc theo phía nam San Andreas có thể gây thiệt hại vượt xa các công trình lân cận:
- Mô hình động đất trước đây ước tính một trận động đất mạnh 7,8 độ Richter có thể làm hơn 1.800 người thiệt mạng, 50.000 người bị thương và gây thiệt hại khoảng 200 tỷ USD.
- Kịch bản ShakeOut năm 2008 dự báo hậu quả nặng nề tại Đèo Cajon: đường sắt bị phá hủy, đường cao tốc hư hại, đứt kết nối cáp quang và vỡ hệ thống khí đốt.
- Sạt lở đất do động đất có thể làm sập các tháp truyền tải điện, chôn vùi các tuyến huyết mạch khác, đồng thời ước tính khoảng 75.000 m³ đất đá vụn có thể chặn đứng các tuyến đường qua đèo.
Bà Lucy Jones, cựu chuyên gia địa chấn tại USGS, khẳng định trận động đất này chắc chắn sẽ xảy ra và làm tê liệt toàn bộ các tuyến huyết mạch chạy qua đứt gãy. Bà bày tỏ sự trăn trở khi giới khoa học nắm rất rõ vị trí tâm chấn nhưng lại không thể xác định chính xác thời điểm bùng phát.
Giới chức California thừa nhận tính chất dễ bị tổn thương của tuyến hành lang này, lưu ý rằng việc mất quyền tiếp cận qua Đèo Cajon có thể làm gián đoạn nghiêm trọng mạng lưới giao thông, chuỗi cung ứng, hệ thống liên lạc và điện lưới. Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của Thống đốc California cho biết một lực lượng đặc nhiệm đã được thành lập để điều phối nỗ lực khôi phục hạ tầng thiết yếu giữa chính quyền và khu vực tư nhân sau thảm họa.
Các công ty tiện ích cũng đã triển khai biện pháp gia cố hệ thống. Hãng Southern California Edison cho biết đã đầu tư khoảng 300 triệu USD vào việc kiên cố hóa chống động đất từ năm 2016 đến năm 2025. Trong khi đó, SoCalGas đã lắp đặt các van cách ly sự cố và van tự động xung quanh các đường ống truyền tải tại Đèo Cajon.
Ban tập viên CaliToday
