Nguyễn Duy: người “hiện thực phê phán” qua ca dao 

vietnamthoibao

Lê Phú Khải (VNTB)

Ca dao là những viên ngọc lung linh, trong suốt, lấp lánh trên bầu trời văn hóa của dân tộc. Tưởng chừng không ai có thể làm cho nó đẹp hơn, hay hơn được nữa. Thử nghĩ, ai có thể gọt rũa thêm, trau chuốt hơn những câu ca dao như thế này:

Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi

Vậy mà thật bất ngờ cho tất cả những người Việt trong nước và trên toàn thế giới phải sững sờ, phải lặng người đau đớn khi đọc bài thơ “Cướp” của Nguyễn Duy:

Con ơi nhớ lấy câu này

Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan ( ca dao)

Cướp xưa băng nhóm làng nhàng

Cướp nay có đảng có đoàn hẳn hoi

Có con dấu đóng đỏ tươi

Có còng có súng dùi cui nhà tù

Ai qua thành phố Bác Hồ

Mà coi cướp đất bên bờ Thủ Thiêm

Bây giờ mẹ phải dặn thêm

Quan tham là cướp cả đêm lẫn ngày

Hai câu thơ cuối của bài “Cướp” đã “nâng cấp” ca dao có từ ngàn đời của dân tộc thành ca dao của thời đại Đảng trị độc tài ăn cướp có “Con dấu đóng đỏ tươi”.

Sau này con cháu chúng ta học văn học dân gian trong nhà trường, các nhà soạn sách giáo khoa, các thầy giáo dậy văn ắt hẳn phải dậy rằng, có những câu ca dao hữu danh, cứ đánh vào Google là thấy Nguyễn Duy!

Đề tài “ Cướp đất” lâu nay đã xuất hiện trong thơ ca Việt hiện đại. Nhà thơ Bùi Minh Quốc trong bài thơ “ Vì nhân dân quên mình” viết năm 2014 có đoạn:

“ Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

Nay mẹ tự lột truồng lăn mình ra giữ đất!”

Có tác giả còn viết:

“Những ngày tôi sống đây

Sử gia sẽ viết gì?

Đàn ông uống thuốc rầy giữ đất

Đàn bà cởi truồng chống Đảng!” (LPK)

Nhưng phải đến Nguyễn Duy “phù phép” bằng những câu lục bát thì “cướp đất” mới thành ca dao của thời đại. Hóa thân thành ca dao là hóa thân vào cõi bất tử!

Đã từ lâu, thơ Nguyễn Duy làm chức năng Con chim báo bão của đất nước và dân tộc mình. Là người lính, Nguyễn Duy đã linh cảm thấy:

Xét cho cùng sau một cuộc chiến tranh

Phe nào thắng thì nhân dân đều bại!

Khi cái gọi là “Đổi mới” ra đời (1986), từ Mátxcơva tháng 5 năm 1988 , trong bài thơ nổi tiếng “Nhìn từ xa…Tổ quốc” anh đã viết:

đổi mới thật không hay giả vờ đổi mới

máu nhiễm trùng ta có đổi được không?

(Đường xa, NXB Trẻ 1989)

Trong bài “Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ” đăng trên tạp chí Cửa Việt 1992, dự báo về cái gọi là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nguyễn Duy đã viết:

thời buổi thị trường mọi việc đều có thể

có thể nước này mua trọn gói nước kia

có thể lập những liên minh ma quỷ

những công ty bán nước từng phần…

Gần đây, chuyện sẽ xây nhà hát giao hưởng 1500 tỷ trên mảnh đất Thủ Thiêm còn dòng dòng máu và nước mắt của dân oan mất đất ở Thủ Thiêm sau 20 năm đi khiếu kiện, dư luận trên mạng xã hội đã ném đá dữ dội những kẻ được xem là “văn nghệ sỹ trí thức” như Trần Du Lịch, ca sĩ Mỹ Linh đã tung hô, nói leo, ăn theo cái quyết định bất lương này của “hội đồng chuột” TP.HCM…Nhiều người đã băn khoăn là làm sao những người tạm gọi là “ưu tú” đó, lại có thể đồng tình với cái ác, cái xấu, cái đểu đó ?!

Riêng tôi thì không. Vì tôi đã đọc kỹ thơ Nguyễn Duy. Anh đã nhận diện những con người này từ lâu rồi, và vẽ chân dung họ rất sinh động:

Điếm cấp thấp bán trôn nuôi miệng

Điếm cấp cao bán miệng nuôi trôn

(Thơ Nguyễn Duy, NXB Hội nhà văn 2010)

Giai tầng “điếm cấp cao” này đã nẩy nở trong xã hội kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa những năm gần đây.

Nguyễn Duy xứng đáng là một nhà thơ lớn của thời đại chúng ta. Tôi nghĩ vậy.

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus