CALITODAY (03/4/2026): Hôm nay Thứ Sáu 03/4, Iran đã bắn hạ một máy bay chiến đấu F-15E của Mỹ trên không phận Iran. Một phi công đã được Hoa Kỳ cứu sống nhưng còn một phi công thứ nhì hiện đang mất tích và hai Trực thăng chiến đấu của Hoa Kỳ đang tìm kiếm nhưng cũng bị Iran bắn bị thương nên đã rời khu vực hiện trường.
Cùng ngày Thứ Sáu hôm nay, một máy bay chiến đấu khác của Mỹ loại A-10 Warthog cũng đã bị Iran bắn hư hại và đã bay thoát về không phận của Kuwait rồi phi công nhảy dù thoát hiểm.
Những sự kiện này đánh dấu một bước leo thang đáng kể trong cuộc chiến kéo dài năm tuần, vốn đã gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Những diễn biến này góp phần vào các cuộc tấn công gia tăng của Iran vào thứ Sáu, khi Cộng hòa Hồi giáo nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump tái khẳng định các mối đe dọa nhắm vào cơ sở hạ tầng Iran.
Một quan chức Mỹ, không muốn tiết lộ danh tính do tính nhạy cảm của thông tin, cho biết Mỹ đã cứu được một thành viên phi hành đoàn của máy bay F-15E. Một chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn đang được tiến hành để tìm thành viên phi hành đoàn thứ hai, theo quan chức này. Tòa Bạch Ốc cho biết Trump đã được thông báo về sự cố.
Trong một cuộc phỏng vấn, Trump từ chối bàn về các chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn. Ông nói rằng các sự kiện này sẽ không ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán đang diễn ra với Iran, theo một phóng viên của NBC News.
Một máy bay chiến đấu thứ hai, loại A-10 Warthog, đã gặp nạn ở Vịnh Ba Tư vào thứ Sáu, nhưng phi công duy nhất trên máy bay đã được cứu an toàn, theo báo cáo của New York Times, dẫn lời hai quan chức Mỹ.
Đây là lần đầu tiên Mỹ hoặc Israel mất một máy bay chiến đấu trong chiến đấu, gây tổn thất lớn cho liên minh và làm gián đoạn những triển vọng mong manh còn lại về việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Hãng tin bán chính thức của Iran, Tasnim, đưa tin vào thứ Sáu 03/4 rằng nước này đã bắn hạ một “máy bay chiến đấu Mỹ cực kỳ tiên tiến.” Các phương tiện truyền thông Iran khác cũng đăng hình ảnh được cho là xác máy bay bị bắn rơi.
Chiếc tiêm kích F-15E và máy bay tấn công A-10 đều bị trúng đạn, theo các quan chức Mỹ. Một trong hai thành viên phi hành trên F-15, máy bay rơi trong lãnh thổ Iran, đã được cứu, mặc dù tình trạng của họ chưa được xác định ngay lập tức. Phi công A-10 đã điều khiển máy bay hư hỏng vào không phận Kuwait trước khi bật ghế thoát và sau đó được cứu, các quan chức cho biết.
Hai trực thăng Black Hawk của Mỹ tham gia nỗ lực tìm kiếm và cứu hộ cũng bị trúng đạn từ phía Iran, gây thương tích cho các nhân viên Mỹ trên máy bay, nhưng cả hai máy bay đều đã trở về căn cứ an toàn.
Các diễn biến này, được xác nhận bởi ba quan chức Mỹ nói dưới điều kiện ẩn danh để thảo luận về tình hình đang diễn biến, mâu thuẫn với những tuyên bố trước đó của chính quyền Trump rằng lực lượng Mỹ đã giành được ưu thế trên không trước Iran và đặt ra câu hỏi ngay lập tức về mức độ còn lại của kho vũ khí nước này sau một tháng tấn công nhắm vào các cơ sở vũ khí của chế độ.
Người phát ngôn Ngũ Giác Đài không phản hồi yêu cầu bình luận.
Nỗ lực tìm kiếm và cứu hộ thành viên phi hành F-15 mất tích đánh dấu khoảnh khắc nguy hiểm nhất từ trước đến nay đối với binh sĩ Mỹ trong cuộc chiến, đặt phi công mất tích và lực lượng cứu hộ trực tiếp vào tầm bắn của Iran. Đây là trường hợp đầu tiên được biết đến kể từ khi xung đột bắt đầu, một máy bay Mỹ có người lái bị bắn rơi trong lãnh thổ thù địch.
Phát sóng truyền hình Iran cho thấy các thương nhân địa phương ở phía tây Iran đưa ra phần thưởng để tìm kiếm các thành viên phi hành Mỹ bị bắn rơi. Một bản tin khác kêu gọi cư dân “tấn công” bất kỳ người Mỹ nào họ gặp. Đài IRIB, hãng thông tấn nhà nước, cho biết trên mạng xã hội rằng “nhiều người” đã tới hiện trường tai nạn và quân đội Iran “kêu gọi người dân không để ai làm hại phi công.”
Các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ chiến đấu là một trong những nhiệm vụ rủi ro nhất của quân đội Mỹ. Phi hành đoàn và nhân viên cứu hộ luôn trong tình trạng sẵn sàng cho các hoạt động này, sau đó lao vào môi trường hỗn loạn và thay đổi nhanh chóng. Mặc dù được hỗ trợ bởi binh sĩ, trực thăng và máy bay tham gia nhiệm vụ vẫn dễ bị trúng đạn vì bay thấp và phải dựa vào các máy bay khác có vũ trang để bảo vệ.
“Đây là nhiệm vụ nguy cơ cao,” Tướng nghỉ hưu James Slife, cựu chỉ huy Bộ Chỉ huy Các hoạt động Đặc biệt Không quân Mỹ, cho biết. “Càng lâu một người ở trên mặt đất, cơ hội cứu hộ an toàn càng ít.”
Các đội cứu hộ được triển khai ngay lập tức, thường với thông tin chưa đầy đủ về tình hình, vì nguy cơ đối với phi công bị bắn rơi và khả năng họ bị bắt, từ đó có thể bị đối thủ Mỹ lợi dụng, Slife nói.
“Ngoài trách nhiệm đạo đức trong việc cố gắng cứu các nhân viên bị cô lập, bạn còn muốn ngăn đối thủ lợi dụng một quân nhân bị bắt làm công cụ tuyên truyền,” Slife nói.
Video được The Washington Post xác thực cho thấy một máy bay tiếp nhiên liệu C-130 bay thấp tại Iran, khoảng 90 dặm về phía đông biên giới Iraq. Máy bay tiếp nhiên liệu được ghi hình tiếp nhiên liệu cho hai trực thăng HH-60G, chuyên cứu hộ chiến đấu, theo Mark Cancian, cố vấn cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.
“Việc họ bay thấp và chậm cho thấy sẵn sàng chịu nhiều rủi ro,” Cancian nói.
Sự cố hôm thứ Sáu trái ngược với những tuyên bố thường xuyên của Trump rằng máy bay Mỹ “tự do bay lượn” trên bầu trời Iran. Trong bài phát biểu tối thứ Tư 01/4, tổng thống nói: “Họ không có thiết bị phòng không. Radar của họ bị phá hủy 100%. Chúng ta là lực lượng quân sự không thể ngăn cản.”
Trump cũng tuyên bố rằng kho tên lửa và bệ phóng của Iran đã bị phá hủy hoàn toàn, mặc dù các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vẫn tiếp diễn — nhưng ít hơn so với giai đoạn đầu cuộc chiến — nhằm vào các căn cứ Mỹ và đồng minh trong khu vực.
Vào thứ Năm 02/4, chỉ vài giờ sau khi tuyên bố rằng chiến tranh “sắp kết thúc,” máy bay Mỹ đã phá hủy một cây cầu lớn gần Tehran. Trump cho biết trên mạng xã hội rằng “Quân đội của chúng ta… vẫn chưa bắt đầu phá hủy phần còn lại” và hứa sẽ bắt đầu phá hủy các nhà máy điện. Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo một “số lượng lớn” tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và “drone liều chết” đã được phóng nhằm vào các căn cứ Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Tính đến nay, 13 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng do Chiến dịch Epic Fury, tên mà chính quyền Trump đặt cho cuộc chiến chống Iran. Bảy người chết do hỏa lực địch. Sáu người thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay tại Iraq. Gần 370 người khác bị thương trong xung đột, theo số liệu công khai.
Sự cố hôm thứ Sáu đánh dấu lần thứ tư một chiếc F-15 bị mất kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu. Đầu tháng Ba, nhân viên Kuwait vô tình bắn rơi ba chiếc F-15. Tất cả sáu phi hành đoàn đã bật ghế thoát và được cứu an toàn. Đây cũng là lần đầu tiên một chiếc A-10 bị bắn hạ trong cuộc xung đột với Iran.
Trump đề xuất 1,5 nghìn tỷ USD cho chi tiêu quốc phòng năm 2027
Tổng thống Trump vừa đề xuất 1,5 nghìn tỷ USD cho chi tiêu quốc phòng trong khuôn khổ dự thảo ngân sách tài khóa 2027 của Tòa Bạch Ốc, tăng khoảng 40% so với mức ngân sách năm 2026.
Đề xuất được công bố hôm thứ Sáu 03/4 cho biết 1,1 nghìn tỷ USD sẽ dành riêng cho Bộ Quốc phòng, trong khi 350 tỷ USD sẽ được yêu cầu thông qua quy trình hòa giải ngân sách của Quốc hội cho các “ưu tiên quan trọng của Chính quyền,” chẳng hạn như tăng sản xuất đạn dược và mở rộng cơ sở công nghiệp quốc phòng. Nó cũng nhắc đến hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome” mà tổng thống dự định triển khai.
Yêu cầu ngân sách này, do Trưởng bộ phận Ngân sách Tòa Bạch Ốc Russell Vought chuẩn bị, được đưa ra khi Hoa Kỳ bước vào tuần thứ năm của cuộc chiến với Iran. Trong khi tổng thống khẳng định cuộc chiến sẽ kết thúc trong vài tuần tới, dự thảo ngân sách cho thấy nỗ lực đầu tư lâu dài vào quân đội Mỹ.
Trump đã đưa ra ý tưởng yêu cầu ngân sách quốc phòng 1,5 nghìn tỷ USD vào tháng 1, nói rằng con số kỷ lục này sẽ “vì lợi ích của đất nước” và cho phép Mỹ “xây dựng ‘Quân đội Mơ ước.’”
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng nói cùng tháng rằng ngân sách này sẽ là “một thông điệp gửi tới thế giới.”
Ngân sách này về cơ bản là danh sách mong muốn của Tòa Bạch Ốc và nhiều khả năng sẽ gặp sự phản đối mạnh mẽ tại Quốc hội, cơ quan cuối cùng phê duyệt kinh phí.
Đề xuất cũng yêu cầu Bộ Tư pháp tăng ngân sách 13% trong năm 2027, phản ánh những gì dự thảo mô tả là “cam kết liên tục của tổng thống trong việc thực hiện các chính sách nghiêm khắc với tội phạm.”
Ngân sách dự kiến cắt giảm 10%, tương đương 73 tỷ USD, cho các khoản chi phí chi tiêu cho nhà ở, cộng đồng, môi trường, chăm sóc sức khỏe và các chương trình khác mà chính quyền coi là “woke,” đồng thời chuyển một số trách nhiệm về cho chính quyền tiểu bang và địa phương.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, Trump đã coi việc làm đẹp xung quanh Washington là một trong những ưu tiên hàng đầu, và ngân sách bao gồm quỹ bắt buộc 10 tỷ USD để tạo ra “Chương trình Quản lý Thủ đô Tổng thống” trong Dịch vụ Công viên Quốc gia.
“Sau khi hoàn thành, những dự án này sẽ cải thiện an toàn và khả năng tiếp cận, phục hồi các tòa nhà và cảnh quan lịch sử, và nâng cao vẻ uy nghi kiến trúc để người Mỹ có thể tự hào trở lại về thủ đô của quốc gia,” dự thảo ngân sách cho biết.
Chính quyền cũng tập trung vào việc nâng cao an toàn hàng không, đặc biệt sau vụ va chạm chết người giữa một chuyến bay của American Airlines và một trực thăng Black Hawk vào năm ngoái, và đã tăng 481 triệu USD cho Cục Hàng không Liên bang.
Trump cũng hướng đến việc tăng nguồn khoáng sản chiến lược của quốc gia để giảm phụ thuộc vào các nước khác. Ngân sách bao gồm việc tái sử dụng tiền từ Đạo luật Đầu tư Hạ tầng và Việc làm thời Biden để củng cố vị thế năng lượng của Mỹ, thúc đẩy sản xuất khoáng sản quan trọng và tăng cường an ninh hạt nhân.
Yêu cầu ngân sách quốc phòng năm nay tăng thêm 441 tỷ USD so với mức 1 nghìn tỷ USD được Quốc hội phê duyệt năm ngoái.
Đề xuất bao gồm 1,1 nghìn tỷ USD chi tiêu cơ bản và 350 tỷ USD cho các ưu tiên quan trọng của chính quyền, bao gồm mở rộng cơ sở công nghiệp quốc phòng và khả năng tiếp cận vũ khí. Phần thứ hai sẽ được thông qua bằng thủ tục điều chỉnh ngân sách, nghĩa là hoàn toàn dựa vào sự ủng hộ của Đảng Cộng hòa.
Để bù đắp một phần chi tiêu quân sự tăng mạnh, Tòa Bạch Ốc đề xuất cắt giảm 73 tỷ USD trong các lĩnh phục vụ dân chúng Hoa Kỳ.
Đề xuất này không tính với gói bổ sung 200 tỷ USD của Ngũ Giác Đài nhằm tài trợ cho các hoạt động quân sự đang diễn ra của Mỹ chống lại Iran. Ngân sách quốc phòng cũng sẽ giúp bổ sung kho vũ khí đã bị suy giảm nhanh chóng vì chiến tranh Trung Đông.
Tòa Bạch Ốc cho biết ngân sách sẽ tài trợ mạnh mẽ cho hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome”, lấy cảm hứng từ hệ thống Iron Dome của Israel.
Dự án có chi phí ước tính 185 tỷ USD, tăng so với mức 125 tỷ USD ban đầu. Quốc hội đã phê duyệt 25 tỷ USD cho dự án này.
Các chương trình không gian bổ sung cũng sẽ hỗ trợ dự án. Dự kiến hoàn thành vào năm 2035, muộn hơn so với kế hoạch trước đó.
Tàu chiến lớp Trump
Trump đề xuất 65,8 tỷ USD cho đóng tàu, bao gồm đầu tư vào “Hạm đội Vàng” với các tàu chiến được gọi là lớp Trump.
Ngân sách này nhằm mua 18 tàu chiến mới và 16 tàu hỗ trợ. Các tàu sẽ được chế tạo hoàn toàn bằng thép thay vì nhôm.
Đề xuất cũng bao gồm việc duy trì hoặc tăng mua các nền tảng hiện có như tàu đổ bộ và tàu ngầm lớp Columbia và Virginia.
Tập trung vào khoáng sản
Ngân sách tiếp tục nhấn mạnh việc tăng sản xuất khoáng sản trong nước – lĩnh vực mà Trung Quốc hiện có lợi thế.
Một sắc lệnh năm 2025 yêu cầu ưu tiên khai thác các khoáng sản quan trọng như uranium, đồng, kali và vàng.
Khoản đầu tư này nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và đảm bảo nguồn nguyên liệu cho công nghệ quốc phòng thế hệ mới.
Đề xuất nầy cũng nhắm vào tăng lương cho quân nhân Hoa Kỳ theo các cấp bậc khác nhau.
