Tối thứ Tư vừa qua, Tổng thống Trump đã có bài phát biểu trực tiếp trên sóng truyền hình quốc gia về cuộc chiến tại Iran, sau hơn một tháng kể từ khi xung đột bùng phát. Quyết định phát động chiến tranh của ông Trump – với sự phối hợp của Israel – đang ngày càng bộc lộ nhiều rủi ro.
Cuộc xung đột vốn không nhận được sự ủng hộ ngay từ đầu. Giá xăng tăng phi mã và sự biến động trên thị trường tài chính đã đè nặng lên túi tiền của người dân Mỹ. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump đã rơi xuống mức thấp nhất (hoặc gần thấp nhất) trong nhiệm kỳ thứ hai.
Dù vậy, Tổng thống và các đồng minh vẫn khẳng định ông xứng đáng được ghi nhận vì đã quyết liệt hành động chống lại Iran, đồng thời nhấn mạnh những thành tựu mà quân đội Mỹ đã đạt được.
Dưới đây là 5 điểm đáng chú ý nhất từ bài phát biểu của ông Trump:
- Tuyên bố trọng tâm: Chiến dịch “Sắp hoàn tất”
Dù phát biểu trong gần 19 phút, phần lớn nội dung của ông Trump chỉ là lặp lại những gì ông đã tuyên bố trước đó hoặc đăng tải trên mạng xã hội. Thông điệp cốt lõi mà Tòa Bạch Ốc muốn truyền tải lần này là khẳng định: các “mục tiêu chiến lược then chốt” của Mỹ sắp sửa hoàn thành.
Ngay sau đó, ông Trump nói thêm: “Chúng ta sẽ kết thúc việc này rất nhanh. Chúng ta đang ở rất gần đích rồi.” Tuyên bố này nhằm trấn an công chúng Mỹ rằng cuộc chiến sẽ không sa lầy thành một “vũng lầy” kiểu Iraq, Afghanistan hay xa hơn là Việt Nam.
Tuy nhiên, Tổng thống hầu như không đưa ra một lộ trình cụ thể nào. Các “mục tiêu” ông đề cập vốn mang tính cảm tính. Bên cạnh đó, những lời đe dọa hủy diệt Iran mạnh mẽ hơn của ông cũng gây chú ý không kém phần trấn an.
- Một bài phát biểu đáng chú ý vì… những gì chưa được nói
Xét trên phương diện tạo đột phá tin tức, bài phát biểu này gây thất vọng. Những đồn đoán trước giờ G đã đi quá xa so với thực tế.
Các dự báo rằng ông Trump sẽ tuyên bố rút khỏi NATO hoặc mở đường cho việc đưa bộ binh vào đánh chiếm các kho uranium làm giàu của Iran đã không xảy ra. Thay vào đó, Tổng thống tiếp tục nhắc lại lịch sử đối đầu của Iran với Mỹ, chỉ trích thỏa thuận hạt nhân thời cựu Tổng thống Obama và ca ngợi những tổn thất mà quân đội Mỹ đã gây ra cho hải quân và không quân Iran.
Vấn đề nằm ở chỗ: không có điều gì trong số này gây bất ngờ cho những ai theo dõi sát sao các phát ngôn trước đó của ông về cuộc chiến.
- Sự lúng túng trong việc giải thích mục đích cuộc chiến
Khó khăn chính trị lớn nhất của ông Trump là việc dường như không thể đưa ra một lý do thuyết phục tại sao cuộc chiến lại cần thiết vào lúc này. Sự thiếu hụt này làm lung lay ngay cả những người trong nội bộ đảng.
Tháng trước, khi được hỏi trên chương trình “This Week” của đài ABC về “mục tiêu hàng đầu” của cuộc chiến, Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Cộng hòa, bang North Carolina) đã trả lời: “Tôi không biết, và tôi nghĩ đó là một vấn đề thực sự.” Bài phát biểu tối thứ Tư rõ ràng đã không giải quyết được “vấn đề” đó.
- Phản ứng tiêu cực từ thị trường tài chính
Ông Trump luôn coi trọng phản ứng của thị trường đối với các chính sách của mình. Tuy nhiên, kết quả tối thứ Tư chắc chắn không làm ông hài lòng.
Giá dầu: Giá dầu Brent đã tăng vọt từ mức dưới 100 USD lên hơn 106 USD chỉ một giờ sau bài phát biểu. Dầu WTI cũng tăng hơn 4%.
Chứng khoán: Chỉ số tương lai của cả ba sàn giao dịch lớn tại Mỹ đồng loạt giảm mạnh khoảng 1%.
Dù thị trường có thể phục hồi nhanh chóng, nhưng tâm lý tiêu cực hiện tại dường như bắt nguồn từ hai yếu tố: việc thiếu một lộ trình rút lui (off-ramp) rõ ràng và những ngôn từ hiếu chiến của ông Trump, điển hình là lời hứa sẽ đánh Iran “cực mạnh”.
“Trong hai đến ba tuần tới, chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về,” ông Trump nói thêm. “Trong khi đó, các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn.”
- Nỗ lực xoa dịu áp lực giá xăng dầu
Giá nhiên liệu leo thang đang đánh thẳng vào đời sống người dân. Giá xăng trung bình tại Mỹ hiện cao hơn 1 USD so với thời điểm trước xung đột.
Ông Trump một lần nữa khẳng định đây chỉ là sự tăng giá “ngắn hạn” và tìm cách đổ lỗi trực tiếp cho Tehran. Ông cho rằng việc tăng giá hoàn toàn là do “chế độ Iran thực hiện các cuộc tấn công khủng bố điên rồ vào các tàu chở dầu thương mại của các nước láng giềng.” Ông cũng lập luận rằng khi cuộc xung đột kết thúc, eo biển Hormuz sẽ “tự động mở cửa trở lại” và giá xăng sẽ giảm nhanh chóng. Tuy nhiên, việc chưa thể khai thông eo biển này hiện vẫn là một trở ngại lớn đối với chính quyền của ông.
NATO tạm thoát “tầm ngắm” của Tổng thống:Trái với những đồn đoán trước đó, ông Trump đã không tung ra những đòn công kích trực diện vào NATO hay các đồng minh chủ chốt. Mặc dù vẫn duy trì giọng điệu châm biếm đối với các nước đứng ngoài cuộc chiến, nhưng mức độ chỉ trích trong bài phát biểu lần này được coi là một “khoảng nghỉ” dễ thở cho các đối tác xuyên Đại Tây Dương.
Nguồn The Hill
