(AP) — Việc nhóm phiến quân Houthi tại Yemen, do Iran hậu thuẫn, phóng tên lửa tấn công Israel vào thứ Bảy đã làm gia tăng lo ngại rằng các lực lượng ủy nhiệm của Tehran có thể một lần nữa phong tỏa các tuyến hàng hải Biển Đỏ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran đang siết chặt kiểm soát tại Eo biển Hormuz, khiến một cửa ngõ thương mại toàn cầu quan trọng khác gần như bị tê liệt.
Nhóm Houthi cho biết đã phóng một loạt tên lửa vào “các vị trí quân sự nhạy cảm” tại miền Nam Israel. Đây là cuộc tấn công đầu tiên của nhóm kể từ khi cuộc chiến Trung Đông bùng nổ cách đây một tháng. Quân đội Israel xác nhận đã đánh chặn một tên lửa phóng từ phía Yemen.
Khi được hỏi về mối đe dọa từ Houthi, phát ngôn viên quân đội Israel, Chuẩn tướng Effie Defrin, tuyên bố: “Chúng tôi đang chuẩn bị cho một cuộc chiến trên nhiều mặt trận.”
Houthi: Đồng minh then chốt của Iran
Houthi là một phần quan trọng trong cái gọi là “Trục kháng chiến” của Iran, bao gồm các nhóm vũ trang tại Lebanon, Iraq và các vùng lãnh thổ Palestine. Nhóm này hiện kiểm soát thủ đô Sanaa cùng phần lớn miền Bắc Yemen. Từ năm 2014, Houthi đã sa vào cuộc nội chiến với chính phủ được quốc tế công nhận (vốn được liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu hậu thuẫn).
Khác với Hezbollah ở Lebanon hay các nhóm vũ trang tại Iraq, lực lượng Houthi tại Yemen đã giữ kìm chế trong suốt một tháng qua, kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran vào ngày 28/2.
Nguy cơ đứt gãy kinh tế toàn cầu nếu Biển Đỏ bị tấn công
Việc Houthi chính thức tham chiến bằng tên lửa nhắm vào Israel đang làm dấy lên lo ngại về các cuộc tấn công nhắm vào tàu hàng trên Biển Đỏ. Một bước đi như vậy sẽ bồi thêm đòn đau vào ngành hàng hải và kinh tế toàn cầu, vốn đã rúng động vì giá năng lượng leo thang do eo biển Hormuz bị đóng cửa. Ngoài ra, phiến quân Houthi cũng sở hữu năng lực tấn công các cơ sở dầu mỏ tại Vịnh Ba Tư, tương tự những gì họ từng làm trong cuộc nội chiến Yemen.
Phía Houthi tuyên bố sẽ không để Mỹ và Israel sử dụng Biển Đỏ làm bàn đạp tấn công Iran. “Ngón tay chúng tôi đã đặt sẵn trên cò súng,” Chuẩn tướng Yahya Saree, phát ngôn viên quân sự của Houthi, nhấn mạnh trong tuyên bố hôm thứ Sáu.
Ahmed Nagi, chuyên gia phân tích cấp cao về Yemen tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhận định rằng các cuộc tấn công vào tàu bè không chỉ đẩy giá dầu lên cao mà còn làm mất ổn định “toàn bộ an ninh hàng hải”. Ông nhấn mạnh: “Tác động sẽ không dừng lại ở thị trường năng lượng.”
Kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út đã phải chuyển hướng vận chuyển hàng triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua eo biển Bab el-Mandeb ở cực nam bán đảo Ả Rập.
Eo biển rộng khoảng 32 km (20 dặm) này là một trong những tuyến đường nhộn nhịp nhất của thương mại dầu mỏ thế giới. Khoảng 1/4 lượng vận tải container toàn cầu cũng đi qua đây để vào kênh đào Suez. Việc gián đoạn tại Bab el-Mandeb sẽ buộc các hãng tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (như họ đã từng làm trong năm 2024 và 2025), làm tăng đáng kể chi phí vận hành.
Khoảng 12% thương mại thế giới thường xuyên đi qua Suez, bao gồm dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, ngũ cốc và mọi thứ từ đồ chơi đến đồ điện tử. “Điều này sẽ gây thảm họa cho rất nhiều quốc gia,” ông Nagi nói. “Nếu áp lực lên Iran tiếp tục gia tăng, Houthi sẽ can thiệp một cách quyết liệt hơn.”
Hành lang khí đốt sống còn của châu Âu
Các cuộc tấn công này sẽ đặt thêm áp lực lên nguồn cung năng lượng cho 27 quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu (EU) – vốn phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu để vận hành nhà máy, phát điện và sưởi ấm. Các tàu chở khí hóa lỏng (LNG) thường xuyên đi qua Biển Đỏ để thay thế cho các đường ống dẫn khí.
Từ tháng 11/2023 đến tháng 1/2025, Houthi từng tấn công hơn 100 tàu thương mại bằng tên lửa và máy bay không người lái, làm chìm 2 tàu và khiến 4 thủy thủ thiệt mạng. Khi đó, Mỹ và Israel đã đáp trả bằng một chiến dịch không kích dữ dội từ Ngũ Giác Đài nhắm vào các khu vực do Houthi kiểm soát, khiến nhiều người thiệt mạng, bao gồm phần lớn nội các liên minh với Houthi tại Sanaa.
Tổng thống Donald Trump sau đó đã tạm dừng các cuộc không kích của Mỹ vào Houthi sau một thỏa thuận yêu cầu phiến quân chấm dứt tấn công tàu hàng trên Biển Đỏ. Tuy nhiên, tình thế hiện tại đang cho thấy thỏa thuận này có nguy cơ đổ vỡ.