Lực lượng Vệ binh Quốc gia
Ngân sách dành 605 triệu USD cho lực lượng Vệ binh Quốc gia tại Washington, D.C. và 216 triệu USD để triển khai tới các thành phố khác.
Khoảng 2.865 binh sĩ đã được triển khai tại Washington, D.C. từ tháng 8 năm ngoái theo sáng kiến “Make D.C. Safe and Beautiful”.
Chính quyền dự định duy trì lực lượng này đến năm 2029, dù việc triển khai tại các thành phố như Los Angeles và Chicago đã gặp nhiều phản đối pháp lý.
Bổ nhiệm Christopher LaNeve làm Chỉ huy trưởng Quân đội Mỹ.
Một cựu trợ lý cao cấp quân sự cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, người đã thăng lên vị trí sĩ quan cao thứ hai của Quân đội, nay được bổ nhiệm trở thành quyền Chỉ huy trưởng Quân đội Mỹ sau việc cách chức gây sốc Tướng Randy George.
Tướng Christopher LaNeve, Phó Chỉ huy trưởng Quân đội từ tháng 2/2026, sẽ tiếp quản vị trí của Tướng Randy George, người mà Hegseth yêu cầu từ chức và nghỉ hưu ngay lập tức một năm trước thời hạn, một quan chức Ngũ Giác Đài cho biết với The Hill hôm thứ Năm.
CBS News là cơ quan đầu tiên đưa tin về việc George bị cách chức và dẫn lời phát ngôn viên Ngũ Giác Đài Sean Parnell mô tả LaNeve, 58 tuổi, là “một lãnh đạo đã được thử thách trong chiến đấu với hàng thập kỷ kinh nghiệm tác chiến và được Bộ trưởng Hegseth hoàn toàn tin tưởng để thực hiện tầm nhìn của chính quyền này một cách không sai sót.”
LaNeve, người gốc Pittsburgh, đã phục vụ từ năm 1990 khi ông được phong quân hàm trong lực lượng bộ binh. Vai trò mới của ông, nếu được xác nhận, sẽ đánh dấu sự thăng tiến nhanh chóng lên vị trí đứng đầu nhánh quân đội lớn nhất trong thời điểm quan trọng, với quân đội đang đóng tại Trung Đông trong bối cảnh chiến tranh ở Iran và những thay đổi chiến trường với việc sử dụng hệ thống không người lái.
Trước khi giữ vị trí số 2 trong Quân đội, ông từng là trợ lý quân sự cao cấp của Hegseth tại Ngũ Giác Đài từ tháng 4/2025, sau khi Hegseth bất ngờ sa thải một sĩ quan khác ở vị trí này, Trung tướng Không quân Jennifer Short.
Ông sau đó được bổ nhiệm làm Phó Chỉ huy trưởng Quân đội vào tháng 2, sau khi Tướng James Mingus về hưu sớm một năm từ vị trí này vào tháng 10 mà không giải thích lý do.
“Tướng LaNeve — một lãnh đạo của thế hệ — sẽ giúp đảm bảo Quân đội khôi phục tinh thần chiến binh, tái xây dựng cho chiến trường hiện đại và ngăn chặn kẻ thù trên toàn thế giới,” Hegseth từng nói về LaNeve.
Trước khi đến Washington, LaNeve là chỉ huy Sư đoàn Dù 82 tại Fort Bragg, Bắc Carolina, trước khi phục vụ như một tướng ba sao chỉ huy Quân đoàn Thứ Tám ở Hàn Quốc.
Tổng thống Trump lần đầu chú ý đến LaNeve trong lễ nhậm chức của mình vào tháng 1/2025, khi tướng này xuất hiện trực tuyến tại Buổi dạ hội Inaugural Ball của Tổng tư lệnh, theo Stars and Stripes đưa tin.
“Thưa Ngài, thay mặt cho những nam nữ quân nhân phục vụ dưới quyền tôi và hàng nghìn thành viên lực lượng chung tại Hàn Quốc, xin chúc mừng Ngài về chiến thắng trong cương vị Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ,” LaNeve nói lúc đó. “Chào mừng trở lại, thưa Tổng thống. Chúng tôi sẽ vinh dự được tiếp đón Ngài tại đây sớm thôi.”
