Chính quyền Donald Trump đặt thời hạn cuối buộc Iran phải đạt thỏa thuận hạt nhân, đẩy Trung Đông vào trạng thái căng thẳng cực độ khi nguy cơ đối đầu quân sự bắt đầu hiện hữu từng giờ…
Washington, ngày 20/ 2/ 2026, Trung Đông bao trùm căng thẳng sau khi chính quyền Mỹ gửi một thông điệp cứng rắn tới Iran, đặt ra thời hạn từ 10 đến 15 ngày để đạt được một thỏa thuận hạt nhân mới, nếu không sẽ phải đối mặt với những hậu quả mà các nguồn tin ngoại giao mô tả là “nghiêm trọng và có thể bao gồm hành động quân sự”. Tối hậu thư này, dù chưa được công bố chính thức dưới dạng văn bản công khai, đã nhanh chóng làm rung chuyển các thị trường tài chính toàn cầu và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột lớn trong khu vực vốn đã bất ổn.
Theo các quan chức cấp cao tại Washington, Tổng thống Donald Trump đã triệu tập một cuộc họp khẩn với Hội đồng An ninh Quốc gia vào tối ngày 19/ 2 tại Nhà Trắng. Cuộc họp kéo dài hơn ba giờ, với sự tham gia của Bộ trưởng Quốc phòng, Giám đốc CIA và các cố vấn quân sự hàng đầu. Các nguồn tin cho biết nội dung cuộc họp tập trung vào việc đánh giá khả năng Iran đang tiến gần hơn tới ngưỡng phát triển vũ khí hạt nhân, cũng như các phương án phản ứng nếu Tehran từ chối các yêu cầu của Washington.
Một quan chức Mỹ giấu tên nói với báo chí quốc tế rằng, Washington không còn sẵn sàng chấp nhận các cuộc đàm phán kéo dài vô thời hạn. “Chúng tôi đã đưa ra một khung thời gian rõ ràng. Iran phải đưa ra quyết định. Hoặc họ hợp tác, hoặc họ sẽ phải đối mặt với hậu quả,” nguồn tin này cho biết. Mặc dù không nêu chi tiết cụ thể, nhưng các nhà phân tích tin rằng điều này có thể bao gồm các cuộc không kích có giới hạn nhằm vào các cơ sở hạt nhân chiến lược của Iran.
Tại Tehran, phản ứng ban đầu từ phía Chính Phủ Iran mang tính thận trọng nhưng cứng rắn. Một phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Iran tuyên bố rằng nước này sẽ không khuất phục trước “áp lực hoặc đe dọa quân sự”, đồng thời khẳng định chương trình hạt nhân của Iran hoàn toàn phục vụ mục đích hòa bình. Tuy nhiên, các nguồn tin khu vực cho biết lực lượng quân sự Iran đã được đặt trong tình trạng cảnh giác cao, và một số hệ thống phòng không quan trọng đã được kích hoạt.
Trong khi đó tại Trung Đông, các quốc gia đồng minh của Mỹ đang theo dõi sát sao tình hình. Israel, quốc gia từ lâu coi chương trình hạt nhân của Iran là mối đe dọa sống còn, đã tăng cường các hoạt động quân sự và tình báo. Các hình ảnh vệ tinh thương mại cho thấy sự gia tăng hoạt động tại một số căn cứ không quân của Israel, làm dấy lên suy đoán rằng nước này có thể tham gia hoặc hỗ trợ bất kỳ hành động quân sự nào do Mỹ dẫn đầu.
Các chuyên gia quân sự cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran có thể dẫn đến phản ứng dây chuyền trong toàn khu vực. Iran có ảnh hưởng đáng kể thông qua các lực lượng đồng minh và các nhóm vũ trang tại nhiều quốc gia Trung Đông. Một cuộc xung đột trực tiếp có thể nhanh chóng lan rộng, kéo theo nhiều bên tham gia và làm gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.
Những lo ngại này đã nhanh chóng phản ánh trên thị trường tài chính toàn cầu. Giá vàng, vốn được coi là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn, đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. Các nhà đầu tư đang chuyển tài sản sang vàng và các kênh an toàn khác để phòng ngừa rủi ro từ một cuộc khủng hoảng tiềm tàng. Đồng thời, giá dầu cũng có dấu hiệu biến động khi các nhà giao dịch lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.
Các nhà phân tích tại London và New York cho rằng tối hậu thư của Mỹ có thể là một phần của chiến lược gây áp lực tối đa nhằm buộc Iran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán, thay vì một tín hiệu chắc chắn về hành động quân sự sắp xảy ra. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo rằng trong môi trường căng thẳng cao độ, nguy cơ tính toán sai lầm hoặc leo thang ngoài ý muốn luôn hiện hữu.
Tại Liên Hợp Quốc, các nhà ngoại giao đang nỗ lực thúc đẩy đối thoại nhằm giảm căng thẳng. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tìm kiếm giải pháp hòa bình thông qua đối thoại. Tuy nhiên, các nỗ lực ngoại giao này đang đối mặt với những thách thức lớn, khi sự mất lòng tin giữa các bên vẫn ở mức cao.
Giới quan sát cho rằng những ngày tới sẽ mang tính quyết định. Nếu Iran đưa ra các tín hiệu sẵn sàng đàm phán, căng thẳng có thể được giảm bớt. Nhưng nếu Tehran từ chối hoặc trì hoãn, nguy cơ xảy ra hành động quân sự sẽ tăng lên đáng kể. Trong bối cảnh này, Trung Đông một lần nữa trở thành tâm điểm của sự chú ý toàn cầu.
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu đây có phải mở đầu cho một cuộc xung đột mới hay chỉ là một ván cờ ngoại giao căng thẳng. Lịch sử cho thấy rằng những thời điểm như thế này có thể dẫn đến cả hai kết quả. Nhưng một điều chắc chắn là thế giới đang bước vào một giai đoạn bất định mới./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp Reuters, CNN…)
