CaliToday News – Thảm kịch lũ quét và sạt lở đất tàn phá tại Nepal hôm thứ Tư – khiến ít nhất 95 người thiệt mạng, hàng trăm người mất tích (bao gồm ít nhất 54 người Mỹ) và tổng cộng 579 người được cảnh sát Nepal báo cáo mất tích – đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối hiểm họa tương tự có thể xảy ra ở Tây Bắc Thái Bình Dương của Mỹ. Vụ việc tại Nepal được cho là bắt nguồn từ sự sụp đổ của một tảng băng trôi rộng khoảng 2.000 feet rơi xuống thung lũng sông Lhende Khola, tạo nên dòng lũ bùn dữ dội đổ vào sông Bhote Koshi và tàn phá huyện Rasuwa.
Tại Mỹ, núi Rainier ở bang Washington là một núi lửa dạng tầng đang hoạt động và bị bao phủ bởi lượng lớn băng giá, đe dọa hơn 3,3 triệu người ở khu vực đô thị Seattle-Tacoma. Hơn 60.000 cư dân sinh sống trong khu vực nguy hiểm của dòng bùn lahar – những dòng chảy xiết chứa nước, đá, bùn và mảnh vụn có đặc tính như bê tông ướt, có thể ủi phẳng mọi thứ trên đường đi chỉ trong vòng 15 phút, xuất hiện dù núi lửa có phun trào hay không.
Các nhà khoa học cảnh báo rằng sạt lở đất, mưa lớn, băng tan hoặc các trận động đất nhỏ có thể làm mất ổn định các sườn núi Rainier và giải phóng dòng thác bùn đất chết người. Do đó, Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đã xếp ngọn núi lửa này vào danh sách ưu tiên cao nhất về nguy cơ tiềm ẩn, dù nó chưa có đợt phun trào đáng kể nào trong hơn 1.000 năm qua. Hiện tại, USGS khẳng định chưa phát hiện dấu hiệu nào cho thấy ngọn núi sắp phun trào, nhưng dòng lahar có thể ập đến bất ngờ mà không có dấu hiệu báo trước, tương tự dòng bùn Electron Mudflow xảy ra vào năm 1500 sau Công nguyên do sạt lở ở sườn phía tây.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng sườn phía tây của núi Rainier vẫn có nguy cơ sụp đổ quy mô lớn trong tương lai. Dòng bùn có thể tấn công các cộng đồng như Orting, sau đó tiến về phía Sumner và Puyallup, hoặc di chuyển về phía nam tới thị trấn Ashford và khu vực hồ Alder. Mô hình máy tính của USGS cho thấy dòng bùn sẽ tràn tới các ngôi nhà và khu vực du khách trong Công viên Quốc gia Núi Rainier chỉ trong khoảng 5 phút, và đến các thị trấn ngoài công viên trong vòng từ 15 đến 60 phút.
Để đối phó, USGS đã thiết lập hệ thống phát hiện và cảnh báo lahar từ năm 1998 và nâng cấp trong giai đoạn 2015–2021 với 14 trạm hiện đại để truyền dữ liệu thời gian thực. Vào ngày 23 tháng 4, một cuộc diễn tập sơ tán lahar quy mô lớn đã diễn ra với hơn 45.000 học sinh và nhân viên từ hơn 20 trường học tham gia để thực hành sơ tán lên các vùng đất cao hơn.
USGS khuyến cáo người dân cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo tự nhiên của dòng lahar, như tiếng rung chuyển lòng đất kèm theo tiếng gầm rú như máy bay phản lực hoặc đầu máy xe lửa. Lời khuyên quan trọng nhất của các cơ quan chức năng là nhanh chóng di chuyển lên vùng đất cao hơn ngay khi còi báo động vang lên hoặc nhận thấy các dấu hiệu bất thường, thậm chí phải bỏ lại ô tô để chạy bộ nếu các tuyến đường bị tắc nghẽn giao thông.
Ban tập viên CaliToday