Sau khi nói chuyện ngắn với ông, Trump nói: “Người này có phải do casting trung tâm không, hay sao? Nếu tôi làm phim, tôi sẽ chọn ông ấy đóng vai chính.”
Nhiều bình luận cho rằng nội bộ của Bộ Chiến Tranh do Pete Hegseth điều hành đang có nhiều chia rẻ và mâu thuẩn. Hegseth chỉ là một Thiếu Tá trong quân đội Hoa Kỳ rồi làm về Truyền hình thường ca ngợi Trump nên được Trump bổ nhiệm là Bộ trưởng Quốc Phòng sau khi cách chức Tướng 4 Sao.
Khoảng một nửa người dân dự đoán tình hình Trung Đông sẽ xấu đi
Một cuộc thăm dò được công bố hôm thứ Sáu 02/4 cho thấy khoảng một nửa dân Mỹ cho rằng tình hình ổn định ở Trung Đông sẽ xấu đi khi xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang.
Cuộc khảo sát mới nhất của Reuters/Ipsos cho thấy 52% người tham gia cho rằng điều kiện ở Trung Đông sẽ xấu đi trong năm tới do chiến dịch quân sự của Mỹ. Chưa đến một nửa con số đó, chỉ 21%, cho rằng tình hình sẽ cải thiện trong năm tới.
11% cho rằng tình hình sẽ giữ nguyên, và 15% không chắc chắn hoặc không trả lời.
Kết quả khảo sát cũng tương tự khi người tham gia được hỏi về chất lượng cuộc sống của người dân Iran. Có 49% cho rằng chất lượng cuộc sống sẽ xấu đi, 21% cho rằng sẽ tốt hơn, và 13% cho rằng sẽ không thay đổi. 16% không chắc chắn hoặc không trả lời.
Xung đột giữa Mỹ–Israel và Iran, tác động của nó đến các mặt hàng như xăng dầu, cùng với những nỗ lực của chính quyền Trump nhằm bảo vệ chiến dịch quân sự, đã làm gia tăng sự phản đối.
Một cuộc thăm dò của CNN công bố hôm thứ Tư, được thực hiện trước khi Tổng thống Trump phát biểu trước toàn quốc về xung đột, cho thấy 66% người được hỏi cho biết họ “khá không tán thành” hoặc “hoàn toàn không tán thành” quyết định của Mỹ tấn công Iran.
Tỷ lệ ủng hộ ròng của tổng thống cũng giảm xuống mức thấp kỷ lục mới, ở mức âm 23 điểm, do sự suy giảm ủng hộ từ chính những người ủng hộ ông. Mặc dù Trump cam kết không gửi bộ binh sang Iran, ông đã tăng cường các phát ngôn cứng rắn đối với chính quyền Iran, yêu cầu một thỏa thuận hòa bình.
“ĐÃ ĐẾN LÚC IRAN PHẢI ĐẠT ĐƯỢC THỎA THUẬN TRƯỚC KHI QUÁ MUỘN, VÀ KHÔNG CÒN GÌ CỦA MỘT ĐẤT NƯỚC VỐN CÓ THỂ TRỞ NÊN VĨ ĐẠI!” Trump viết hôm thứ Năm trên Truth Social.
Chính quyền cũng bác bỏ những lo ngại về việc giá xăng tăng do chiến dịch quân sự, đặc biệt là sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Giá xăng trung bình toàn quốc tại Mỹ đã đạt 4,09 USD/gallon, lần đầu tiên vượt mốc 4 USD trong bốn năm, theo AAA.
Cuộc khảo sát Reuters/Ipsos được thực hiện từ ngày 27 đến 29 tháng 3 với 1.021 người tham gia. Sai số là 3 điểm phần trăm.
Đảng Dân chủ phẫn nộ trước đề xuất ngân sách của Tòa Bạch Ốc: “U ám và không thể chấp nhận”
Các thành viên Đảng Dân chủ hôm thứ Sáu 03/4 đã chỉ trích gay gắt đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 của Tòa Bạch Ốc, cảnh báo rằng kế hoạch này không đáp ứng nhu cầu của người dân Mỹ và làm suy yếu các chương trình, ưu tiên quan trọng trong nước.
Đề xuất, do giám đốc ngân sách Tòa Bạch Ốc Russell Vought chuẩn bị và công bố vào sáng thứ Sáu, kêu gọi chi 1,5 nghìn tỷ USD cho quốc phòng, tăng khoảng 42% so với mức năm 2026. Khoản chi này nhằm bổ sung các loại đạn dược quan trọng và mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng, cùng nhiều mục tiêu khác. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến của Mỹ với Iran đã kéo dài 5 tuần mà chưa có dấu hiệu kết thúc rõ ràng.
Trong khi đó, kế hoạch cũng đề xuất cắt giảm 73 tỷ USD chi tiêu phi quốc phòng bằng cách loại bỏ những chương trình mà Tòa Bạch Ốc cho là “mang tính thức tỉnh (woke), bị vũ khí hóa và lãng phí”, đồng thời “trả lại trách nhiệm cho chính quyền bang và địa phương”.
Các lãnh đạo hàng đầu của Đảng Dân chủ tại các ủy ban phân bổ ngân sách và ngân sách của Hạ viện và Thượng viện đã nhanh chóng phản đối mạnh mẽ đề xuất này.
Thượng Nghị sĩ Patty Murray cho biết:
“Tầm nhìn mà Tổng thống Donald Trump đưa ra cho nước Mỹ trong ngân sách này là u ám và không thể chấp nhận. Ông ấy muốn cắt giảm nghiên cứu y tế để tài trợ cho các cuộc chiến tốn kém ở nước ngoài. Không gì sai lầm hơn thế, và điều duy nhất có trách nhiệm với một ngân sách suy đồi về đạo đức như vậy là vứt nó vào thùng rác.”
Bà nói thêm:
“Hãy tưởng tượng chúng ta có thể giúp bao nhiêu gia đình nếu thay vì cấp thêm tiền cho Ngũ Giác Đài — đến mức họ còn không biết dùng vào đâu — chúng ta giảm một nửa hóa đơn sưởi ấm và làm cho dịch vụ chăm sóc trẻ em trở nên hợp túi tiền cho mọi gia đình Mỹ.”
Thượng Nghị sĩ Jeff Merkley cho rằng đề xuất này “chết yểu ngay từ đầu”, gọi nó là “lời kêu gọi xa rời thực tế, xin thêm tiền cho súng đạn và bom, và cắt giảm những thứ người dân cần như nhà ở, y tế, giáo dục, đường sá, nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường.”
Dân biểu Brendan Boyle nhận định ngân sách này đặt “Nước Mỹ ở vị trí cuối cùng” và cho biết ông sẽ yêu cầu ông Vought giải trình trong phiên điều trần trước Ủy ban Ngân sách Hạ viện vào ngày 15 tháng 4.
Mặc dù đề xuất ngân sách của tổng thống thường được xem như một “danh sách mong muốn” hơn là một dự luật chắc chắn được thông qua, nó vẫn thể hiện các ưu tiên và là định hướng cho Đảng Cộng hòa tại Quốc hội.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer nói ngân sách của ông Trump là “mục ruỗng từ cốt lõi” và cam kết Đảng Dân chủ sẽ phản đối.
Trong khi đó, phía Đảng Cộng hòa nhanh chóng ủng hộ đề xuất, coi đây là việc thực hiện các cam kết tranh cử quan trọng.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson phát biểu:
“Đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 của Tổng thống Trump thực hiện cam kết của Đảng Cộng hòa nhằm khôi phục kỷ luật tài chính, giảm lãng phí, gian lận và lạm dụng ở Washington, làm cho đường phố và khu dân cư an toàn trở lại, và tiếp tục thúc đẩy giấc mơ Mỹ. Đây là những điều chúng tôi đã vận động và người dân Mỹ đã bỏ phiếu ủng hộ.”
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp
