TT Trump xuất khẩu ý niệm “Nước Mỹ trước tiên” sang Châu Á

Photo Credit: AP

LAWFAREBLOG – Hôm thứ Ba, Tổng thống Hoa Kỳ Donald J. Trump đã kết thúc chuyến công du Châu Á kéo dài 12 ngày của mình, với những câu hỏi về vai trò của Hoa Kỳ trong khu vực.  Thí dụ ý niệm “nước Mỹ trước tiên” có ý nghĩa gì đối với một khu vực bị nan giải giữa một nước láng giềng đang phát triển nhanh chóng quyền lực và ảnh hưởng và một nước bạn ở xa tìm cách thu thập món nợ cũ? Và câu trả lời có ý nghĩa gì đối với Biển Đông?

Trước chuyến đi của TT Trump, các bức ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đã tiếp tục theo đuổi các nỗ lực xây dựng các căn cứ ở Biển Đông một cách nhanh chóng và các nhà bình luận khẳng định rằng Biển Đông phải là một trong số những vấn đề chính mà ông Trump nêu ra trong chuyến đi này. Sau đó chính quyền Mỹ đã công bố một chủ đề cho chuyến công du: “một Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và mở cửa,” một tầm nhìn tương đối phù hợp với các chính quyền trước đây. Cố vấn an ninh quốc gia, Trung tướng HR McMaster giải thích, “chuyến đi của TT Trump là một cơ hội thật tốt đẹp để thể hiện cam kết của Hoa Kỳ về khái niệm Ấn Độ-Thái Bình Dương và những nỗ lực của chúng ta nhằm củng cố các liên minh lâu năm của Mỹ và cũng như tìm kiếm các nước bạn cộng tác mới.” 

Tuy nhiên, những lần dừng chân đầu tiên của TT Trump ở Nhật Bản và Nam Hàn, cho thấy cam kết về tự do và cởi mở có thể kèm theo những ràng buộc : những nhượng bộ thương mại cần thiết.

Sau khi trao đổi với các đồng minh khu vực gần nhất của Hoa Kỳ (và thúc đẩy trang bị quân đội để giúp thâm hụt thương mại hẹp), ông Trump đã đến Bắc Kinh để được tiếp đón một cách xa hoa.  Ở đó, ông đã trao đổi “thẳng thắn” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong vấn đề Biển Đông.  Các phương tiện truyền thông chính quyền Trung Quốc tường trình rằng cả hai bên đều bày tỏ sự ủng hộ cho tự do hàng hải và trên không. Sau chuyến thăm, chính quyền TQ đã công bố một bộ hồ sơ bản lưu thỏa thuận trị giá 300 tỷ đô la, nếu thực hiện, sẽ thu hẹp thâm hụt thương mại Mỹ – Trung.  Theo TT Trump sự thâm hụt là vì “rất ngiêng một bên và không công bằng”. Tuy nhiên, ông Trump đã công bố rằng, “Tôi không đổ lỗi cho Trung Quốc. Ai có thể đổ lỗi cho một quốc gia có thể lợi dụng đất nước khác vì lợi ích của công dân của quốc gia mình? Tôi cho Trung Quốc điểm tốt về việc này. “

Điểm dừng chân tiếp theo của chuyến công du là các cuộc họp về Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) trên bờ biển ở Đà Nẵng, Việt Nam.  Tại đây ông Trump đưa ra thông điệp kinh tế của ông: “Tìm kiếm các mối quan hệ thương mại mạnh mẽ bắt nguồn từ các nguyên tắc của sự công bằng và hỗ tương … Chúng tôi hy vọng rằng các thị trường sẽ cởi mở đối với cả hai bên ” Ông cũng nói ngắn gọn về cuộc tranh chấp Biển Đông,  “chúng ta phải tôn trọng những nguyên tắc đã đem lại lợi ích cho tất cả chúng ta, cho trật tự pháp luật, quyền cá nhân, và tự do hàng hải và trên không, bao gồm cả các tuyến đường biển đang mở. “

Sau đó, tại Hà Nội, TT Trump đã đề nghị đóng vai trung gian cho “tranh chấp Biển Đông.” Ông nói với Chủ tịch Việt Nam Trần Đại Quang:” Tôi là một trung gian hòa giải và trọng tài viên rất tốt. ”  Ông Alan Cayetano, Ngoại trưởng Philippine” hoan nghênh ” đề nghị này, sau khi Tổng thống nước Philippines, ông Rodrigo Duterte hứa rằng ông sẽ đối thoại với ông Tập bên lề hội nghị APEC.  Tuy nhiên khi về Manila ông tuyên bố rằng cuộc tranh cãi Biển Đông “tốt hơn là để yên,” cũng như ông Tập đã thông báo với ông Duterte rằng việc xây dựng quân đội của Trung Quốc trong khu vực là “không có gì cả”.  

Cũng trong cuộc đối thoại này, ông Tập theo nguyện vọng của Trung Quốc, lãnh đạo khu vực, dường như gợi ý họ đã giả định một vai trò tương tự như của Hoa Kỳ “bảo vệ hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực Biển Đông.” Ông Tập sau đó tham gia vào các cuộc họp song phương với Việt Nam, trong đó chủ đề của xung đột Biển Đông đã được  dò xét cẩn thận để tránh sự bùng nổ trong các cuộc họp đa phương tiếp theo. Các tường trình từ Nhật Bản nói rằng Trung Quốc đã tìm cách hạn chế tối đa việc thảo luận về Biển Đông trong các cuộc họp song phương.

TT Duterte, người đứng đầu Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đã tham dự Diễn đàn ASEAN lần thứ 50 và Diễn đàn Đông Á tại Manila sau khi kết thúc các cuộc họp của APEC. Ở đó, ông đã nhắc lại các tuyên bố trước đó của mình trong một bài phát biểu: ” Tranh chấp vùng Biển Đông tốt hơn nên để yên. Chúng ta không đủ khả năng để đối đầu với chiến tranhvà bạo lực. Chúng ta cũng không đủ giàu có để có chiến tranh và bạo lực.”  Ông Duterte cũng đã gặp Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull, và thảo luận về một bộ quy luật ứng xử cho Biển Đông, trong số những vấn đề khác. Ngay sau đó, ASEAN và Trung Quốc đã đồng ý bắt đầu các cuộc đàm phán về nguyên tắc tiến hành – Thủ tướng Trung Quốc Li Keqiang nói sẽ “ổn định” khu vực này. Các bên cũng đồng ý với một hiệp ước về môi trường biển trong khu vực.

Mặc dù TT Trump đã rời khỏi Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á trước khi kết thúc hội nghị vì chậm trễ trong chương trình, nhưng ông nói với các nhà lãnh đạo ở đó “Tôi vẫn lo ngại về những nỗ lực của Trung Quốc để xây dựng các căn cứ tiền đồn quân sự ở Biển Đông.” Ngay trước khi trở về Washington, ông Trump cung cấp một bản tóm tắt thông điệp của chuyến đi: “Chúng ta muốn thương mại công bằng. Chúng ta muốn thương mại hỗ tương . Và chúng ta sẽ thấy rất nhiều điều tốt đẹp xảy ra. Chúng ta cũng rất cởi mở-chúng ta mở cửa cho thương mại. Nhưng chúng ta phải được đối xử công bằng. “Ông dường như không đề cập đến tranh chấp Biển Đông.

Những tin tức khác..

Ấn Độ / Nhật / Úc / Mỹ

Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và Hoa Kỳ đã tham gia vào các cuộc đàm phán bốn bên tại Manila trong tuần này về hợp tác khu vực, nhắc lại các cuộc thảo luận tương tự vào đầu những năm 2000 và giữa năm 2000. Ông Kevin Rudd, thủ tướng của Úc vào thời điểm đó, đã rút khỏi nhóm, được gọi là “Quad” (Bốn) để bảo đảm mối quan hệ tốt đẹp hơn với Trung Quốc. Trong tuần này, cuộc họp bao gồm thảo luận về bảy chủ đề chính: “Án lệnh dựa trên luật lệ ở Châu Á, tự do hàng hải và trên không trong các vùng biển, tôn trọng pháp luật quốc tế, tăng cường kết hợp, an ninh hàng hải, sự đe dọa của Bắc Hàn và không phổ biến vũ khí hạt nhân, chống chủ nghĩa khủng bố.

Hoa Kỳ

Úc, Nam Hàn  và Hoa Kỳ tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung ở Biển Hoa Đông, với Nhật Bản gia nhập sau khi Nam Hàn khởi hành. Trong một sự kiện hiếm hoi, đội ngũ của Hoa Kỳ bao gồm ba chiếc hàng không mẫu hạm nhóm tàu ​​sân bay: USS Nimitz, USS Ronald Reagan, và các nhóm USS Theodore Roosevelt.
Hoa Kỳ cũng đang xem xét gửi Cảnh sát Tuần tra biển thường trực vào Biển Đông.

Hoa Kỳ-Philippine

Sau cuộc họp ở Manila, TT Trump và TT Duterte đã ban hành một tuyên bố chung, mà Julian Ku đã ghi nhận không có đề cập đến nhân quyền hoặc trọng tài vùng Biển Đông. Ông Trump đã thảo luận với Philippines về những lời phát biểu của ông ta trước giới truyền thông khi kết thúc chuyến đi, ông nói rằng “chúng ta có mối quan hệ rất chặt chẽ với Philippine, điều này thực sự quan trọng. Đây là vị trí chiến lược quan trọng nhất.  Có thể so sánh nó như là mảnh đất đầu tiên của bất động sản trong quan điểm quân sự. “

Photo Credit: AP

Trung Quốc

Trong hai tuần qua, Trung Quốc dường như đã nỗ lực phối hợp để thể hiện năng lực kỹ thuật của mình trong các lĩnh vực hàng hải, năng lượng và quân sự, tất cả nhằm mục đích củng cố và làm cho sự hiện diện của họ ở Biển Đông trở thành vĩnh viễn. Họ đã công bố một “nguồn cung cấp ổn định” trên Đảo Woody của Hoàng Sa, một chiếc máy bay lớn để hỗ trợ các nhiệm vụ vận tải trên đảo, một tàu lắp đặt tuột-bin gió, nâng cấp hệ thống phóng trên sân bay hàng không mẫu hạm, một lò phản ứng hạt nhân ngoài khơi, soạn kế hoạch phóng hỏa tiễn thương mại từ một căn cứ  ở Biển Đông, và, cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, một con tàu xây dựng hòn đảo lớn để đi vào hoạt động “vào đầu năm 2018”.

Hoa Kỳ-Trung Quốc

Khát vọng của Trung Quốc về lãnh đạo khu vực độc quyền là rõ ràng, vì họ nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ nên ở ngoài vòng các cuộc đàm phán của Biển Đông, nói rằng “Biển Đông không phải là một vấn đề giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ” và rằng Hoa Kỳ nên “trồng thêm hoa và ít gai hơn, để giúp đỡ và không gây xáo trộn vấn đề.” Trong khi đó, máy bay Trung Quốc tiếp tục thực tập các cuộc ném bom gần đảo Guam, nhằm thử nghiệm các khả năng phòng không của Mỹ. Các quan chức quân đội Mỹ gọi Trung Quốc là “thách thức lâu dài trong khu vực”, khi sự kiện bắt đầu thử thách trên không phận Biển Đông “trên cơ sở hàng ngày”.

Trung Quốc-Philippine

Duterte đang giữ lời hứa với Trung Quốc không chiếm Scarborough Shoal và quần đảo Pag-Asa ngoài khơi bờ biển của Philippines và “hy vọng” Trung Quốc sẽ ngừng việc mở rộng. Trong khi đó, Philippine cố gắng mở rộng sự hiện diện của họ trong vùng đặc quyền kinh tế của họ đã bị đình chỉ sau khi Bắc Kinh phàn nàn. Trung Quốc và Philippines đã thiết lập một “đường dây nóng” cho truyền thông liên quan đến các cuộc xung đột hàng hải ở Biển Đông. Cuối cùng, các chuyên gia đã phân tích thỏa thuận thăm dò dầu mỏ chung giữa Trung Quốc và Philippines để xác định xem nó có phù hợp với luật Philippine hay không.

Đài Loan

Khi quân đội Trung Quốc phát triển, Đài Loan đang tăng chi tiêu quân sự của mình, và tiếp tục các nỗ lực xây dựng trên một hòn đảo mà họ tuyên bố chủ quyền  ở Biển Đông. Tổng thống  nước đã tới thăm Hoa Kỳ tuần này và Đài Loan đã nỗ lực để thiết lập đường đi với cả Hoa Kỳ và Trung Quốc trong các cuộc họp ở Đông Nam Á.

Phân tích và Bình luận

Những bình luận và phân tích quan trọng trong tuần này bao gồm cuộc thảo luận về tầm nhìn “Nước Mỹ trước tiên”, (America First) của TT Trump ở Châu Á. Các nhà phê bình nói “thực sự làm tăng lo lắng” trong khu vực bằng cách “không trấn an các đồng minh”.
Cựu cố vấn an ninh quốc gia Susan Rice cho biết TT Trump đã “Làm cho Trung Quốc hùng mạnh trở lại bằng cách làm Hoa Kỳ cô lập hơn trong sự rút lui, trao ban lãnh đạo “Indo-Pacific” cho Trung Quốc trên đĩa bạc. Những người khác hoang mang về cách Hoa Kỳ mong muốn có được mọi thứ trong khu vực mà không có sự tham gia đầy đủ về mặt kinh tế. Một số lo ngại về sự thất bại của Hoa Kỳ trong việc truyền đạt hấp lực của vấn đề Biển Đông.
Các nhà bình luận khác hoan nghênh sự phục sinh của Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (trừ Mỹ), “đưa ra một giải pháp thay thế tự do theo mô hình kinh tế Trung Quốc, các thị trường được bảo hộ và các chính sách ưu đãi các nhà vô địch.” Trong khi đó thúc đẩy tầm nhìn về chủ nghĩa đa phương khi chính quyền TT Trump đẩy mạnh “một đối một” trong những giao dịch. “

Có lẽ điều trớ chua chát nhất, Charlotte Gao của Nhà Ngoại giao đã nhớ lại lời trích dẫn gần đây của ông Tập về người sáng lập nền tảng lập quốc của Hoa Kỳ, cựu Tổng thống Benjamin Franklin, “Người nào có sự kiên nhẫn, họ có thể có những gì họ muốn” và kết luận rằng: “Chuyến đi của ôngTrump ở Bắc Kinh dường như để có thể chứng minh đầy đủ lời nói với thế giới: Trung Quốc có thể có những gì họ muốn, sử dụng sự kiên nhẫn cũng như tiền bạc. “

Ngọc Thạch  (Theo Lawfareblog)

 

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus