Trung Quốc có dùng vũ lực hay cưỡng ép tại Biển Đông không?

Quân sự hóa của Trung Quốc và luật nghĩa vụ quốc tế

THE DIPLOMAT – Các hoạt động xây dựng những hòn đảo nhân tạo của Trung Quốc, được tiến hành để biến thành những căn cứ quân sự hoàn chỉnh, trang bị máy bay, thiết bị chiến tranh điện tử, hỏa tiễn đạn đạo tầm xa không quân. Những hoạt động này đã tạo thêm căng thẳng một cách đều đặn ở vùng tranh chấp Biển Đông.

Các Bộ trưởng Quốc phòng của Úc Đại Lợi, Nhật Bản và Hoa Kỳ đã ban hành một tuyên bố chung vào ngày 3 tháng 6 năm 2018, truyền đạt chính phủ của họ “phản đối mạnh mẽ Trung Quốc việc sử dụng vũ lực, hoặc cưỡng chế cũng như hành động đơn phương để thay đổi hiện trạng, và sử dụng các tính năng tranh chấp cho các mục đích quân sự ở Biển Đông. ”

Gần đây nhất, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Jim Mattis cáo buộc Trung Quốc sử dụng quân đội để đe dọa và cưỡng ép ở Biển Đông

Mục đích cưỡng ép phản ánh mục tiêu hoặc tác động rõ ràng khách quan của việc “bắt buộc ý chí của một quốc gia khác” để chấp nhận một hiện trạng mới, theo định nghĩa “sử dụng quyền lựa chọn ” của nhà chuyên gia, Giáo sư Olivier Corten.

Mục đích cưỡng ép trở nên đặc biệt có liên quan trong các tình huống mà việc vận dụng quân đội và chiếm đóng lãnh thổ tranh chấp không kèm theo sự thù địch, chẳng hạn như việc tiếp quản Goa của Ấn Độ vào năm 1961, sự sáp nhập Crimea của Nga vào năm 2014 và chiếm đóng quân sự bất bạo động của United Arab Emirates tại Đảo Yemen của Socotra vào năm 2018.

Trong vụ tường thuật Israel năm 2004, Tòa án Tư pháp Quốc tế (ICJ) thấy rằng việc xây dựng bức tường của Israel trong lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng là việc ép buộc bằng vũ lực, trái với Điều 2 (4) của Hiến chương Liên Hiệp Quốc. Bất chấp sự bảo đảm của Israel rằng bức tường là tạm thời, ICJ nhận thấy rằng “việc xây dựng bức tường tạo ra một “việc đã rồi” trên căn bản, có thể trở thành vĩnh viễn – như thực tế đã chứng minh. Đó là sự sáp nhập thực tế.

Mặc dù trong năm 2015, ICJ đã không kiểm soát liệu Nicaragua đã sử dụng vũ lực trong việc gửi quân vào một đường thủy tranh chấp với Costa Rica, Thẩm phán Patrick Robinson đã đưa ra một vài phương cách cho câu hỏi này.

Ông Robinson cho rằng “không cần phải bắn, không cần sử dụng vũ khí hạng nặng và chắc chắn không ai bị giết trước khi một chính quyền có thể nói là đã vi phạm lệnh cấm.” Tuy nhiên, ông cho rằng “mục đích và động lực “của hành động xâm nhập nằm trong một số các yếu tố có liên quan có thể được cân nhắc khi thẩm định liệu có xâm nhập trái phép trong khu vực tranh chấp hay không, ngay cả khi không đi kèm với một cuộc đối đầu vũ trang thực sự. Hành động này nằm trong phạm vi của Điều 2 (4) .

Trong trường hợp cụ thể đó, sự kết hợp “sự hiện diện kéo dài” của các trại quân sự và nhân viên của Nicaragua, từ chối rút quân khỏi lãnh thổ tranh chấp, và “hướng vũ khí vào các máy bay Costa Rica, rõ ràng đã nói lên mục đích cưỡng chế của Nicaragua. “Đó là” sẵn sàng áp dụng vũ lực, bất cứ khi nào Nicaragua coi đó là cần thiết “như một phương tiện” để thách thức các quyền chủ quyền của Costa Rica. “Theo quan tòa Robinson, hành vi của Nicaragua bảo đảm một phát hiện sử dụng vũ lực vi phạm Điều 2 (4).

Vì vậy, bất chấp sự bảo đảm của Trung Quốc rằng “sẽ không sử dụng vũ lực” để giải quyết các tranh chấp lãnh thổ, các hoạt động xây dựng đất đai và xây dựng căn cứ quân sự liên tục tại các vùng lãnh thổ tranh chấp, nhất thiết phải tạo ra một sự đã rồi trên căn bản và ép buộc các quốc gia khiếu nại khác chấp nhận nguyên trạng mới. Điều này được cho là tạo thành một sự mở rộng lãnh thổ bất hợp pháp thông qua vũ lực là trái với luật pháp quốc tế. Thật vậy, bằng cách quân sự hóa các hòn đảo tranh chấp, Trung Quốc đưa ra cho những đối thủ của mình sự lựa chọn của Hobson phù hợp với tình trạng lãnh thổ mới, hoặc phải đối mặt với một cuộc chiến tốn kém với một quốc gia hùng mạnh, có vị trí chiến lược trong khu vực. (Lựa chọn Hobson: lựa chọn bất đắc dĩ, không còn cách khác)

Ngay cả khi một tòa án quốc tế vô hiệu hóa các tuyên bố chủ quyền hàng hải của Trung Quốc tại Biển Đông thông qua một phán quyết vào năm 2016, Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng cường và dần dần mở rộng lãnh thổ của mình trong khu vực. Theo nhà khoa học chính trị hàng đầu, ông M. Taylor Fravel, việc sử dụng vũ lực của Trung Quốc trong các vùng tranh chấp lãnh thổ của họ nhằm mục đích “tạo ra tiếng tăm cho sức mạnh cứng rắn trên lãnh thổ và ngăn chặn các đối thủ của mình trong tất cả các tranh chấp khác.”

Vì vậy, tại sao phân loại này lại quan trọng trong luật pháp quốc tế? Sự khác biệt của nó là gì, như một vấn đề của luật pháp, để hội đủ điều kiện các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông như là một lực lượng sử dụng có vi phạm theo nghĩa của Điều 2 (4) hay không?
Thứ nhất, việc thẩm định các hành động của Trung Quốc trong quần đảo Trường Sa như là việc sử dụng vũ lực theo luật pháp quốc tế sẽ mở ra khả năng hành động tự vệ có thể được thực hiện để đáp ứng. Tuy nhiên, tự vệ chỉ được biện hộ khi đối mặt với một cuộc tấn công vũ trang (Điều 51 của Hiến chương LHQ), như ICJ xác định trong trường hợp nêu ở Nicaragua, một trong những “hình thức sử dụng vũ lực nghiêm trọng nhất”, mà sẽ phải phân biệt với “các hình thức ít nghiêm trọng hơn”.

Việc sử dụng vũ lực của Trung Quốc là tương đối nhỏ, không đủ để coi là một cuộc tấn công vũ trang theo nghĩa hợp pháp, nhưng thay vào đó là một phần của các hành động vũ trang dẫn đến một sự thay đổi lãnh thổ chiến lược có lợi cho Trung Quốc. Vì vậy, ngay cả khi mỗi một vận dụng vũ trang đơn lẻ không đủ nghiêm trọng để được coi là một cuộc tấn công vũ trang, khi được thực hiện một cách tổng thể, những hành động này có thể nằm trong phạm vi của một cuộc tấn công vũ trang được quy định tại Điều 51 của Hiến chương LHQ (gọi là “tích lũy” của các sự kiện ”lý thuyết).

Thứ hai, nó có thể mở cửa cho các biện pháp đối phó của bên thứ ba. Có một sự đồng thuận rộng rãi rằng việc cấm sử dụng vũ lực là một nghĩa vụ (nghĩa là một nghĩa vụ theo luật quốc tế chung mà một quốc gia có bổn phận tuân thủ cho “cộng đồng quốc tế nói chung”). Trong trường hợp một hành động vi phạm xảy ra, điều này có nghĩa là tất cả các quốc gia khác đều có quyền áp dụng biện pháp đối phó có hiệu lực để kết thúc vi phạm, giống như họ bị thương trực tiếp do sử dụng vũ lực đó.

Có nhiều ví dụ khác nhau trong thực tiễn của chính quyền chứng minh rằng các quốc gia có thể phản ứng với các vi phạm nghĩa vụ bằng cách sử dụng biện pháp đối phó hợp pháp: các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ chống Liên Xô vì họ coi việc này là trách nhiệm đe dọa hòa bình quốc tế bằng cách tích lũy quân đội của họ dọc theo biên giới Ba Lan; các biện pháp trừng phạt áp đặt bởi Cộng đồng châu Âu chống lại Argentina sau cuộc xâm lược vũ trang trên quần đảo Falkland, được coi là “vi phạm hòa bình” của Hội đồng Bảo an LHQ; và các biện pháp trừng phạt áp đặt bởi Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ chống lại Nga vì sáp nhập Crimea và can thiệp vào Đông Ukraine.

Theo đó, nếu việc Trung Quốc đơn phương sử dụng lực lượng vũ trang trong quần đảo Trường Sa đủ điều kiện để sử dụng vũ lực chống lại các tuyên bố chủ quyền của các quốc gia khác, do đó cấu thành vi phạm tiêu chuẩn erga omnes, các quốc gia thứ ba có thể, ngay cả khi họ không bị ảnh hưởng bởi vi phạm, kêu gọi trách nhiệm quốc tế của Trung Quốc. Sự vi phạm như vậy có nghĩa là các quốc gia khác ngoài các nước có tuyên bố chủ quyền trong vùng tranh chấp Biển Đông (Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei và Đài Loan) cũng có thể áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc.

Ngọc Thạch (Theo The Diplomat)

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus