Ghi chép về đậu phụng

CALI TODAY NEWS – Hằng năm, khoảng giữa tháng Tư trở đi là mùa thu hoạch đậu phụng. Thuở ngày xưa còn bé, vào thời gian đó mỗi khi mẹ vừa bước chân ra chợ là hắn cứ ngong ngóng mong mẹ về. Vì biết chắc thế nào mẹ cũng mua cho các con vài lon đậu phụng luộc.
Tháng Mười một, tháng Chạp mưa gió rét mướt. Lâu lâu được mẹ mua hoặc ai cho một nhúm lạc rang cả vỏ, liền bỏ vào túi quần. Trên đường đi bộ đến trường, hắn bóc từng hạt ăn hoặc chia sẻ với vài nhóc bạn thân một cách dè sẻn.
Năm tháng trôi qua, khi đã trưởng thành hắn ăn nhiều thức ngon, vật lạ khác nhau nhưng hương vị, khoái cảm của món đậu phụng vẫn y nguyên như thuở ban đầu.
Từ Bắc vào Nam, theo vùng miền cây hoặc quả có tên khác nhau: lạc, đậu phụng, đậu phộng. Gọi kiểu chi đi nữa thì ai cũng hiểu hết.
Đậu phụng là loại cây thảo thuộc họ đậu. Tuy nhiên quá trình phát triển quả đậu thì khác với các loại đậu còn lại như đậu xanh, đậu đỏ, đậu ván, đậu tương, đậu quyên, … Khi cây đậu phụng trưởng thành, hoa trổ ra từ trong thân nơi kẽ lá. Thụ phấn để kết trái xong, chúng chui xuống đất, lớn dần cho đến lúc quả già. Vì vậy, lúc cây ra hoa nông dân thường xới đất quanh gốc cho tơi để quả non dễ hạ thổ. Khi thu hoạch người ta bới đất, lôi từng chùm quả đậu phụng lên. Người thành thị tưởng nhầm đây là loại củ như củ tỏi, củ hành nên còn gọi là củ lạc nữa.
Quả đậu phụng hấp thụ dương khí của trời, được ấp ủ trong âm khí của đất, đây là loại quả mà âm dương hài hòa, cân bằng nhất. Nên nó là loại thực phẩm dân dã nhưng quý giá. Đậu phụng được chế biến thành những món đơn giản, ngon. Luộc, rang cả vỏ để ăn trực tiếp. Bóc vỏ xong, rang lên thì trở thành phụ gia cho nhiều thức khác: chè bột lọc bọc đậu, xôi lạc, thịt hon, cà ri hay đơn giản là món muối đậu phụng. Rang đậu xong, lúc bà vợ chà, sảy vỏ thì ông chồng hay các con tiện tay bốc một nắm khiến phụ gia này dễ hao hụt nên phải rang nhiều hơn để phòng hờ.
Món được coi hấp dẫn, ngon lành là bơ đậu phụng Mỹ. Trước 1975 thứ này đóng lon lép, bỏ trong hộp thức ăn khô B1 của lính Mỹ (dân làm sở Mỹ đem ra bán ở các chợ trời). Bánh bích quy chấm với bơ này thật ngon. Bẵng một thời gian khá lâu, người trong nước không tìm lại được hương, vị của bơ ấy. Khi kinh tế Việt Mỹ thông thương, món này có mặt trong các siêu thị. Chất lượng, độ ngon không hề giảm sút.
Bơ đậu phụng ăn với bánh mì nóng, cho thêm ít đường, ít bơ Bretel nữa thì tuyệt cú mèo. Trong nước giờ cũng có cơ sở chế biến bơ đậu phụng, giá rẻ hơn nhưng không ngon bằng.
Dầu phụng được ép từ hạt là loại dầu có giá trị cao, đắt hơn các loại dầu ăn khác như dầu cọ, dầu đậu nành. Thường phải dùng hành hoặc lá trầu (nếu ăn chay) để khử bớt mùi trước khi chế biến, nêm nấu thức ăn.
Vào cuối thập nên 1970, đời sống khó khăn, cán bộ, giảng viên của các trường đại học ở Huế gia công bóc vỏ lạc cho thương nghiệp. Ôi kiến thức, tâm huyết dành cho bài giảng, giáo án bị phôi pha trong những bao đậu phụng nguyên vỏ đến thành phẩm là lạc nhân (hột đậu). Có thèm cũng không dám rang một nhúm, sợ thiếu cân thì bị phạt tiền, không được trả công!
Ngày nay, cuộc sống được cải thiện khá nhiều nhưng món đậu phụng vẫn hiên ngang hiện diện mọi lúc mọi nơi. Hắn có người bạn, từng thưởng thức đầy đủ món ngon, vật lạ nhưng mỗi khi đi nhậu cả hai vẫn thích đậu phụng (luộc hoặc rang) trong lúc chờ món khai vị. Mùa lạnh, lúc chưa đến giờ cơm tối, có thể lai rai vài sợi với đậu phụng rang trong lúc đọc sách hay xem TV. Đôi khi bạn bè gặp nhau lúc khuya khoắt, chai rượu trắng với dĩa lạc rang cũng là chất xúc tác cho bao chuyện hàn huyên quá khứ, tương lai.
“Gần lạc thì bia”. Đậu phụng (nấu hay rang) là mồi tốt để uống bia. Nhưng không nên uống các loại rượu tây như whisky, cognac, gin,… với lạc rang. Vì mùi, vị của lạc rang rất mạnh, sẽ át đi mùi, vị đặc trưng của rượu. Phù hợp với lạc rang là uống rượu trắng (cuốc lủi) hoặc các loại vodka (tây hoặc ta).
Chỉ là đậu phụng mà cũng lắm thứ khiến cho ta nhớ lại chuyện của một thời.
Nguyễn Hoàng

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus