Calitoday News – Sau khi các cuộc đàm phán thương mại Mỹ–Canada đổ vỡ và chính quyền Tổng thống Donald Trump áp mức thuế 50% lên một loạt hàng hóa Canada, Ottawa ngày 25/8 đã chính thức công bố các biện pháp thuế quan trả đũa. Canada sẽ đánh thuế từ 15%, 25% đến 50% lên khoảng 700 sản phẩm Mỹ, trị giá gần 20 tỷ Mỹ kim mỗi năm. Các biện pháp mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 8/9, đẩy hai đồng minh Bắc Mỹ vào một vòng leo thang thương mại mới.
OTTAWA — Canada ngày thứ Ba 25/8 chính thức đáp trả các biện pháp thuế quan mới của Tổng thống Donald Trump, trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa hai quốc gia láng giềng đang xấu đi nhanh chóng.
Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne cho biết Ottawa sẽ áp các mức thuế 15%, 25% và 50% lên khoảng 700 sản phẩm nhập cảng từ Mỹ, với tổng trị giá khoảng 27,6 tỷ đô-la Canada, tương đương gần 20 tỷ Mỹ kim mỗi năm. Các mức thuế này dự kiến bắt đầu có hiệu lực từ ngày 8/9/2026.
Động thái được Canada mô tả là biện pháp “đô-la đổi đô-la, tỷ lệ đổi tỷ lệ”, nhằm đáp trả các mức thuế mới mà chính quyền Trump áp lên hàng hóa Canada.
Canada không muốn chiến tranh thương mại, nhưng quyết định đáp trả
Việc Ottawa tung đòn trả đũa diễn ra chỉ vài ngày sau khi các cuộc thương lượng thương mại giữa Mỹ và Canada sụp đổ.
Các cuộc đàm phán đã không đạt được thỏa thuận trước khi chính quyền Trump triển khai vòng thuế mới. Từ ngày 22/8, Mỹ áp mức thuế 50% đối với một loạt hàng hóa Canada, trị giá khoảng 20 tỷ Mỹ kim.
Thủ tướng Canada Mark Carney trước đó tuyên bố Ottawa không muốn một cuộc chiến thương mại với Mỹ, nhưng Canada cũng không thể đứng yên khi các ngành công nghiệp trong nước bị ảnh hưởng.
Bộ trưởng Champagne hôm thứ Ba nói các biện pháp trả đũa nhằm bảo vệ doanh nghiệp và người lao động Canada.
“Đây là vấn đề công bằng,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của Ottawa là tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp Canada.
Những mặt hàng Mỹ nào sẽ bị đánh thuế?
Danh sách hàng hóa bị Canada nhắm tới rất rộng, bao gồm nhiều sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp và hàng tiêu dùng.
Các nhóm chính gồm:
- Thép và nhôm
- Thiết bị đường sắt
- Giấy và các sản phẩm từ giấy
- Ván ép và sản phẩm gỗ
- Hải sản, trong đó có tôm hùm
- Phô mai và một số sản phẩm sữa
- Thiết bị điện tử
- Đồ gia dụng
- Quần áo
- Mỹ phẩm
- Thiết bị và máy móc nông nghiệp
- Một số sản phẩm ngoài trời và hàng tiêu dùng.
Theo Reuters, các mức thuế mới sẽ áp dụng trên khoảng 700 sản phẩm, với mức cao nhất lên tới 50%.
Danh sách hàng hóa được lựa chọn không hoàn toàn ngẫu nhiên. Canada tập trung vào những sản phẩm mà Mỹ xuất khẩu đáng kể sang thị trường Canada, đồng thời nhắm vào một số ngành và tiểu bang có tầm quan trọng về chính trị.
Canada nhắm vào những tiểu bang có lợi ích thương mại với mình
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của đợt trả đũa lần này là yếu tố chính trị Mỹ.
Các quan chức Canada thừa nhận danh sách hàng hóa được lựa chọn một phần nhằm tạo áp lực chính trị lên những khu vực của Mỹ có ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào thị trường Canada.
Chẳng hạn, các sản phẩm thủy sản có thể tác động đến những tiểu bang như Maine, trong khi hàng công nghiệp và nông nghiệp có thể ảnh hưởng tới các khu vực khác.
Điều này đặc biệt đáng chú ý khi Mỹ đang bước vào giai đoạn quan trọng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
Ottawa dường như muốn gửi một thông điệp: thuế quan không chỉ gây thiệt hại cho Canada; các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ cũng sẽ phải trả giá.
Canada vẫn tránh đánh vào năng lượng
Tuy nhiên, Ottawa chưa chọn cách đáp trả mạnh nhất.
Một số lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế Bắc Mỹ, trong đó có năng lượng và kali (potash), hiện chưa nằm trong danh sách trả đũa chính.
Canada là nguồn cung cấp năng lượng và nguyên liệu quan trọng cho Mỹ. Nếu Ottawa đánh thuế mạnh vào những lĩnh vực này, tác động có thể lan rộng sang giá điện, nhiên liệu, phân bón và nhiều ngành sản xuất của Mỹ.
Việc Canada tạm thời tránh những lĩnh vực này cho thấy Ottawa muốn gây áp lực nhưng vẫn giữ lại một số đòn bẩy cho các vòng thương lượng tiếp theo.
Trump tiếp tục đe dọa tăng thuế xe Canada
Trong khi Canada công bố biện pháp trả đũa, Tổng thống Trump lại tiếp tục gia tăng áp lực.
Trump tuyên bố Mỹ có thể tăng thuế đối với xe hơi, xe tải và phụ tùng xe Canada lên 50% kể từ ngày 1/1/2027. Mức thuế cao hơn cũng được ông đề cập đối với thép và xe tải.
Đây là một đòn đặc biệt nhạy cảm đối với Canada.
Ngành công nghiệp xe hơi Bắc Mỹ được xây dựng dựa trên chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Một chiếc xe có thể sử dụng linh kiện sản xuất tại cả Mỹ, Canada và Mexico trước khi được lắp ráp hoàn chỉnh.
Do đó, việc áp thuế qua lại có thể làm tăng chi phí sản xuất và cuối cùng đẩy giá xe lên cao hơn đối với người tiêu dùng ở cả hai nước.
Quan hệ thương mại từng được xem là “không thể tách rời”
Mỹ và Canada có một trong những mối quan hệ thương mại sâu rộng nhất thế giới.
Trong nửa đầu năm 2026, Mỹ xuất khẩu khoảng 175,8 tỷ Mỹ kim hàng hóa sang Canada, khiến Canada trở thành thị trường xuất cảng lớn thứ hai của Mỹ, chỉ sau Mexico. Canada chiếm khoảng 14% tổng giá trị hàng hóa xuất cảng của Mỹ trong thời gian này.
Vì vậy, chiến tranh thương mại không chỉ là câu chuyện giữa chính phủ hai nước.
Các doanh nghiệp sản xuất, nông dân, nhà bán lẻ, hãng xe, nhà hàng và người tiêu dùng ở cả hai phía biên giới đều có thể bị ảnh hưởng.
Các chuyên gia cảnh báo thuế quan có thể làm tăng chi phí nguyên liệu, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và cuối cùng được chuyển một phần sang người tiêu dùng dưới dạng giá bán cao hơn.
Mark Carney cáo buộc Mỹ “dùng hội nhập kinh tế làm vũ khí”
Thủ tướng Mark Carney đã công khai chỉ trích cách chính quyền Trump sử dụng chính sách thương mại.
Carney cho rằng Mỹ đang biến mối quan hệ kinh tế vốn rất chặt chẽ giữa hai nước thành một công cụ gây áp lực.
Ông cũng nói rằng trong các cuộc thương lượng vừa qua, phía Mỹ “đòi hỏi quá nhiều và đưa ra quá ít”.
Trong khi đó, Trump tiếp tục cho rằng Mỹ đã bị Canada đối xử không công bằng trong nhiều năm và khẳng định Washington không cần Canada nhiều như Canada cần thị trường Mỹ.
Những phát biểu ngày càng gay gắt từ hai phía khiến triển vọng nhanh chóng đạt được một thỏa thuận mới trở nên khó khăn hơn.
Nguy cơ chiến tranh thương mại kéo dài
Đòn trả đũa của Canada không nhất thiết đồng nghĩa với việc hai bên sẽ bước vào một cuộc chiến thương mại toàn diện kéo dài.
Các mức thuế mới của Canada sẽ chỉ có hiệu lực từ 8/9, tạo ra một khoảng thời gian để hai chính phủ có thể quay lại bàn đàm phán.
Các chuyên gia thương mại cũng cho rằng đây có thể là khoảng thời gian quan trọng để Washington và Ottawa tìm cách hạ nhiệt.
Tuy nhiên, nếu Mỹ tiếp tục nâng thuế đối với xe hơi và phụ tùng Canada vào đầu năm 2027, Canada có thể tiếp tục mở rộng danh sách trả đũa.
Khi đó, tác động đối với chuỗi cung ứng Bắc Mỹ sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
Người tiêu dùng hai nước có thể là bên chịu thiệt
Cuối cùng, câu hỏi lớn nhất là ai sẽ trả tiền cho cuộc chiến thuế quan này.
Các chính phủ thường mô tả thuế nhập cảng như một công cụ bảo vệ doanh nghiệp trong nước. Nhưng trên thực tế, thuế được thu tại biên giới và chi phí thường được phản ánh trong giá hàng hóa, tùy thuộc vào khả năng các doanh nghiệp phân chia chi phí giữa nhà sản xuất, nhà nhập cảng, nhà bán lẻ và người tiêu dùng.
Điều đó có nghĩa người Mỹ có thể phải trả nhiều hơn cho một số sản phẩm Canada, trong khi người Canada cũng có thể phải trả giá cao hơn cho hàng hóa Mỹ.
Với việc Canada vừa áp thuế lên khoảng 700 sản phẩm Mỹ và chính quyền Trump tiếp tục đe dọa những mức thuế mới, cuộc chiến thương mại Mỹ–Canada đang bước sang một giai đoạn nguy hiểm hơn.
Từ một cuộc tranh chấp về thuế quan, vấn đề đang dần mở rộng thành cuộc đối đầu về cách hai quốc gia láng giềng quản lý một trong những mối quan hệ kinh tế quan trọng nhất thế giới.
Và với thời hạn 8/9 đang đến gần, câu hỏi hiện nay không còn là Canada có trả đũa hay không — mà là Mỹ và Canada có thể tìm được đường xuống thang trước khi các mức thuế mới bắt đầu đánh mạnh vào doanh nghiệp và người tiêu dùng hai bên hay không.
Calitoday tông hợp
