Wednesday, December 7, 2022
spot_img

Trách Nhiệm Của Mỗi Cá Nhân Trong Số Một Triệu Người 

Nguyễn Minh Tâm dịch  

Cali Today News – Ngày xưa Mẹ Teresa từng nói một câu đáng ghi nhớ như sau: “Nếu tôi nhìn vào đám đông, chắc tôi không dám hành động. Nhưng nếu chỉ nhìn vào từng người một, tôi sẽ đứng ra làm việc cứu giúp người cơ nhỡ.”. Trong cơn đại dịch COVID-19, chúng ta cũng lâm vào hoàn cảnh trớ trêu như vậy.

Nước Mỹ đang đi dần đến một điểm mốc đau lòng: Đó là có gần một triệu người bị chết tại Hoa Kỳ vì bệnh dịch COVID-19. Tuy nhiên, đối với nhiều người Mỹ sự kiện này mang vẻ mơ hồ, trừu tượng. Họ thầm lý luận rằng đây là một vấn đề chung cho cả khối dân số, trong đó mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm lo cho riêng mình. Chúng ta khổ sở, đau lòng khi phải đứng nhìn cơn khủng hoảng xảy ra, trong đó có chúng ta.   

Một phần vì quá mệt mỏi. Một phần khác vì con vi rút coronavirus gây ra những thương vong không đồng đều cho nhiều nhóm khác nhau. Đối với người trẻ, hầu như COVID tương đối không đáng sợ, nhưng đối với người Mỹ già, cứ 75 người thì có một người bị thiệt mạng. Tổng số người sống trong các địa điểm chăm sóc người già, người có bệnh cần chữa trị lâu dài, chỉ chiếm có 3% dân số toàn quốc, nhưng số người bị chết vì COVID ở những nơi này chiếm một phần năm. Tỉ lệ người Da Đen, người gốc Mỹ Latin chết nhiều gấp đôi người Da Trắng. Vì thái độ suy nghĩ khác nhau về thuốc chủng ngừa, số người sống trong các quận hạt màu đỏ (theo xu hướng Cộng Hòa, bảo thủ, chống lại việc chích ngừa)  có tỷ lệ người bị chết nhiều gấp ba lần số người ở những quận hạt màu xanh (theo xu hướng Dân Chủ, cấp tiến, không chống đối chích ngừa). Đối với một số người trong chúng ta, bệnh dịch hầu như đã chấm dứt, nhưng thực tế cho thấy số người chết vì COVID trong năm 2021 cao hơn số người chết trong năm 2020. Trong năm 2022, cho đến nay bệnh dịch đã làm chết thêm 130,000 người.   

Thật khó có thể hiểu hết ý nghĩa của những con số  kể trên. Chúng ta chỉ có thể rút ra một kết luận là tuổi thọ của người dân sống tại Hoa Kỳ đã bị giảm xuống gần hai năm. Đây là con số suy giảm cao nhất kể từ sau thế chiến thứ Hai. Chúng ta còn phải kể thêm về những mất mát khác, như mất thời gian, mất người thân, mất bạn bè, và mất đồng nghiệp ở sở làm. Một người 80 tuổi chết trong lúc có bệnh dịch bị giảm tuổi thọ chừng 8 năm, trong lúc người ở tuổi 40 bị mất đi gần 40 năm. Như vậy có nghĩa là một triệu người bị chết có thể đã xóa bỏ đi mất hàng chục triệu năm sống của con người- tức là xóa bỏ đi rất nhiều điều tuyệt vời, mới lạ có thể xảy ra.   

Một niềm tin rất phổ biến về tình hình bệnh dịch, mặc dù niềm tin đó là sai, cho rằng chính phủ đã thổi phồng con số người chết. Thực ra con số chính thức do chính phủ đưa ra là không đủ. Bởi vì cứ tính kể từ ngày  dịch bắt đầu xảy ra, ít ra cũng có hàng trăm ngàn người chết nhiều hơn mức bình thường. Nhiều “cái chết thặng dư này” (excess deaths) không được tính là chết vì COVID. Một số tử vong khác xảy ra vì hoàn cảnh không được chữa trị, thiếu chăm sóc, chẳng hạn như bị đột quỵ tim, hay bị tai biến mạch máu não đem đến nhà thương, nhưng nhân viên còn quá bận với COVID nên không thể chữa trị kịp thời. Những trường hợp dùng ma túy quá liều tăng lên rất cao, những trường hợp không đi khám nghiệm để kiểm tra triệu chứng ung thư, hay trẻ em bỏ qua không đi chích ngừa, làm cho số người chết tăng, có thể sẽ xảy ra trong những năm sau. Sự thật cần phải xác định cho rõ là cuộc chiến đấu chống COVID-19 ở Mỹ có nhiều thiệt hại khác rất lớn mà chúng ta không lường cho hết được. Và nó vẫn còn đang tiếp tục xảy ra.   

Hiện nay ở nhiều nơi trong nước, số người bị lây nhiễm COVID lại đang tăng. Việc mở cửa kinh doanh, công sở, và trường học là nhân tố đưa đến sự gia tăng này. Vì thế, biến chủng mới B.A 2, phó bản của Omicron đang là biến chủng đóng vai chủ yếu ở Hoa Kỳ và khắp mọi nơi trên thế giới. Được biết  biến chủng này lây lan mạnh từ 30% đến 50% nhiều hơn biến chủng B.A 1, loại biến chủng lây lan mạnh ở Hoa Kỳ trong mùa đông vừa qua. Biến chủng B.A 2 không nguy hiểm đến mức làm chết người nhiều hơn, và thuốc chủng ngừa vẫn khá hữu hiệu trong việc ngăn chặn bệnh do biến chủng gây ra. Tuy nhiên, nó vẫn có thể gây nhiễm trùng nặng cho một số người, nhất là những người già, lớn tuổi, người có mức độ miễn nhiễm kém, và những người không chích ngừa. Tháng trước số người bị lây nhiễm B.A. 2 tăng gần gấp ba ở nước Anh. Có một lúc gần một phần ba người già ở nước Anh, tất cả đều bị lây nhiễm. Số người phải đưa vào bệnh viện điều trị vì COVID, và số người chết lại gia tăng đáng kể.  

Hiện nay vẫn chưa rõ biến chủng B.A 2 sẽ tấn công nước Mỹ như thế nào. Tỉ lệ chích ngừa ở nước Mỹ thấp hơn tỉ lệ chích ngừa ở Âu châu. Mới chỉ có hai phần ba số người lớn tuổi ở Mỹ được chích ngừa đầy đủ hai mũi thuốc, và mặc dù hiện nay cơ quan FDA đã chấp thuận cho chích thêm mũi thuốc “booster” thứ hai cho những người trên 50 tuổi , song mới chỉ có 60% trước đây đã chích thêm mũi booster thứ nhất. Trong lúc đó, có nhiều tiểu bang đã bỏ hẳn những ràng buộc, hạn chế để phòng ngừa bệnh dịch. Mọi người đều đang quay trở lại với những sinh hoạt thường lệ của thời kỳ trước khi xảy ra bệnh dịch. Tuy nhiên, nhờ thuốc chích ngừa chống biến chủng B.A 1 cũng hiệu nghiệm trong việc ngăn ngừa biến chủng B.A 2 có thể Hoa Kỳ thoát khỏi sự thiệt hại nặng do biến chủng B.A 2 gây ra. Theo một con số ước lượng mới đây, hầu như trong năm người Mỹ thì có bốn người đạt mức miễn nhiễm đối với biến chủng Omicron.   

Hồi năm 2020, khi con vi rút vừa mới đến Mỹ, sự đối phó với bệnh dịch của chính phủ có vẻ ngập ngừng, và thiếu tổ chức. Song qua thời gian, người Mỹ đã biết cách điều gì được phép làm, và điều gì không thể làm được. Bây giờ chúng ta lại trở về tình trạng Wild West- nghĩa là cứ để tự do ai muốn làm gì thì làm. Trung tâm Kiểm Soát Bệnh Dịch- CDC- cho biết hiện nay số người cần phải mang khẩu trang- mask- ở mức dưới 1%. Ở một vài tiểu bang, người ta còn đóng cửa luôn những địa điểm xét nghiệm, và chích ngừa COVID. Hồi đầu năm nay, chính quyền Biden xin Quốc Hội cấp ngân khoản $30 tỷ đô la để đối phó với đại dịch, và không được Quốc Hội chuẩn chi. Vì lý do đó, chính quyền liên bang phải giảm bớt số lượng thuốc uống chống vi rút trong cơ thể,  gửi xuống các tiểu bang, và ngưng không mua thêm loại thuốc viên chống vi rút. Chính phủ cũng không còn tiền để trả cho việc xét nghiệm, và chích ngừa cho những người Mỹ không có bảo hiểm, và cả tiền mua liều thuốc “booster” dùng trong mùa đông sắp tới. Các ông bà chính khách và người làm chính sách nắm giữ trong tay những dụng cụ để ngăn chặn sự lây lan của vi rút, nhưng họ từ chối không chịu dùng. Họ còn bị rơi vào tình trạng rối rắm, không rõ ràng  đang xảy ra: Cả nước hiện đang ở tình trạng miễn nhiễm đa dạng, và cả tình trạng dễ lây nhiễm phức tạp, không thuần nhất, và một thái độ khiến cho rất khó để tìm được một chính sách nào cho thích hợp.   

Giữa tình trạng bất an, cá nhân, và nhiều cơ quan, tổ chức phải tự chọn cho mình phương pháp nào tốt nhất để ứng xử. Điều này có nghĩa chính phủ hãy là cung cấp cho người dân mọi phương tiện cần thiết để đối phó với COVID, một cách cụ thể trong cuộc sống hàng ngày, để tùy từng người tự chọn lấy quyết định nên là điều gì theo ý của mình. Trong những thời điểm và sự lây lan của vi rút tăng rất mạnh, chính phủ cung cấp rất nhiều dụng cụ xét nghiệm cá nhân đến từng cá nhân, từng cơ sở cộng đồng, nơi tụ tập đông người ở ngoài trời, và khuyên họ nên dùng lại khẩu trang có chất lượng tốt. Đồng thời giáo dục ý thức văn hóa chỉ dẫn ra rằng mỗi người có mức độ bị lây nhiễm, hay có thể phòng chống lây nhiễm khác nhau. Hàng chục năm nghiên cứu về thái độ xử trí của con người cho thấy rằng phần lớn quyết định của con người tùy thuộc vào môi trường nơi họ sinh sống, như ở trường học, nơi làm việc, nhà thờ, hay nơi nào khác, mặc dù các ông bà làm chính trị vốn hay xem thường các biến chủng. Ở mỗi nơi, con người thường tự chọn cho mình quyết định thích đáng.  

Đối với từng cá nhân, việc chống lại bệnh dịch COVID na ná giống như việc đối phó với sự thay đổi của khí hậu. Tại sao chúng ta cứ lo tái sử dụng nguyên liệu (recycle) trong khi các nhà làm chính sách tỉnh bơ cho phép xả khí thải carbon vô tội vạ, không làm gì để ngăn cản mức gia tăng của khí thải? Thực vậy, để ngăn ngừa đừng cho bệnh dịch xảy ra trong tương lai, chúng ta cần phải đầu tư nhiều tiền của vào hệ thống quạt gió cho thoáng, lọc không khí cho sạch, trả tiền trợ cấp cho người nghỉ bệnh, người bị tật nguyền, và những chương trình theo dõi bệnh tật. Riêng từng cá nhân cũng phải có trách nhiệm tự hành động để bảo vệ cho bản thân mình. Chúng ta có thể đi chích thêm mũi thuốc booster, và khuyên người khác nên làm theo. Tự mình mỗi người phải đi tìm lấy thuốc chống vi rút để mà uống (monoclonal antibodies), hay thuốc viên ngăn ngừa  vi rút (antiviral pills). Khi những trường hợp lây nhiễm mới gia tăng, chúng ta biết sẽ phải làm gì, hay có thể làm gì để giảm sự lây lan của  vi rút từ bản thân mình sang người khác. Những người bị chúng ta lây lan có thể vô tình bị nguy hại đến tính mạng, hay lãnh hậu quả trầm trọng.   

Sau hai năm với đủ mọi thứ kinh nghiệm khi thì bệnh dịch lây lan mạnh, khi thì hạ giảm, số biến chủng của con vi rút thay đổi lia lịa, rồi có thuốc chủng ngừa, và lại có thuốc tăng hiệu nghiệm miễn nhiễm gọi là booster, chúng ta rút ra được bài học là chọn lựa của mỗi cá nhân hết sức quan trọng. Khôn thì sống, mống thì chết. Phải biết tự lo bảo vệ cho bản thân.  

Bài tường thuật của Dhruv Khullar trên THE NEW YORKER  ngày 8/4/2022  

Nguyễn Minh Tâm dịch  

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments