CaliToday News – Sáu tháng xung đột với Iran đã dẫn đến đợt gián đoạn nguồn cung dầu mỏ lớn nhất lịch sử, đặt ra thách thức nghiêm trọng cho Tổng thống Mỹ Donald Trump. Dù hệ thống năng lượng toàn cầu đến nay vẫn tránh được sự sụp đổ hoàn toàn, nhưng khả năng chống chịu đang ngày càng suy giảm và khó có thể duy trì lâu hơn.
Theo Reuters, các quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột đã sản xuất khoảng 45 triệu thùng dầu/ngày vào năm ngoái, chiếm hơn 43% nguồn cung toàn cầu. Cùng lúc đó, các cuộc chiến tại Iran và Ukraine đã phá hủy một phần đáng kể công suất lọc dầu và làm gián đoạn các tuyến vận tải biển quan trọng, buộc các chính phủ phải xả lượng lớn dầu từ kho dự trữ khẩn cấp.
Suốt nửa năm qua, thế giới đã bù đắp sự thiếu hụt bằng cách xuất kho dự trữ chiến lược và thương mại, định tuyến lại các chuyến hàng qua hệ thống đường ống thay thế ở vùng Vịnh, tăng cường xuất khẩu từ các nhà máy lọc dầu của Mỹ và Ấn Độ, đồng thời giá tăng cao cũng giúp giảm bớt phần nào nhu cầu. Tuy nhiên, các vùng đệm này không mang tính bền vững và đã thu hẹp đáng kể so với thời điểm xung đột bùng phát vào ngày 28 tháng 2.
Theo báo cáo trong tháng này của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng tồn kho dầu toàn cầu đã giảm 410 triệu thùng kể từ đầu cuộc chiến, xuống mức dưới 7,9 tỷ thùng vào cuối tháng 7. Riêng trong tháng 7, mức tồn kho đã sụt giảm 69 triệu thùng. Tại Mỹ, Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) vào tuần trước đã giảm xuống còn 289,7 triệu thùng — mức thấp nhất kể từ tháng 11 năm 1982 — sau khi tiếp tục xả thêm 3,7 triệu thùng. Giám đốc Điều hành IEA Fatih Birol xác nhận vào thứ Hai, ngày 24 tháng 8, rằng tổ chức này hiện chưa thảo luận về đợt xả kho dự trữ chiến lược toàn cầu lần thứ hai.
Bên cạnh nguồn cung, nhu cầu sụt giảm do giá nhiên liệu đắt đỏ cũng giúp hạ nhiệt thị trường. IEA ước tính nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 1,6 triệu thùng/ngày trong năm nay; trong đó quý II giảm 4,9 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước và quý III dự kiến tiếp tục thấp hơn 2,8 triệu thùng/ngày. Phát biểu hôm thứ Ba, Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhận định kinh tế toàn cầu đã vượt qua cú sốc tốt hơn dự kiến nhờ việc tiết kiệm năng lượng, các nhà cung cấp thay thế tăng sản lượng và một số nước quay lại dùng than đá. Dù vậy, bà cảnh báo lạm phát do thiếu hụt nguồn cung và chi phí vay của chính phủ vẫn là mối đe dọa lớn.
Nguy cơ thực sự sẽ bùng nổ nếu cuộc chiến kéo dài đến hết năm và sang năm 2027, khi tính linh hoạt của thị trường dầu mỏ gần như đã cạn kiệt. Nguồn dự trữ đang ở mức thấp, trong khi năng lực lọc dầu sẽ giảm ý nghĩa nếu Iran thực hiện lời đe dọa chặn toàn bộ dầu rời khỏi Vịnh Ba Tư. Đến đầu năm 2027, hệ lụy có thể vượt xa việc tăng giá xăng dầu tại trạm. Tình trạng thiếu hụt kéo dài có thể buộc các chính phủ phải phân phối nhiên liệu theo định mức — điều đang diễn ra trên khắp nước Nga — ưu tiên cho các ngành công nghiệp trọng yếu và giao thông vận tải, dẫn đến việc tăng trợ cấp và thiếu hụt trầm trọng dầu diesel cùng nhiên liệu hàng không. Tình trạng tổn hại tương tự như ở Nga hoàn toàn có thể nhanh chóng lan sang phương Tây mà không rõ sẽ kéo dài bao lâu.
Ban tập viên CaliToday
