CaliToday News – Trung Quốc tuyên bố sẽ bảo vệ lợi ích của mình sau khi Mỹ công bố kế hoạch mở rộng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran và các đối tác thương mại của nước này, bao gồm cả Bắc Kinh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) cho biết Bắc Kinh kiên quyết phản đối cái mà họ gọi là “các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp” và sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ quyền lợi của mình. Ông khẳng định: “Hợp tác giữa Trung Quốc và Iran luôn được tiến hành trong khuôn khổ luật pháp quốc tế, không được phép bị can thiệp hay gián đoạn.”
Phản ứng này được đưa ra sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố các biện pháp mới vào thứ Hai, đồng thời cảnh báo bất kỳ quốc gia nào hợp tác tài chính với Iran sẽ bị cô lập.
Đòn tấn công tài chính từ phía Mỹ
Mỹ gọi đợt trừng phạt mới nhất này là chiến dịch “Operation Economic Outcast” (tạm dịch: Chiến dịch Kẻ bị khai trừ kinh tế) và mô tả đây là một “ngày D-Day kinh tế” chống lại Iran. Bộ trưởng Scott Bessent nhận định đây là “cuộc tấn công tài chính lớn nhất từ trước đến nay” nhằm vào Tehran, khẳng định Mỹ “không còn kiểm soát mối đe dọa từ Iran nữa, mà đang chấm dứt nó”.
- Phạm vi trừng phạt: Nhắm vào gần 60 thực thể, cá nhân và tàu thuyền thuộc các mạng lưới, kênh tài chính và trung gian do Iran sử dụng để né tránh lệnh trừng phạt nhằm buôn bán dầu mỏ.
- Cảnh báo toàn cầu: Các ngân hàng và doanh nghiệp từ chối cắt đứt quan hệ với Tehran sẽ phải chịu chung sự cô lập. Đề cập đến các ngân hàng Trung Quốc, ông Bessent khẳng định “không ai nằm ngoài tầm với của các lệnh trừng phạt từ Mỹ”.
- Động thái ngoại giao: Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gọi điện trực tiếp cho các nhà lãnh đạo thế giới với những yêu cầu cụ thể về việc ngừng giao dịch với chính quyền Tehran.
Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey cho biết chính phủ Anh ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao và hoan nghênh các động thái gia tăng sức ép này.
Bối cảnh căng thẳng và nguy cơ trả đũa
Động thái trừng phạt diễn ra gần 6 tháng sau khi cuộc chiến Iran bùng nổ, kéo theo giá dầu thế giới tăng vọt. Tehran đã phong tỏa các hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ cũng làm chậm lưu lượng tàu bè bằng tuyến phong tỏa hải quân riêng. Nỗ lực ngoại giao gần đây thất bại khi lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày chính thức hết hạn vào tuần trước mà không đạt được thỏa thuận dàn xếp.
Thông báo của Washington được đưa ra ngay trước thềm cuộc hội đàm dự kiến vào tháng tới giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Washington có thể phải dè chừng các biện pháp trả đũa từ Bắc Kinh – quốc gia hiện chế biến phần lớn đất hiếm và khoáng sản quan trọng của thế giới. Trước đó, Trung Quốc đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm trong các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ.
Phản ứng từ Iran và nhận định của giới phân tích
Về phía Iran, Bộ trưởng Kinh tế Ali Madanizadeh tuyên bố Tehran đã “chuẩn bị đầy đủ” để đối phó và điều này sẽ dẫn đến “một thất bại khác” cho Mỹ. Ông khẳng định chính phủ đã có kế hoạch hai năm để ứng phó và Tehran sở hữu những công cụ riêng để xử lý tình hình.
Giới phân tích cũng đặt nhiều nghi vấn về hiệu quả thực tế của lệnh trừng phạt:
- Tác động hạn chế lên doanh thu dầu mỏ: Ông David Oxley, chuyên gia kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, đánh giá tác động trực tiếp lên dòng chảy năng lượng của Iran trong ngắn hạn là không đáng kể, do khoảng 90% lượng dầu của Iran xuất khẩu sang Trung Quốc – quốc gia vốn không công nhận các lệnh trừng phạt của Mỹ trong quá khứ và khó có khả năng nhượng bộ lần này.
- Quan điểm về tính hợp pháp: Ông Ali Vaez, Phó Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), cho biết Trung Quốc luôn coi các biện pháp trừng phạt đơn phương do Mỹ áp đặt là bất hợp pháp.
- Thách thức của các nước láng giềng: Dù các quốc gia láng giềng như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq muốn duy trì quan hệ tốt với Mỹ, họ khó có thể cắt đứt quan hệ với Iran. Ông Vaez cũng nhận định áp lực kinh tế sẽ không hiệu quả vì chính quyền Tehran sẵn sàng chấp nhận tổn thất và chuyển gánh nặng sang người dân.
Các đối tác thương mại khác có thể chịu ảnh hưởng từ tuyên bố của Mỹ gồm có Ấn Độ và Nga, tuy nhiên hai quốc gia này hiện chưa đưa ra phản hồi.
Ban tập viên CaliToday
