WASHINGTON – Thiếu tá Không quân Hoa Kỳ Jason Watson, người từng bị bắt tại các bậc thềm Điện Capitol sau khi công khai kêu gọi luận tội Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance, đã bị quân đội tạm giam lần thứ hai, chỉ một ngày sau khi ông xuất hiện trên CNN và tiếp tục đưa ra những lời chỉ trích mạnh mẽ nhắm vào Tổng thống.
Không quân Hoa Kỳ xác nhận Watson được lệnh đưa vào diện tạm giam trước xét xử – pretrial confinement – vào thứ Ba, ngày 18 tháng 8, với lý do có cơ sở hợp lý liên quan đến những cáo buộc về “hành vi sai trái tiếp diễn.”
Tuy nhiên, Không quân chưa công bố cụ thể hành vi nào dẫn đến quyết định mới nhất.
Vụ việc đang thu hút sự chú ý vì Watson là một sĩ quan đang tại ngũ, trong khi những phát biểu chính trị của quân nhân – đặc biệt đối với Tổng thống, người giữ vai trò Tổng tư lệnh – chịu những giới hạn khác với quyền tự do ngôn luận của thường dân.
Từng bị bắt khi biểu tình tại Điện Capitol
Jason Watson lần đầu gây chú ý vào ngày 1 tháng 7, khi ông xuất hiện tại Điện Capitol trong quân phục và tham gia một cuộc biểu tình cùng Dân biểu Dân chủ Al Green của Texas, Jessica Denson thuộc Removal Coalition và một số nhà hoạt động khác.
Tại đây, Watson công khai kêu gọi Quốc hội luận tội và truất phế Tổng thống Donald Trump cùng Phó Tổng thống JD Vance.
Watson chỉ trích chính quyền Trump về nhiều vấn đề, trong đó có các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ tại Iran, Venezuela và Cuba.
Ông cho rằng Tổng thống đã ra lệnh tiến hành các hoạt động quân sự ở nước ngoài trong những trường hợp không có mối đe dọa khẩn cấp đối với lợi ích của Hoa Kỳ, qua đó, theo lập luận của Watson, xâm phạm quyền hạn chiến tranh của Quốc hội theo Hiến pháp.
Watson cũng chỉ trích chính sách nhập cư của chính quyền Trump và một số chính sách liên quan đến chính phủ liên bang.
Sau cuộc biểu tình, Watson bị Cảnh sát Điện Capitol bắt.
Theo Cảnh sát Điện Capitol, các cuộc biểu tình không được phép diễn ra trên các bậc thềm của Capitol nếu người biểu tình không được một thành viên Quốc hội đi cùng. Watson ban đầu có một thành viên Quốc hội hộ tống, nhưng vị dân biểu này sau đó rời khỏi khu vực.
Watson bị cáo buộc vi phạm quy định liên quan đến crowding, obstructing or incommoding, tức tụ tập gây cản trở tại khu vực Capitol.
Lên CNN tiếp tục chỉ trích Tổng thống Trump
Vụ việc tưởng như chỉ dừng lại ở cuộc biểu tình tháng 7, nhưng Watson tiếp tục công khai quan điểm của mình.
Hôm thứ Hai, ngày 17 tháng 8, Watson xuất hiện trong chương trình OutFront của CNN với Erin Burnett.
Trong cuộc phỏng vấn, vị thiếu tá Không quân tiếp tục đưa ra những lời chỉ trích gay gắt đối với Tổng thống và một lần nữa kêu gọi Quốc hội tiến hành luận tội.
Watson nói những gì đang diễn ra dưới thời Tổng thống Trump là “không bình thường” và cáo buộc Tổng thống vi phạm Hiến pháp và pháp luật.
Chỉ một ngày sau cuộc phỏng vấn, Watson bị quân đội đưa vào diện tạm giam trước xét xử.
Theo luật sư Chris Mutimer của Watson, thân chủ của ông cũng đã thông báo với cấp chỉ huy rằng ông sẽ không tiếp tục mặc quân phục.
Luật sư cho biết ông nghi ngờ việc Watson xuất hiện trên CNN và tiếp tục công khai chỉ trích Tổng thống có thể đóng vai trò trong quyết định tạm giam, nhưng đây mới là nhận định của phía luật sư, chưa phải lý do được Không quân chính thức xác nhận.
Không quân: Có căn cứ về “hành vi sai trái tiếp diễn”
Không quân Hoa Kỳ đưa ra một cách giải thích thận trọng hơn.
