Saturday, February 4, 2023
spot_img

Thị trường xác: nơi ai cũng có thể bán người chết (Kỳ 1)

Reuters – Công ty Dịch vụ Hiến tặng Southern Nevada chào mời hỏa táng miễn phí cho các gia đình đang lo lắng về tang phí đắt đỏ, với một điều kiện là hiến xác người chết để “nghiên cứu y khoa”.

Bên ngoài nhà kho ngoại ô phía Nam tiểu bang Nevada, dân cư gần đó phàn nàn về những chiếc hộp bốc mùi hôi thối và dính máu bí ẩn ở trong một thùng rác vào mùa thu năm 2015. Tháng 12, các nhà chức trách được thông báo về những hành vi kỳ lạ diễn ra trong khu vực.

Thanh tra y tế tìm thấy một người đàn ông mặc áo đồ y tế cầm một vòi nước phun lên một xác chết đóng băng vào giữa trưa.

Khi người đàn ông này xịt nước thì “các mô tế bào và máu bị cuốn theo đường rãnh”, một báo cáo sức khỏe của tiểu bang cho hay. Dòng nước đã chảy qua cửa hàng phía trước và đọng lại bên kia đường gần một trường kỹ thuật.

Các nhà điều tra đã phát hiện Southern Nevada thực chất là nơi môi giới xác chết, họ mua xác người, tách nhỏ và bán từng bộ phận cho những nghiên cứu y khoa, tổ chức đào tạo hoặc những người mua khác.

Angela McArthur, người chỉ đạo chương trình hiến tặng xác của trường Y khoa thuộc Đại học Minnesota. Photo Credit: Reuters

Hằng năm, hàng ngàn người Mỹ hiến tặng thân thể với niềm tin rằng họ đang cống hiến cho khoa học. Nhưng thực tế là họ đã vô tình đóng góp vào thương mại. Thân thể họ được buôn bán như nguyên liệu thô trong một thị trường quốc gia không được kiểm soát.

Môi giới xác chết không nằm trong ngành ghép tạng và mô, vì ngành này được chính phủ Mỹ kiểm soát chặt chẽ. Bán tim, thận và dây chằng để cấy ghép là bất hợp pháp. Nhưng không có luật liên bang nào về việc bán xác hoặc bộ phận cơ thể khác để sử dụng cho nghiên cứu và giáo dục. Có rất ít tiểu bang có luật chặt chẽ về vấn đề này, nên hầu như ai cũng có thể tách nhỏ và bán bộ phận thân thể người.

Angela McArthur, người chỉ đạo chương trình hiến tặng xác của trường Y khoa thuộc Đại học Minnesota, cho biết: “Tình hình hiện nay là mở ra nhiều cơ hội cho tất cả mọi người. Chúng ta đang chứng kiến tình trạng tương tự như những kẻ đào mộ thế kỷ 19. Bọn chúng đang kiếm lời từ việc buôn người chết.”

Mô hình kinh doanh này hoạt động bằng cách tiếp cận nguồn cung xác miễn phí, thường là từ những người nghèo. Để đổi lấy xác, họ sẽ hỏa táng một phần xác miễn phí. Bọn chúng nhắm đến những gia đình nghèo khó đang trong tình trạng túng quẫn vì đã cạn kiệt sau khi chạy chữa cho người thân và không đủ tiền để làm một tang lễ truyền thống.

Dawn Vander Kolk, một nhân viên xã hội về chăm sóc người già ở Illinois nói: “Những người có khả năng tài chính mới có cơ hội để tranh luận về đạo đức và tín ngưỡng. Đối với những người nghèo, họ chỉ có một lựa chọn là hiến xác.”

Ít luật cũng đồng nghĩa với việc ít hậu quả vì ngược đãi xác. Trong vụ kiện Southern Nevada, các nhà chức trách cho biết họ không thể làm gì hơn buộc tội một nhân viên của công ty này gây ô nhiễm môi trường. Joe Collazo – người điều hành Southern Nevada – nói rằng ông lấy làm tiếc về vụ việc và ngành công nghiệp này sẽ có lợi nếu được sự giám sát vì như vậy mang đến sự tin tưởng cho những người hiến xác, môi giới và các nhà nghiên cứu.

Hiến tặng xác đóng vai trò quan trọng trong giáo dục y tế, đào tạo và nghiên cứu. Xác chết và bộ phận cơ thể được dùng để đào tạo sinh viên y khoa, bác sĩ, y tá và nha sĩ. Các bác sĩ phẫu thuật nói rằng mô hình giả và mô phỏng máy tính không thể thay thế những cảm xúc và kinh nghiệm thật như thực hành trên cơ thể người.

Các nhà nghiên cứu cần xác hiến tặng để phát triển những dụng cụ phẫu thuật mới, kỹ thuật và cấy ghép, cũng như nghiên cứu thuốc và cách trị bệnh.

Bác sĩ Chicago Armand Krikorian, cựu chủ tịch Liên đoàn Nghiên cứu Y khoa Mỹ, nói: “Việc hiến xác là vô cùng cần thiết cho y khoa.” Ông cũng nói rằng phương pháp chữa bệnh tiềm năng cho tiểu đường loại 1 gần đâu được nghiên cứu từ tụy xác hiến. “Liệu pháp này sẽ không bao giờ được tạo ra nếu không nhờ những xác hiến tặng.”

Mặc dù thị trường xác vô cùng quan trọng với ngành y khoa nhưng không có cơ quan quốc gia nào đăng ký cho các môi giới xác. Nhiều người hoạt động ẩn danh, âm thầm giao dịch xác người hoặc nội tạng.

Ray Madoff, một giáo sư trường Cao đẳng Luật Boston, người nghiên cứu về cách pháp luật Mỹ đối xử với xác chết, nói rằng: “Thị trường xác rất rộng lớn. Chúng ta biết rất ít về những người đi thu mua xác và họ làm gì sau đó.”

Ở hầu hết các tiểu bang, bất cứ ai cũng có thể mua bộ phận cơ thể người một cách hợp pháp. Một người mô giới Tennessee đã bán cho Reuters một xương tử cung và hai đầu người sau khi trao đổi vài lần qua thư điện tử .

Thông qua phỏng vấn và hồ sơ công khai, Reuters tìm ra 33 công ty môi giới xác khác ngoài Southern Neveda đang hoạt động trên nước Mỹ trong vòng 5 năm qua. 25 trong số này là những tổ chức thu lợi nhuận, còn lại là không vì lợi nhuận. Trong 3 năm, một người môi giới xác có thể kiếm được ít nhất 12.5 triệu Mỹ kim.

Chỉ có 4 tiểu bang Nữu Ước, Virginia, Oklahoma và Florida theo dõi chặt chẽ những hoạt động hiến tặng và buôn bán xác, còn lại đều ngoài vòng kiểm soát. Từ dữ liệu thu thập được từ 4 tiểu bang này, Reuters tính ra các nhà môi giới xác tư nhân đã nhận ít nhất 50,000 xác và phân phối hơn 182,000 bộ phận cơ thể từ năm 2011 đến 2015.

Một lô hàng năm 2013 được vận chuyển đến hội thảo đào tạo chỉnh hình ở tiểu bang Florida, trong đó chứa 27 đôi vai. Một lô hàng khác vào năm 2015 được đưa đến một phiên họp về hội chứng ống cổ tay ở Virginia bao gồm 5 cánh tay. cả hai lô hàng đều được tiểu bang Florida và Virginia cấp phép.

Cũng như các mặt hàng khác, giá cả của xác và bộ phận cơ thể dao động theo cung cầu của thị trường. Thông thường, một người môi giới có thể bán một xác từ 3,000 – 5,000 Mỹ kim, đôi lúc giá có thể lên đến 10,000 Mỹ kim.

Nhưng môi giới thường chia xác thành 6 phần tùy nhu cầu khách hàng. Tài liệu nội bộ từ 7 công ty môi giới cho thấy bảng giá của các bộ phận cơ thể như sau: 3,575 Mỹ kim cho lồng ngực và một chân; 500 Mỹ kim cho một cái đầu; 350 Mỹ kim cho một bàn chân; 350 Mỹ kim cho cột sống.

Môi giới xác cũng trở nên thân thiết với ngành công nghiệp tang kễ của Mỹ. Reuters thống kê có đến 62 nhà tang lễ có thỏa thuận kinh doanh với các công ty môi giới xác. Các nhà tang lễ giúp môi giới tiếp cận đến những người hiến tiềm năng. Đổi lại, môi giới sẽ trả tiền hoa hồng từ 300 – 1,430 Mỹ kim cho nhà tang lễ, theo hồ sơ tòa án. Những gia đình đang bối rối vì mất người thân và túng quẫn tài chính được khuyến khích hiến xác mà không biết việc gì sẽ xảy ra với thân thể đó.

Steve Palmer, một người điều hành nhà tang lễ tại Arizona, cho hay rằng: “Một vài giám đốc nhà tang lễ than rằng hỏa táng phí không còn đủ để chi trả hóa đơn nữa, nên họ giúp môi giới xác tiếp cận nguồn hàng. Tôi nghĩ những người hiến xác người thân sẽ suy nghĩ lại nếu họ biết điều này.”

Một số nhà tang lễ còn xem việc hiến xác là một phần kinh doanh. Tại Oklahoma, hai nhà tang lễ đã đầu tư 650,000 Mỹ kim vào một công ty môi giới xác mới thành lập. Tại Colorado, một gia đình điều hành nhà tang lễ và phân phối bộ phận cơ thể người trong cùng một tòa nhà.

Chỉ có một vài tiểu bang có luật về việc phân chia hay sử dụng xác hiến, hay nêu quyền lợi cho thân nhân người hiến. Xác và bộ phận cơ thể bị mua đi bán lại nhiều lần dẫn đến việc khó theo dõi xem những phần thân thể này bị sử dụng ra sao.

Năm 2004, ủy ban y tế liên bang đã thất bại khi kêu gọi chính phủ chấn chỉnh ngành này. Từ đó, đã có hơn 2,357 bộ phận cơ thể được môi giới thu mua từ ít nhất 1,638 người bị lạm dụng hoặc bị hãm hại trên toàn nước Mỹ.

Hầu hết các công ty môi giới sử dụng một ngôn ngữ riêng biệt để mô tả những gì họ làm và cách họ kiếm tiền. Họ gọi những bộ phận cơ thể là “mô” không phải thân thể. Và họ ghét khi bị gọi là “môi giới xác”, họ muốn được biết đến như là “ngân hàng mô không cấy ghép” hơn.

Họ kiêng quyết khẳng định rằng mình không “bán” bộ phận cơ thể người mà họ chỉ “tính phí dịch vụ”. Tuy nhiên, những điều này mâu thuẫn với tài liệu Reuters điều tra, bao gồm cả các bản đệ trình lên tòa án, trong đó rõ ràng các nhà môi giới xác thu được nhiều lợi nhuận từ những phần thân thể người.

Đón đọc: kỳ 2

Nam Phố (Theo Reuters)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments