Một bản báo cáo do Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền (FIDH) cùng 17 tổ chức quốc tế công bố mối quan tâm liên quan đến tình trạng nhân quyền, không gian xã hội dân sự tại Việt Nam, cũng như vấn đề bảo vệ những người Việt Nam xin tị nạn đang sinh sống tại Thái Lan…
Trước cuộc Đối thoại Nhân quyền EU – Việt Nam lần thứ 14 diễn ra tại Brussels, Bỉ vào ngày 2/7/2026, Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền ( gọi tắt là FIDH) cùng 17 tổ chức quốc tế đã đưa ra một báo cáo chung, trong đó bày tỏ sự quan ngại về tình hình các quyền tự do dân sự tại Việt Nam, cũng như những rủi ro mà các nhà hoạt động và những người có quan điểm bất đồng với nhà cầm quyền CSVN có thể phải đối diện khi đang cư trú tại Thái Lan.
Bản báo cáo được công bố trong bối cảnh quan hệ giữa EU và Việt Nam vừa được nâng lên thành Đối tác Chiến lược Toàn diện. Vì vậy, vấn đề nhân quyền Việt Nam tiếp tục được xem là một trong những nội dung được cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm bên cạnh các lĩnh vực hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư.
Theo nội dung báo cáo, FIDH cùng các tổ chức đồng ký tên cho rằng trong thời gian gần đây, Việt Nam và Thái Lan đã gia tăng sự hợp tác trong lĩnh vực an ninh và tư pháp. Hai quốc gia được cho là đang tiến hành các cuộc thương thảo liên quan đến hiệp định dẫn độ và hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự.
Tuy nhiên, các tổ chức này cho biết hiện vẫn chưa có nhiều thông tin công khai về tiến trình, nội dung cụ thể cũng như phạm vi của những cuộc thương thảo nói trên. Từ đó, họ bày tỏ lo ngại rằng nếu không có những cơ chế bảo vệ thích hợp, các thỏa thuận này có thể gây ảnh hưởng đến những cá nhân đang bị truy tìm hoặc những người có quan điểm chính trị khác biệt đang cư trú tại Thái Lan.
Bản báo cáo cũng đề cập đến việc giới chức Thái Lan được cho là đã gia tăng sự theo dõi tại một số khu vực có người Việt Nam xin tị nạn đang sinh sống, đặc biệt là cộng đồng người Thượng. Đồng thời, tài liệu này nhắc lại một số trường hợp từng được dư luận quốc tế chú ý trong những năm qua như nhà báo Trương Duy Nhất, nhà báo Đường Văn Thái và cựu đại úy công an Lê Chí Thành.
Theo nhận định của FIDH, những trường hợp này cần tiếp tục được cộng đồng quốc tế quan tâm nhằm bảo đảm các nguyên tắc liên quan đến việc bảo vệ người tị nạn và nguyên tắc không cưỡng bức hồi hương. Tuy nhiên, những nhận định nói trên là quan điểm của các tổ chức nhân quyền và chưa có phản hồi chính thức từ phía Việt Nam trong khuôn khổ bản báo cáo.
Song song với báo cáo trên, ngày 29/6/2026, FIDH cùng Ủy ban Nhân quyền Việt Nam (VCHR) cũng công bố một bản ghi nhớ gửi đến EU trước vòng đối thoại ngày 2/7. Tài liệu này cho rằng tình hình nhân quyền tại Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề đáng quan tâm kể từ sau vòng đối thoại năm 2025.
Hai tổ chức này đề nghị EU nêu lên trường hợp của 11 nhà hoạt động mà họ cho là đang bị nhà cầm quyền CSVN giam giữ hoặc đang thi hành án vì các hoạt động liên quan đến chính trị, báo chí, môi trường, quyền lao động và tự do tôn giáo. Đồng thời, bản ghi nhớ cũng đưa ra nhiều đề nghị liên quan đến việc cải cách pháp luật, bảo đảm quyền tự do ngôn luận, quyền lập hội và quyền được xét xử công bằng.
Về phía Liên minh châu Âu, bà Anitta Hipper, phát ngôn viên về Đối ngoại và Chính sách An ninh của EU, cho biết trong thư điện tử gửi BBC News Tiếng Việt ngày 7/7 rằng cuộc đối thoại ngày 2/7 đã đề cập đến nhiều vấn đề, bao gồm các quyền dân sự và chính trị, quyền kinh tế, xã hội và văn hóa, cải cách pháp luật, nhà nước pháp quyền cũng như sự hợp tác trong các diễn đàn quốc tế về nhân quyền.
Bà Anitta Hipper cho biết thông cáo chính thức về cuộc đối thoại sẽ được công bố sau đó. Trong khi đó, BBC News Tiếng Việt cho biết đã gửi yêu cầu đến Bộ Ngoại giao Việt Nam để xin phản hồi về những nội dung liên quan, nhưng chưa nhận được câu trả lời.
Có thể nhận thấy rằng nhân quyền Việt Nam từ lâu vẫn là một trong những vấn đề thường xuyên xuất hiện trong mối quan hệ giữa EU và Việt Nam. Trong nhiều năm qua, quan hệ hợp tác giữa hai bên đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lãnh vực, đặc biệt sau khi Hiệp định Thương mại Tự do EU – Việt Nam (EVFTA) chính thức có hiệu lực.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về kinh tế và thương mại, EU nhiều lần nhấn mạnh sự quan trọng của việc thực hiện các cam kết quốc tế về quyền con người, cải cách hệ thống tư pháp và bảo đảm những quyền căn bản theo các công ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.
Từ góc nhìn quan hệ quốc tế, các cuộc đối thoại nhân quyền không có nghĩa là hai bên luôn đạt được sự đồng thuận trong mọi vấn đề. Đây là một diễn đàn để các bên trình bày quan điểm, nêu lên những mối quan tâm và thúc đẩy sự trao đổi dựa trên các cam kết quốc tế. Những khác biệt trong cách nhìn nhận về nhân quyền là điều thường thấy trong quan hệ giữa các quốc gia và các tổ chức quốc tế.
Trong thời gian sắp tới, việc EU công bố kết quả chính thức của vòng Đối thoại Nhân quyền lần thứ 14, cũng như phản hồi từ phía Việt Nam trước những khuyến nghị của FIDH và các tổ chức liên quan, sẽ tiếp tục được nhiều phía quan tâm theo dõi.
NGƯỜI QUAN SÁT