Theo tuyên bố của một phát ngôn viên Không quân được CNN dẫn lại, các quân nhân phải tuân thủ Uniform Code of Military Justice – UCMJ, tức Bộ luật Thống nhất về Tư pháp Quân sự, cùng tất cả các quy định hiện hành.
Không quân cho biết dựa trên cơ sở hợp lý liên quan đến những cáo buộc về “continued misconduct” – hành vi sai trái tiếp diễn – Thiếu tá Watson đã được lệnh tạm giam trước xét xử vào ngày 18 tháng 8.
Không quân đồng thời nhấn mạnh Watson được xem là vô tội và sẽ được bảo đảm các quyền theo thủ tục tư pháp quân sự trong quá trình xem xét quyết định tạm giam.
Tính đến ngày 20 tháng 8, Không quân chưa công khai cụ thể những cáo buộc mới đối với Watson.
Ông được cho là đang bị giữ theo lệnh quân đội tại một cơ sở ở Maryland.
Quân nhân có quyền tự do ngôn luận đến mức nào?
Vụ Watson đặt ra một vấn đề pháp lý đặc biệt: quân nhân Hoa Kỳ vẫn có các quyền hiến định, nhưng quyền phát biểu chính trị của họ bị giới hạn nhiều hơn so với thường dân.
Đặc biệt, Điều 88 của Uniform Code of Military Justice quy định đối với những lời lẽ mang tính khinh miệt của sĩ quan đối với Tổng thống, Phó Tổng thống, Quốc hội và một số giới chức cao cấp khác.
Các quy định quân sự cũng hạn chế việc quân nhân tham gia một số hoạt động chính trị đảng phái, đặc biệt khi mặc quân phục hoặc trong những hoàn cảnh có thể tạo ấn tượng rằng quân đội chính thức ủng hộ một quan điểm chính trị.
Đây có thể trở thành vấn đề quan trọng trong trường hợp của Watson, bởi ông là một sĩ quan Không quân đang tại ngũ và đã xuất hiện trong quân phục trong cuộc biểu tình tại Capitol.
Tuy nhiên, việc Watson có chính thức bị truy tố theo Điều 88 hay những điều khoản khác của UCMJ hay không hiện vẫn chưa được Không quân công bố.
Dân biểu Al Green lên tiếng bảo vệ Watson
Sau khi có tin Watson bị tạm giam lần thứ hai, Dân biểu Al Green đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với vị thiếu tá.
Trong tuyên bố ngày 20 tháng 8, văn phòng Dân biểu Green nhắc lại rằng Watson đã tham gia cuộc biểu tình ôn hòa ngày 1 tháng 7 tại Capitol cùng ông và các nhà hoạt động khác.
Sự can thiệp của một thành viên Quốc hội khiến vụ việc có khả năng tiếp tục gây tranh luận về ranh giới giữa quyền tự do phát biểu chính trị của một công dân và nghĩa vụ kỷ luật của một sĩ quan quân đội đang tại ngũ.
Có phải Watson bị bắt vì chỉ trích Trump?
Đây hiện là câu hỏi gây tranh cãi nhất trong vụ việc.
Thời điểm rõ ràng tạo ra nhiều nghi vấn: Watson xuất hiện trên CNN hôm thứ Hai, tiếp tục công khai chỉ trích Tổng thống Trump, và sang thứ Ba bị đưa vào diện tạm giam trước xét xử.
Luật sư của Watson cho rằng cuộc phỏng vấn CNN có thể đã góp phần dẫn đến việc thân chủ bị tạm giam.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng công khai cho phép khẳng định Watson bị bắt chỉ vì ông phản đối hay chỉ trích Tổng thống Trump.
Không quân chỉ nói quyết định được đưa ra dựa trên cơ sở hợp lý liên quan đến những cáo buộc về “hành vi sai trái tiếp diễn,” đồng thời chưa tiết lộ chi tiết những cáo buộc đó.
Vì vậy, vụ án có thể trở thành một phép thử đáng chú ý về ranh giới giữa tự do ngôn luận, hoạt động chính trị và kỷ luật quân đội.
Watson có thể phải đối mặt với các thủ tục kỷ luật hoặc tòa án quân sự theo UCMJ, nhưng cho đến nay chưa có quyết định cuối cùng về các cáo buộc.
Cuộc tranh luận vì thế vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu một sĩ quan quân đội đang tại ngũ có thể công khai kêu gọi luận tội Tổng tư lệnh đến mức nào trước khi hành động đó trở thành vấn đề kỷ luật quân sự?
