Tổng thống Donald Trump tuyên bố trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng Cuba sẽ không còn nhận “bất kỳ dầu hay tiền nào” từ Venezuela, đồng thời nói rằng quân đội Hoa Kỳ sẽ tham gia bảo đảm việc tách biệt giữa hai quốc gia.
Đây là một sự đổi giọng sắc nét so với chỉ vài ngày trước đó, khi ông Trump từng nói chính quyền Cuba “có thể tự sụp đổ”, sau vụ lực lượng Mỹ bắt giữ đầy táo bạo Nicolás Maduro, lãnh đạo Venezuela đang bị Hoa Kỳ truy tố vì liên quan đến ma túy. Trong bài đăng sáng Chủ nhật, Tổng thống kêu gọi Cuba “hãy đi đến một thỏa thuận, trước khi quá muộn.”
Tuy nhiên, không rõ ông Trump muốn ám chỉ thỏa thuận gì — trong khi Cuba gần như không có những nguồn lực đáng kể để đem ra “đàm phán” với Hoa Kỳ. Tòa Bạch Ốc cũng không phản hồi yêu cầu bình luận.
“Venezuela không còn cần được bảo vệ nữa khỏi những kẻ côn đồ và bọn tống tiền đã giữ họ làm con tin trong nhiều năm,” ông Trump viết. “Giờ đây Venezuela có Hoa Kỳ — quân đội hùng mạnh nhất thế giới (vượt xa!) — để bảo vệ. Và chúng tôi sẽ bảo vệ họ.”
Ông Trump cũng chia sẻ lại một bài đăng của một người dùng Truth Social gợi ý rằng Ngoại trưởng Marco Rubio nên trở thành tổng thống Cuba. “Nghe hợp lý đấy,” ông Trump viết. Trong nhiều năm, ông Rubio coi việc giành quyền kiểm soát Venezuela là một phương thức gây sức ép buộc Cuba phải thay đổi chính quyền.
Đáp lại, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố nước này sẵn sàng tự vệ trước các đe dọa từ Hoa Kỳ.
“Cuba là một quốc gia tự do, độc lập và có chủ quyền,” ông Díaz-Canel viết trên mạng xã hội X. “Không ai có quyền ra lệnh cho chúng tôi phải làm gì.” Ông nhấn mạnh thêm rằng hòn đảo Caribe này “sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc đến giọt máu cuối cùng.”
Việc ông Maduro bị lật đổ là một đòn giáng mạnh vào mối quan hệ vốn rất chặt chẽ giữa Venezuela và Cuba — hai chính quyền có quan hệ kinh tế và chính trị khăng khít. Trong thời gian dài, chính quyền Cuba được cho là đã giúp ông Maduro củng cố quyền lực; vào năm 2019, tình báo Cuba từng báo động cho ông Maduro về một âm mưu đảo chính, và các nhân viên/đặc vụ Cuba hoạt động trong nội địa Venezuela đã góp phần giúp ông trấn áp thành công.
Lời kêu gọi Cuba “đi đến thỏa thuận” của ông Trump cũng được xem như một thông điệp nhắm đến lãnh đạo mới của Venezuela, Delcy Rodríguez. Bà đang chịu áp lực phải để Hoa Kỳ tham gia sâu hơn vào ngành dầu khí Venezuela — và theo đó, cắt giảm những gì Caracas cung cấp cho các quốc gia khác, trong đó có Cuba.
Hiện chưa rõ Venezuela có chấp nhận các yêu cầu từ Hoa Kỳ để chấm dứt việc chuyển dầu sang Cuba hay không. Nếu không, ông Trump có thể ra lệnh cho lực lượng Mỹ — vốn đã tham gia một phần vào việc phong tỏa ngành dầu mỏ Venezuela — tịch thu bất kỳ tàu chở dầu nào bị nghi đang hướng tới Cuba.
Theo Jorge Piñon, cựu giám đốc điều hành dầu khí Mexico và chuyên gia năng lượng Cuba hiện làm việc tại Đại học Texas ở Austin, việc mất nguồn dầu từ Venezuela sẽ là “thảm họa” đối với Cuba.
Ông Piñon cho biết nhu cầu nhiên liệu của Cuba vào khoảng 100.000 thùng/ngày, trong khi sản xuất trong nước đáp ứng chưa tới một nửa. Theo dữ liệu thương mại, Venezuela hiện cung cấp cho Cuba khoảng 30.000–35.000 thùng/ngày. Phần còn lại trong những năm gần đây chủ yếu đến từ xuất khẩu của Mexico và một lượng hạn chế từ Nga.
Cuba từ lâu vẫn là một vấn đề có ảnh hưởng lớn trong chính sách của Washington, do vị trí gần mũi phía nam bang Florida, hệ tư tưởng cộng sản, dư âm lịch sử từ cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, và đặc biệt là sức mạnh chính trị của cộng đồng người Mỹ gốc Cuba đông đảo tại Nam Florida — nơi có cả Ngoại trưởng Marco Rubio.
Nguồn nytimes
