Đề xuất lấy ngày làm “ngày văn hóa Việt Nam” đang khiến dư luận Việt Namtranh luận sôi nổi. Một bên hy vọng đây là cú hích cho đời sống văn hóa, bên kia lo ngại tạo thêm gánh nặng cho kinh tế vốn đã nhiều áp lực…
Bộ Tư Pháp Việt Nam đang thẩm định một dự thảo nghị quyết về các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa Việt Nam, với nhiều điểm mới đáng chú ý. Theo thông tin từ cơ quan soạn thảo, trung tuần tháng 3 năm 2026, hồ sơ dự thảo đã được trình lên để lấy ý kiến các bộ, ngành trước khi hoàn thiện, dự kiến báo cáo Quốc Hội Việt Nam trong kỳ họp giữa năm. Nội dung được dư luận chú ý nhất là đề xuất chọn ngày 24 tháng 11 hằng năm làm “ngày văn hóa Việt Nam”, kèm theo cơ chế cho phép người lao động nghỉ làm và hưởng nguyên lương.
Theo giải trình ban đầu của nhóm xây dựng chính sách thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc xác lập một ngày lễ riêng về văn hóa được kỳ vọng nâng cao nhận thức xã hội, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Một lãnh đạo cấp vụ, ông Nguyễn Văn Hùng, trong buổi làm việc ngày 18 tháng 3 năm 2026, cho biết đề xuất không chỉ mang tính biểu tượng mà còn đi kèm các chính sách cụ thể như mở cửa miễn phí bảo tàng, thư viện, trung tâm văn hóa công lập, đồng thời tổ chức các sự kiện quy mô toàn quốc nhằm lan tỏa tinh thần văn hóa trong cộng đồng.
Điểm mấu chốt khiến dự thảo phải trình Quốc Hội bằng nghị quyết thay vì sửa luật trực tiếp là vì quy định về ngày nghỉ lễ có hưởng lương hiện nay đã được xác lập trong bộ luật lao động. Việc bổ sung thêm một ngày nghỉ chính thức vượt ra ngoài khung pháp lý hiện hành, nên cơ quan soạn thảo phải tìm cơ chế tạm thời nhưng có hiệu lực ngay. Bà Trần Thị Mai Phương, đại diện Bộ Tư Pháp Việt Nam, phát biểu tại cuộc họp thẩm định ngày 22 tháng 3 năm 2026, cho rằng phương án ban hành nghị quyết là giải pháp linh hoạt, thí điểm trước khi tổng kết, đánh giá và sửa luật sau này.
Nếu được Quốc Hội Việt Nam thông qua, từ năm 2026, tổng số ngày nghỉ lễ, tết của người lao động sẽ tăng từ 11 lên 12 ngày. Đây là con số không quá lớn so với nhiều quốc gia trong khu vực, nhưng vẫn đặt ra câu hỏi về tác động thực tế đối với nền kinh tế, nhất là khi doanh nghiệp đang chịu áp lực chi phí và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.
Một số chuyên gia văn hóa cho rằng, việc dành riêng một ngày cho văn hóa là cần thiết, nhất là trong bối cảnh các giá trị truyền thống chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của toàn cầu hóa và công nghệ số. Họ lập luận rằng nếu tổ chức bài bản, “ngày văn hóa Việt Nam” không chỉ là ngày nghỉ mà còn có thể trở thành cú hích cho các ngành công nghiệp sáng tạo, du lịch và giáo dục.
Tuy nhiên, một chuyên gia kinh tế độc lập, ông Lê Anh Tuấn, trong cuộc trao đổi ngày 25 tháng 3 năm 2026, cảnh báo rằng tăng thêm một ngày nghỉ có thể tạo hiệu ứng tâm lý tích cực ngắn hạn, nhưng lâu dài cần cân nhắc giữa lợi ích văn hóa và chi phí kinh tế. Theo ông này, vấn đề không nằm ở “một ngày nghỉ” mà ở cách triển khai: nếu chỉ dừng ở hình thức, tổ chức phong trào hay các sự kiện mang tính khẩu hiệu, hiệu quả thực chất sẽ rất hạn chế.
Một điểm đáng chú ý khác là câu hỏi công bằng giữa khu vực công và tư. Trong khi các thiết chế văn hóa công lập được miễn phí vé vào cửa, các doanh nghiệp tư nhân tương tự có thể phải tự cân đối chi phí nếu muốn tham gia, tạo sự chênh lệch cạnh tranh nếu không có cơ chế hỗ trợ hợp lý.
Việc dùng nghị quyết để “đi trước luật” đặt ra tiền lệ đáng suy nghĩ. Dù đây là giải pháp linh hoạt ngắn hạn, nếu lạm dụng có thể làm giảm tính ổn định và nhất quán của pháp luật. Nhiều ý kiến cho rằng cần xác định rõ đây chỉ là bước thử nghiệm, đi kèm với lộ trình sửa đổi bộ luật lao động minh bạch, thay vì biến nghị quyết thành công cụ thay thế lâu dài.
Nhìn chung, đề xuất “ngày văn hóa Việt Nam” phản ánh nỗ lực đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển. thách thức không nằm ở việc chọn ngày cụ thể, mà ở cách biến ngày đó thành giá trị thực, thay vì chỉ là một kỳ nghỉ bổ sung. Liệu chính sách này tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống văn hóa hay chỉ dừng ở biểu tượng mang tính hình thức./.
NGƯỜI QUAN SÁT
