CaliToday News – Một thẩm phán liên bang ngày 2/9 đã ra phán quyết chặn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi sắc lệnh hành pháp mới nhằm giới hạn những người đủ điều kiện nhận quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship). Động thái này diễn ra sau khi nỗ lực trước đó của ông Trump đã bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ.
Thẩm phán Deborah Boardman thuộc Tòa án Quận Liên bang tại Greenbelt, bang Maryland, đã ban hành lệnh tạm đình chỉ sơ bộ (preliminary injunction) theo đề nghị của các nhóm bảo vệ quyền người nhập cư. Năm ngoái, chính thẩm phán Boardman cũng là người từng đưa ra phán quyết ngăn chặn sắc lệnh hành pháp năm 2025 của ông Trump về việc hạn chế quyền công dân theo nơi sinh.
Phán quyết từ Tòa án Tối cao và sắc lệnh điều chỉnh của ông Trump
Trước đó, vào ngày 30/6, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ với tỷ lệ bỏ phiếu 6-3 trong vụ án Barbara kiện Trump đã bác bỏ sắc lệnh ban đầu nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với trẻ em có cha mẹ không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân hợp pháp (người có thẻ xanh). Tòa tối cao xác định sắc lệnh này vi phạm điều khoản về quyền công dân thuộc Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, vốn trao quốc tịch cho những ai sinh ra tại Mỹ và “thuộc quyền tài phán của Hoa Kỳ”.
Sau phán quyết đó, ngày 6/8, ông Trump đã ký sắc lệnh mới thu hẹp mục tiêu, chủ yếu nhắm vào hiện tượng “du lịch sinh nở” (birth tourism) — tình trạng phụ nữ nước ngoài đến Mỹ để sinh con nhằm lấy quốc tịch tự động cho con. Ngoài ra, sắc lệnh mới cũng tước quyền công dân đối với trẻ em nếu:
- Có cha hoặc mẹ làm việc cho chính phủ nước ngoài tại Mỹ.
- Có cha hoặc mẹ dính líu đến gian lận hay các giao dịch thương mại để đạt được quyền công dân.
- Cha mẹ bị xếp vào diện “kẻ thù ngoại bang” (alien enemy).
Tuyên bố của tòa án: Vi hiến rõ ràng
Ngay sau khi sắc lệnh mới được ban hành, các luật sư đại diện trong vụ kiện tập thể cho những đứa trẻ bị ảnh hưởng bởi sắc lệnh năm 2025 đã yêu cầu thẩm phán Boardman chặn thực thi sắc lệnh mới, nhằm bảo đảm quyền công dân của thân chủ tiếp tục được tôn trọng.
Chấp thuận yêu cầu này, thẩm phán Boardman (do cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm) nhận định:
“Sắc lệnh mới nhất gần như chắc chắn là vi hiến khi áp dụng đối với nhóm đương sự đã được xác nhận, bởi lý do rất đơn giản: Tòa án Tối cao trong vụ Barbara đã phán quyết rằng trẻ em trong nhóm này là công dân Mỹ ngay từ khi chào đời. Tòa án này một lần nữa buộc phải ban hành lệnh tạm đình chỉ sơ bộ đối với nỗ lực mới nhất của Tổng thống nhằm tước bỏ quyền công dân của các em.”
Phán quyết này nghiêm cấm các cơ quan liên bang — bao gồm Bộ Ngoại giao, Bộ An ninh Nội địa và Cơ quan An sinh Xã hội Mỹ — có bất kỳ hành động nào nhằm can thiệp, từ chối hoặc không công nhận quyền công dân của những đối tượng thuộc phạm vi vụ kiện tập thể.
Lập luận của Bộ Tư pháp
Trước đó, các luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng lệnh chặn của tòa án là không phù hợp vì sắc lệnh mới của ông Trump có phạm vi hẹp hơn nhiều so với sắc lệnh diện rộng ban đầu. Bộ Tư pháp cũng cho rằng vụ kiện là “quá sớm” khi các cơ quan liên bang vẫn chưa công bố hướng dẫn chính thức để thực thi chỉ thị của Tổng thống.
Tuy nhiên, theo thông tin từ Reuters, Bộ Ngoại giao Mỹ trước đó đã soạn thảo dự thảo hướng dẫn yêu cầu cha mẹ khi nộp đơn xin hộ chiếu cho con phải xuất trình bằng chứng về tình trạng công dân hoặc tình trạng nhập cư của chính mình nhằm áp dụng sắc lệnh trên.
Ban tập viên CaliToday
