Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt, Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo (AI ) và đổi mới sáng tạo, trong khi nhiều doanh nghiệp trong nước bắt đầu đưa robot thông minh vào dây chuyền sản xuất nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất và gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế…
Trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo ( AI) trên toàn cầu, Việt Nam đang từng bước xây dựng chiến lược phát triển AI như một công nghệ then chốt nhằm thay đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Không chỉ dừng lại ở việc thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và kinh doanh, nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng đang bắt đầu ứng dụng robot AI vào nhà máy, đánh dấu sự chuyển đổi từ phương thức sản xuất dựa nhiều vào nhân công sang mô hình sản xuất thông minh, dựa trên công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
Theo định hướng của Chính phủ CSVN, AI được xem là một trong những công nghệ chiến lược có vai trò quan trọng trong tiến trình xây dựng nền kinh tế số và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Trong thời gian gần đây, nhiều chương trình nghiên cứu, đào tạo nhân lực kỹ thuật cao và kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp đã được triển khai nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Tại Hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa lần thứ 8 (VCCA 2026), diễn ra từ ngày 16 đến ngày 18 tháng 7 năm 2026 tại Trường Đại học Quy Nhơn, nhiều nhà khoa học và doanh nghiệp đã giới thiệu hơn 150 công trình nghiên cứu liên quan đến robot, trí tuệ nhân tạo, xe tự hành và nhà máy thông minh.
Sự kiện này được xem là một diễn đàn quan trọng nhằm đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tế sản xuất, thúc đẩy quá trình thương mại hóa những công nghệ chiến lược và kết nối giữa giới nghiên cứu với nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.
Trong lãnh vực sản xuất công nghiệp, việc đưa robot AI vào nhà máy đang trở thành một xu hướng rõ rệt. Ngày 17 tháng 7 năm 2026, Công ty Hangzhou YingShen Intelligent Technology của Trung Quốc đã ký kết thỏa thuận hợp tác với ba doanh nghiệp sản xuất giày dép tại Việt Nam gồm Công ty TNHH Giày Thuận Phi, Công ty TNHH Giày Bảo Long và Công ty TNHH May Việt Nam để triển khai hàng trăm robot AI tại các nhà máy ở Hải Phòng.
Tham dự lễ ký kết có ông Wu Xuewei, Phó Chủ tịch YingShen Intelligence; ông Mao Zhenwu, Tổng Giám đốc Công ty Thuận Phi; ông Lin Yonghui, Tổng Giám đốc Công ty Bảo Long; cùng ông Chen Zhixian, Tổng Giám đốc Công ty May Việt Nam. Giá trị những hợp đồng được công bố lên đến hàng chục triệu nhân dân tệ.
Theo các doanh nghiệp tham gia hợp tác, thế hệ robot mới được trang bị công nghệ “mô hình thế giới 4D” (4D World Model), cho phép robot không chỉ thực hiện những thao tác được lập trình trước, mà còn có khả năng quan sát môi trường chung quanh, phân tích dữ liệu, tự đưa ra quyết định và điều chỉnh hoạt động phù hợp với tình hình sản xuất thực tế.
Trong ngành sản xuất giày dép, công nghệ này cho phép robot nhận biết sự khác biệt về kiểu dáng, kích thước, chất liệu hoặc tình trạng keo dán để tự điều chỉnh thao tác mà không cần phải lập trình lại toàn bộ hệ thống như các dây chuyền tự động hóa truyền thống.
Điều này giúp doanh nghiệp giảm thời gian thay đổi mẫu mã, nâng cao phẩm chất sản phẩm, đồng thời tăng khả năng đáp ứng những đơn hàng nhỏ với nhiều kiểu dáng khác nhau. Đây là một yêu cầu ngày càng phổ biến trong thị trường xuất khẩu hiện nay.
Giới chuyên môn nhận định việc ứng dụng robot AI không chỉ giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí lao động mà còn có thể giải quyết phần nào tình trạng thiếu nhân lực tại những ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động. Công nghệ mới được kỳ vọng sẽ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm sai sót, tiết kiệm nguyên vật liệu và nâng cao năng suất.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi cao hơn về phẩm chất sản phẩm, thời gian giao hàng và khả năng thích ứng nhanh, việc chuyển sang mô hình sản xuất thông minh được xem là một bước chuẩn bị quan trọng để ngành công nghiệp Việt Nam không bị tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh toàn cầu.
Trên bình diện quốc tế, sự phát triển nhanh chóng của robot AI cũng tiếp tục được thể hiện tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới WAIC 2026 tổ chức ở Thượng Hải. Tại sự kiện này, Chủ tịch ACE Robotics Wang Xiaogang đã giới thiệu nền tảng Kairos 3.1, một mô hình AI thế hệ mới cho phép robot thực hiện chu trình “hiểu – suy luận – hành động – tự đánh giá”.
Những tiến bộ này cho thấy trí tuệ nhân tạo đang bước sang một giai đoạn mới, không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ phân tích dữ liệu, mà đang trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, vận hành và phục vụ đời sống con người.
Đối với Việt Nam, việc tiếp tục thúc đẩy phát triển AI và từng bước đưa robot thông minh vào các nhà máy có thể mở ra nhiều cơ hội lớn trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế. Công nghệ mới có thể giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện năng suất lao động và tạo ra những giá trị kinh tế mới trong tương lai.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rộng mở, các chuyên gia cũng lưu ý rằng Việt Nam cần tiếp tục đầu tư mạnh hơn vào đào tạo nhân lực, nghiên cứu công nghệ nền tảng và xây dựng chính sách phù hợp để bảo đảm AI được phát triển theo hướng an toàn, hiệu quả và lâu dài.
Bởi lẽ, cuộc đua AI không chỉ là cuộc đua về máy móc và phần mềm, mà còn là cuộc cạnh tranh về con người, tri thức và khả năng làm chủ công nghệ. Quốc gia nào có khả năng kết hợp được giữa sáng tạo, nhân lực chất lượng cao và nền tảng công nghệ vững chắc sẽ có nhiều lợi thế hơn trong nền kinh tế của tương lai.
NGƯỜI QUAN SÁT
