Chiến sự Nga–Ukraine tiếp tục nóng lên khi Kyiv gia tăng các cuộc tấn công bằng UAV nhắm vào hạ tầng năng lượng của Nga, trong lúc Moscow đáp trả bằng những đợt oanh kích quanh Odesa. Anh lại gia tăng hỗ trợ hỏa tiễn tầm xa cho Ukraine, khiến tình hình căng thẳng tiếp tục leo thang…
Ngày 24/8/2026, chiến sự Nga–Ukraine tiếp tục nóng lên trên cả chiến trường, mặt trận năng lượng và những tuyến xuất cảng tại Hắc Hải. Moscow cáo buộc Kyiv liên tiếp sử dụng UAV đánh vào các cơ sở năng lượng và hạ tầng kinh tế của Nga, trong khi quân đội Nga tiếp tục đánh phá các hải cảng của Ukraine quanh Odesa. Cùng lúc đó, quan hệ Nga–Anh lại xuống thêm một bậc sau khi London công khai hỗ trợ Ukraine phát triển khả năng sản xuất hỏa tiễn tầm xa. Điện Kremlin cảnh cáo Anh đang “đổ thêm dầu vào lửa”, còn Tổng thống Vladimir Putin cho rằng những cuộc tấn công nhắm vào cơ sở năng lượng của Nga sẽ kéo theo những phản ứng mạnh mẽ hơn.
Diễn biến đáng chú ý nhất trong ngày 24/8 là việc Thủ tướng Anh Andy Burnham tới Kyiv trong chuyến công du ngoại quốc đầu tiên kể từ khi nhậm chức. London tuyên bố sẽ giúp Ukraine nâng cao khả năng tự sản xuất hỏa tiễn hành trình tầm xa SCALP/Storm Shadow. Theo kế hoạch, Anh cho phép MBDA chia sẻ một số dữ kiện kỹ thuật đã được giải mật về những bộ phận do Anh sản xuất, qua đó hỗ trợ Ukraine và Pháp tiến tới việc xây dựng dây chuyền lắp ráp hỏa tiễn ngay tại Ukraine.
Đối với Moscow, đây là một bước đi đặc biệt nhạy cảm. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 24/8 nói quyết định của London sẽ “đổ thêm dầu vào lửa” và bị Nga nhìn nhận “cực kỳ tiêu cực”. Ông Peskov cáo buộc Anh đang đứng về phía Kyiv trong cuộc chiến và tìm cách ngăn cản mọi tiến triển hướng tới một giải pháp hòa bình. Đáng chú ý hơn, ông cho biết quân đội Nga đang thu thập tin tức nhằm xác định vị trí những cơ sở sản xuất hỏa tiễn của Ukraine để tấn công.
Như vậy, việc Anh giúp Ukraine sản xuất hỏa tiễn không đơn giản chỉ là một gói viện trợ quân sự thông thường. Nếu Ukraine có thể từng bước tự sản xuất những loại hỏa tiễn tầm xa, Kyiv sẽ bớt lệ thuộc vào nguồn cung trực tiếp từ các nước Tây phương và có khả năng duy trì những cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga trong thời gian lâu dài hơn. Đó chính là điều Moscow lo ngại.
Trong ngày Quốc khánh Ukraine 24/8, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cũng tuyên bố Kyiv muốn hòa bình nhưng không chấp nhận đầu hàng. Ông cảm ơn các đồng minh Tây phương và kêu gọi tiếp tục tăng cường hệ thống phòng không, hỏa tiễn và khả năng sản xuất võ khí trong nước. Ông Zelenskyy đồng thời cho rằng Tổng thống Putin chưa sẵn sàng chấm dứt chiến tranh nếu Ukraine không nhượng bộ về lãnh thổ tại Donbas.
Trong hoàn cảnh đó, chiến trường Hắc Hải đang trở thành một mặt trận kinh tế ngày càng quan trọng. Ukraine lệ thuộc rất nhiều vào các hải cảng Odesa để xuất cảng ngũ cốc, dầu hướng dương và những sản phẩm nông nghiệp. Những cuộc tấn công liên tiếp của Nga đã khiến hoạt động tại các hải cảng bị gián đoạn nghiêm trọng.
Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotskyi, trong 12 ngày đầu tháng 8, Ukraine chỉ xuất cảng khoảng 590.000 tấn ngũ cốc và hạt có dầu. Nếu các cuộc tấn công tiếp tục, lượng nông sản xuất cảng trong tháng 8 có thể giảm khoảng một nửa, xuống còn chừng 1,5 triệu tấn. Trước khi xảy ra làn sóng tấn công hiện nay, các hải cảng trong khu vực Odesa đảm trách phần lớn hoạt động xuất cảng nông nghiệp của Ukraine.
Điều đáng nói là những cuộc tấn công vào các cơ sở xuất cảng đang diễn ra theo kiểu “ăn miếng trả miếng”. Ukraine liên tục sử dụng UAV đánh vào các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, hải cảng và hạ tầng năng lượng của Nga. Moscow đáp lại bằng những cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng, kho nhiên liệu và hải cảng của Ukraine.
Ngày 24/8, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng nước này đã tiến hành những đợt tấn công bằng UAV và võ khí chính xác vào khu vực cảng Yuzhny thuộc vùng Odesa. Phía Nga nói mục tiêu gồm một tàu chở nhiên liệu, năm bồn chứa nhiên liệu và một số cơ sở hạ tầng tại cảng. Đây là lời tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga và những chi tiết về thiệt hại chưa thể được kiểm chứng độc lập đầy đủ.
Điều đáng lo ngại là các hải cảng Odesa không chỉ có ý nghĩa về quân sự hay kinh tế đối với Ukraine. Chúng còn liên hệ trực tiếp tới thị trường lương thực toàn cầu. Ukraine là một trong những quốc gia xuất cảng ngũ cốc quan trọng trên thế giới. Nếu những tuyến vận tải trên Hắc Hải bị gián đoạn trong thời gian dài, nguồn cung lúa mì, bắp, dầu hướng dương và nhiều mặt hàng nông nghiệp khác có thể bị ảnh hưởng.
Điện Kremlin ngày 24/8 cũng thừa nhận những cuộc tấn công của Ukraine đang gây khó khăn cho hoạt động xuất cảng ngũ cốc của Nga. Phát ngôn viên Dmitry Peskov cho biết Moscow đang thực hiện những biện pháp nhằm hạn chế ảnh hưởng và bảo đảm các chuyến tàu chở ngũ cốc của Nga vẫn có thể vận chuyển. Tổng thống Putin được dẫn lời cho rằng Nga sẽ giải quyết những khó khăn hiện tại và tránh để xảy ra tình trạng thiếu hụt trên thị trường thế giới. Nga dự trù xuất cảng khoảng 60 triệu tấn ngũ cốc trong mùa vụ này.
Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ cả Nga lẫn Ukraine đều là những quốc gia xuất cảng nông sản quan trọng, trong khi chiến tranh lại biến các tuyến xuất cảng thành mục tiêu quân sự. Một bên đánh vào cơ sở năng lượng của đối phương, bên kia đánh vào hải cảng và kho hàng. Cuộc chiến vì thế không còn chỉ diễn ra trên chiến tuyến Donbas hay miền nam Ukraine, mà đã lan thẳng vào những mạch máu kinh tế của cả hai quốc gia.
Tổng thống Putin đã nhiều lần cảnh cáo rằng việc Ukraine sử dụng UAV tấn công sâu vào lãnh thổ Nga sẽ không thể không kéo theo phản ứng. Những cuộc tấn công nhắm vào nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và cơ sở năng lượng đã gây sức ép đáng kể lên hệ thống cung ứng nhiên liệu của Nga. Viện Nghiên cứu Chiến tranh cũng ghi nhận tình trạng thiếu xăng tiếp tục xuất hiện tại nhiều khu vực của Nga trong tháng 8, cho thấy ảnh hưởng của chiến tranh ngày càng lan rộng vào đời sống kinh tế.
Ở chiều ngược lại, Ukraine cho rằng những cuộc tấn công vào hải cảng và cơ sở năng lượng là một phần trong chiến lược gây áp lực của Nga nhằm bóp nghẹt nền kinh tế nước này. Tổng thống Zelenskyy ngày 23/8 cho biết Kyiv từng đề nghị một thỏa thuận ngưng tấn công các tàu chở hàng nông sản trên Hắc Hải. Tuy nhiên, theo lời ông, Moscow không chấp nhận nếu Ukraine không đồng thời ngưng những cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của Nga.
Đây chính là vòng xoáy nguy hiểm: Nga muốn bảo vệ hệ thống năng lượng của mình; Ukraine muốn bảo vệ tuyến xuất cảng và gây áp lực lên nguồn lợi tức phục vụ chiến tranh của Nga. Mỗi bên đều xem việc tấn công hạ tầng kinh tế của đối phương là một khí cụ chiến lược.
Trong khi đó, quan hệ Nga–Anh cũng đang đứng trước một thời điểm hết sức căng thẳng. Moscow chưa bổ nhiệm đại sứ mới tại London sau khi Andrey Kelin chấm dứt nhiệm kỳ kéo dài bảy năm vào tháng 7/2026. Vasily A. Tsyganov hiện giữ vai trò đại biện. Tòa Đại sứ Nga cho rằng quan hệ song phương đã xuống mức thấp chưa từng thấy và cáo buộc chính sách của London là nguyên nhân.
Như vậy, nói Moscow “rút đại sứ khỏi Anh” cần được hiểu cho chính xác hơn: Nga đang duy trì quan hệ ngoại giao ở cấp thấp hơn sau khi đại sứ Kelin rời nhiệm sở và chưa bổ nhiệm người thay thế. Đây là một dấu hiệu ngoại giao đáng chú ý, nhưng chưa phải là cắt đứt bang giao.
Vấn đề lớn hơn nằm ở sự hỗ trợ quân sự mới của Anh. London không chỉ cung cấp những võ khí có sẵn mà còn giúp Ukraine tiến tới khả năng tự sản xuất hỏa tiễn tầm xa. Nếu kế hoạch này thành công, chiến tranh có thể bước sang một giai đoạn mới, trong đó Ukraine có khả năng gia tăng những cuộc tấn công vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Điện Kremlin hiểu rất rõ điều đó. Vì vậy, tuyên bố của Dmitry Peskov ngày 24/8 rằng Nga đang xác định vị trí các cơ sở sản xuất hỏa tiễn Ukraine không đơn thuần chỉ là một lời cảnh cáo ngoại giao. Nó cho thấy Moscow đang tính tới khả năng những nhà máy này sẽ trở thành mục tiêu trong các đợt tấn công sau này.
Từ Odesa tới những nhà máy năng lượng của Nga, từ UAV tới hỏa tiễn tầm xa, cuộc chiến đang dần chuyển thành một cuộc đấu sức giữa các hệ thống kinh tế và kỹ nghệ quốc phòng. Và điều đáng sợ nhứt là mỗi bước leo thang lại tạo thêm lý do cho bước leo thang kế tiếp.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợpReuters, The Guardian, Bloomberg …
