Tóm tắt sự việc:
- Ông Trump tuyên bố sẽ đánh trả Iran, đưa nước này trở về “Thời kỳ Đồ đá”.
- Giá dầu thô tăng vọt sau bài phát biểu của ông Trump, thị trường chứng khoán sụt giảm.
- Iran cho biết đang thảo luận với Oman về một nghi thức kiểm soát Eo biển Hormuz.
- Thứ trưởng Ngoại giao Iran tuyên bố tàu bè sẽ cần giấy phép và sự chấp thuận để đi qua.
- Iran cảnh báo về các cuộc tấn công “rộng lớn và có sức hủy diệt hơn”.
WASHINGTON/CAIRO (Reuters) — Hôm thứ Năm, hàng chục quốc gia đã nỗ lực tìm cách khôi phục các chuyến hàng năng lượng thiết yếu qua Eo biển Hormuz, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công quyết liệt hơn vào Iran. Động thái này đã đẩy giá dầu tiếp tục tăng cao và gia tăng áp lực lên người tiêu dùng toàn cầu.
Sau khi những đồn đoán về việc ông Trump có thể thảo luận chấm dứt chiến tranh trong bài phát biểu tối thứ Tư không trở thành hiện thực, vị Tổng thống này vẫn tiếp tục duy trì các lời đe dọa vào thứ Năm. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông viết: “ĐÃ ĐẾN LÚC IRAN PHẢI ĐƯA RA MỘT THỎA THUẬN TRƯỚC KHI QUÁ MUỘN”.
Ông cũng đăng tải đoạn video quân đội Mỹ ném bom một cây cầu mới xây dựng nối liền Tehran với vùng ngoại ô lớn Karaj vào thứ Năm. Cây cầu B1 này dự kiến sẽ thông xe trong năm nay. Theo truyền thông nhà nước Iran, vụ tấn công của Mỹ đã khiến 8 người thiệt mạng và 95 người khác bị thương.
“Việc tấn công vào các cấu trúc dân sự, bao gồm cả những cây cầu chưa hoàn thiện, sẽ không thể buộc người dân Iran phải đầu hàng,” Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố.
“Đưa Iran trở về Thời kỳ Đồ đá”
Trong bài phát biểu tối thứ Tư, ông Trump đã lặp lại những lời đe dọa nhằm vào các nhà máy điện dân sự của Iran và không đưa ra một lộ trình rõ ràng nào để chấm dứt xung đột. Điều này đã vấp phải những tuyên bố trả đũa từ phía Iran và làm sụt giảm giá cổ phiếu trên thị trường.
“Chúng ta sẽ tấn công họ cực kỳ mạnh mẽ trong hai đến ba tuần tới,” ông Trump nói giữa bối cảnh áp lực trong nước đòi chấm dứt xung đột ngày càng tăng. “Chúng ta sẽ đưa họ trở về Thời kỳ Đồ đá, nơi họ thuộc về.”
Gần năm tuần kể từ khi bắt đầu bằng một cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel, cuộc chiến tại Iran tiếp tục lan rộng sự hỗn loạn khắp khu vực và làm chao đảo các thị trường tài chính, làm gia tăng áp lực buộc ông Trump phải tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng cho cuộc xung đột.
Cuộc chiến giành quyền kiểm soát Eo biển
Anh đã chủ trì một cuộc họp trực tuyến vào thứ Năm với sự tham gia của khoảng 40 quốc gia nhằm tìm cách khôi phục tự do hàng hải. Tuy nhiên, một quan chức cho biết cuộc họp không đưa ra được thỏa thuận cụ thể nào, dù các bên đều nhất trí rằng mọi quốc gia phải có quyền sử dụng tuyến đường thủy này một cách tự do.
Iran đã thực tế đóng cửa Eo biển Hormuz — tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 tổng lượng dầu mỏ thế giới — nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28 tháng 2. Cuộc chiến đã khiến giá dầu tăng cao, dấy lên lo ngại về lạm phát, các vấn đề về chuỗi cung ứng và tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu.
Phía Tehran đã đưa ra một tầm nhìn đối lập về việc kiểm soát eo biển trong tương lai. Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi cho biết Iran đang soạn thảo một nghị thức với nước láng giềng Oman, yêu cầu các tàu bè phải có giấy phép và sự chấp thuận.
“Những yêu cầu này không có nghĩa là hạn chế, mà là để tạo điều kiện và đảm bảo đi lại an toàn, đồng thời cung cấp dịch vụ tốt hơn cho các tàu đi qua tuyến đường này,” ông Gharibabadi nói theo hãng tin chính thức IRNA.
Trong khi đó, người phát ngôn quân sự Iran tuyên bố eo biển sẽ bị đóng cửa “dài hạn” đối với Mỹ và Israel. Đại diện chính sách đối ngoại của Liên minh Châu Âu, bà Kaja Kallas, đã bác bỏ kế hoạch của Tehran, khẳng định rằng luật pháp quốc tế không công nhận các cơ chế “trả tiền để đi qua”.
Dầu chạm mốc 108 USD
Giá dầu thô Brent tiêu chuẩn đã tăng khoảng 7%, lên mức xấp xỉ 108 USD/thùng. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt và thị trường chứng khoán toàn cầu mất đi các đợt tăng trưởng trước đó.
“Câu hỏi then chốt trong tâm trí mọi nhà đầu tư lúc này là: ‘Khi nào chuyện này mới kết thúc?'” Russel Chesler, người đứng đầu bộ phận đầu tư tại VanEck Australia, nhận định.
Trong bài phát biểu hôm thứ Tư, ông Trump nói với các quốc gia phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu đi qua Eo biển Hormuz rằng hãy “tự mình đi mà giành lấy”. Tuy nhiên, châu Âu và các quốc gia khác tuyên bố họ sẽ chỉ hỗ trợ đảm bảo an ninh cho eo biển nếu có một lệnh ngừng bắn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh: “Việc này chỉ có thể thực hiện được khi có sự tham vấn với Iran.”
Nguy cơ chiến tranh toàn diện
Lực lượng vũ trang Iran đã đáp trả ông Trump bằng cảnh báo về các cuộc tấn công “nghiền nát, rộng lớn và có sức hủy diệt hơn” đang chờ đợi ở phía trước.
Hãng tin Fars của Iran sau đó đã liệt kê một loạt các cây cầu tại Ả Rập Xê Út, Kuwait, Abu Dhabi và Jordan — nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ — như những mục tiêu tiềm năng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng cũng tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một trung tâm điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain.
Hiện tại, thế giới đang lo ngại cuộc xung đột có thể khiến Iran nắm quyền kiểm soát nguồn cung năng lượng Trung Đông. Dù các quốc gia vùng Vịnh khẳng định họ có quyền tự vệ, họ vẫn kiềm chế chưa đáp trả quân sự đối với các cuộc tấn công của Iran trong tháng qua nhằm tránh để xung đột leo thang thành một cuộc chiến toàn diện tàn khốc hơn tại Trung Đông.
Tại nội bộ Iran, quốc hội nước này đang xem xét một dự luật nhằm chính thức hóa việc ngăn chặn tàu bè từ các quốc gia thù địch đi qua eo biển và thu phí đối với các tàu bè khác.
