Wednesday, February 8, 2023
spot_img

Ở Hoa Thịnh Đốn, Thái Độ Ù Lỳ Lại Tái Diễn Về Vấn Đề Súng.

Nguyễn Minh Tâm  dịch theo báo TIME ngày 20/6/2022

  • Liệu chúng ta có thể chấm dứt tình trạng bế tắc ở Quốc Hội Mỹ hay không?

Cali today News – Khi Tổng thống Biden ngồi tiếp chuyện bà Thủ Tướng Tân Tây Lan Jacinda Arden tại Văn Phòng Tổng thống hôm 31 tháng Năm, người ta dễ nhận ra có sự gần gũi, nhưng rất khác biệt, giữa hai người. Một bên là nhà lãnh đạo của một quốc gia cương quyết đối phó cứng rắn với việc kiểm soát súng sau khi xảy ra vụ bắn chết người bằng súng rùng rợn. Cạnh đó, vị lãnh đạo kia vẫn đành phải bó tay không làm gì được sau khi hàng trăm vụ tàn sát khác tiếp tục xảy ra. 

Photo Credit: Reuters/BIGDAWG

Hơn ba năm trước, một tay súng trong nhóm Da Trắng Thượng Đẳng đã xách khẩu súng bán tự động AR-15, và vài khẩu shotguns đến nhà thờ Christchurch, ở Tân Tây Lan, tàn sát 51 người và làm bị thương 40 người. Sau đó, tên sát nhân còn phóng lên Facebook hình ảnh vụ giết người. Chưa đầy một tháng sau khi xảy ra vụ thảm sát, bà Arden đứng ra lãnh đạo việc cải tổ toàn bộ Luật Về Quyền Mang Súng ở Tân Tây Lan. Luật mới cấm hẳn việc thủ đắc, làm sở hữu chủ các loại súng bán tự động, kiểu súng của quân đội, và bà cũng đứng ra thực hiện chương mua lại súng, với kết quả rất tốt là mua lại được khoảng 50,000 loại vũ khí. Tại nghị trường, các nhà làm luật Tân Tây Lan đồng thanh bỏ phiếu chấp thuận luật mới, chỉ có một phiếu chống. 

Sự đáp ứng nhiệt tình trên cả nước như trường hợp Tân Tây Lan kể như là điều chỉ có trong mơ đối với Hoa Kỳ. Thậm chí vụ thảm sát trẻ em ở Uvalde, Texas, xảy ra chỉ có 10 ngày sau vụ bắn chết người vì kỳ thị chủng tộc, xảy ra ở siêu thị Buffalo. Nội trong năm ngoái đã xảy ra hai trăm vụ bắn chết người bằng súng trên nước Mỹ. Ngồi trong chiếc ghế bành màu vàng, Tổng thống Hoa Kỳ hỏi thăm bà khách từ Tân Tây Lan đến làm cách nào mà bà có thể đạt được thành quả chính trị tốt như vậy ở nước bà. Ông nói gần như năn nỉ: “Tôi muốn xin ý kiến của bà, nếu bà vui lòng cho biết, bà đã giải thích cách nào để đạt được kết quả tốt như vậy.”.

Sau đó, Tổng Thống đã gióng lên tiếng chuông về mối lo âu ngày càng lớn về con số rùng rợn, nhưng rất trung thực của những vụ bắn súng giết người hàng loạt ở Hoa Kỳ, tình trạng ù lì không làm gì cả cứ tái diễn mãi, đã khiến cho nhiều người đang nắm quyền cai trị đất nước cảm thấy tê dại, bất lực về những thảm kịch hết sức đau lòng xảy ra. Như thói quen ông vẫn thường làm, ông đọc lên câu thơ của một thi sĩ Ái Nhĩ Lan với vài chữ được sửa đi. Lần này ông đọc câu thơ của William Butler Yeats: “Chịu đựng những đau khổ quá lâu, khiến cho tim chúng ta trở nên lạnh lùng như hòn đá.”. Ông Biden nói thêm: “Thực vậy, chúng ta phải chịu đựng đau khổ nhiều quá rồi. Vả lại, lẽ ra những đau khổ đó có thể ngăn chặn được.”.

Sau khi ký giả rời khỏi văn phòng Tổng thống, hai nhà lãnh đạo tiếp tục ngồi họp thêm hơn một giờ rưỡi đồng hồ, họ bàn về sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Hoa trong vùng Pacific Rim và những sáng kiến mậu dịch. Có một lúc, chính ông Biden đã nài ép bà Arden chỉ cho ông biết làm cách nào mà bà có thể khiến người dân Tân Tây Lan đồng lòng với bà để làm hành động mạnh mẽ trong việc kiểm soát vũ khí tấn công kể từ sau vụ bắn giết ở nhà thờ Christchurch. Bà nói với ký giả đứng ở bên ngoài, phía West Wing: “Tôi đã kể lại cho Tổng Thống nghe về kinh nghiệm về cải tổ luật liên quan đến súng của chúng tôi. Nhưng đó chỉ là kinh nghiệm ở nước tôi thôi.”

Kinh nghiệm về vấn đề kiểm soát súng của người Mỹ thì hoàn toàn khác hẳn.

Trước hết là thái độ thờ ơ, không coi đó là một vấn đề cấp bách. Các vị dân cử ở cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện không hủy bỏ kỳ nghỉ phép vào cuối tháng Năm sang tháng Sáu sau khi xảy ra vụ bắn súng. Các ngài dân cử cứ tỉnh bơ đi nghỉ ngơi, đi thăm gia đình. Một nhóm 5 Nghị Sĩ Cộng Hòa và 5 Nghị sĩ Dân Chủ bắt đầu làm những cuộc gọi bằng điện thoại, hay họp hành qua video để coi xem việc làm ra luật mới giới hạn sở hữu súng có được sự ủng hộ của đa số Thượng Viện hay không. Ít nhất là có 10 Nghị Sĩ Cộng Hòa và 50 Nghị Sĩ Dân Chủ đồng ý về việc này, và con số đó đủ để tránh xảy ra trường hợp “filibuster” ( nói dông dài bất tận để phá đám)

Lãnh tụ nhóm thiểu số, ông Mitch McConnell làm việc chung với Nghị sĩ John Cornyn, đảng Cộng Hòa của Texas quy tụ được một số Nghị Sĩ Cộng Hòa làm việc cho vấn đề này. Hôm 30 tháng Năm, Nghị sĩ John  Cornyn nói với ký giả ở San Antonio rằng ông đã: “Thảo luận với những người bên đảng Dân Chủ về một kế hoạch căn bản để hai bên có thể từ đó xúc tiến tiếp việc làm luật mới.”. Nhưng rồi qua ngày hôm sau, ông Cornyn lại viết trên Twitter rằng viêc làm ra luật mới để giới hạn sở hữu súng “sẽ không xảy ra đâu.”.

Tuy nhiên, có một chút đồng thuận giữa hai đảng liên quan đến bệnh dịch bắn giết người hàng loạt. Ngày 5 tháng Sáu, Thượng Nghị Sĩ Chris Murphy, Dân Chủ, Tiểu bang Connecticut, tiết lộ với đài CNN là cả hai đảng đồng ý tái lập luật “red-flag” (báo động đỏ). Luật này cho phép tòa án áp dụng những giới hạn khi mua súng, hay mua vũ khí đối với một số người bị coi là nguy hiểm cho chính bản thân  đương sự, hay cho người khác. Người ta đồn rằng hai đảng có thảo luận về cách thức cải tiến thủ tục kiểm tra lý lịch người mua súng, tăng cường tìm hiểu tin tức để xem người mua súng có bị bệnh tâm thần, điên dại, hay không, và chi thêm ngân khoản tăng cường an ninh cho trường học. Nghị sĩ Murphy nhận xét: “Kỳ này phe Cộng Hòa phải thừa nhận rằng cha mẹ, và con em của họ khắp nơi trong nước rất sợ cho an ninh của trẻ em. Do đó, phe Cộng Hòa không còn dám bàn ra tán vào nữa.”.

Nhưng nếu như có luật nào, hay biện pháp nào, được thông qua, chắc chắn cũng sẽ không cứng rắn, mạnh bạo như lời kêu gọi của Tổng thống Biden nói với dân chúng Mỹ trên truyền hình hôm 2 tháng Sáu, vào giờ cao điểm. Ông đề nghị cấm hoàn toàn việc mua vũ khí tấn công, với băng đạn bắn ra liên tục, rất mạnh. Nghị sĩ Murphy nói: “Bây giờ dân chúng ở nước này muốn chúng ta đạt được một chút tiến bộ trong vấn đề luật hạn chế súng. Họ không muốn chúng ta duy trì nguyên trạng như cũ, tiếp tục dùng nó thêm 30 năm nữa.”.

Trong lúc đó, ở Hạ Viện, nhờ có đảng Dân Chủ đang chiếm đa số, kiểm soát được Hạ Viện, nên đã thảo ra được bản nháp về những biện pháp kiểm soát súng, gồm có luật Protecting Our Kids Act- Đạo Luật Bảo Vệ Con Em Chúng Ta- Luật này tăng độ tuổi từ 18 lên 21 mới được phép mua súng trường bán tự động, và cấm hẳn việc bán các loại băng đạn có khả năng bắn liên tục, rất mạnh, gọi là high-capacity ammunition magazines.

Những đề nghị trên có lẽ sẽ gặp sự chống đối rất mạnh ở Thượng Viện, nhắc nhở các nhà làm luật phải tự chế đừng đưa ra những đề nghị hạn chế gắt gao, chẳng hạn như cấm hoàn toàn các loại súng tấn công như súng trường AR-15, loại súng được hai tay sát nhân sử dụng trong hai vụ bắn người ở Buffalo và Uvalde. Lần cuối cùng Quốc Hội ban hành luật cấm loại súng này là vào năm 1994, khi ông Biden còn làm Thượng Nghị Sĩ và giữ vai trò chính trong việc thảo luận luật cấm súng trường tự động. Các nhà làm luật cho phép đạo luật cấm súng trường tự động sẽ hết hiệu lực vào năm 2004. Giáo sư sử học ở trường đại học New York,ông Timothy Naftali nhận xét rằng, kể từ đó đến nay tình hình chính trường nước Mỹ ngày càng tệ hại, không hoạt động suông sẻ, hai phe cứ kèn cựa, chống phá nhau, còn gọi là “dysfunctional”.

Giáo sư Naftali nói: “Không có lý do gì để mà hy vọng sẽ có thể có được biện pháp kiểm soát súng trên bình diện quốc gia, tức là luật liên bang, áp dụng cho cả nước. Bệnh dịch COVID-19 cho thấy rằng ngay cả  vấn đề liên quan đến sự sống và cái chết của con người đã bị chính trị hóa trầm trọng đến nỗi người ta không thể tưởng tượng ra nổi điều này cách đây 10 năm.”.

Bầu không khí chính trị hiện nay theo giáo sư Naftali đã làm suy yếu truyền thống chính trị có từ lâu đời ở nước Mỹ. Truyền thống đó là Nhà Làm Luật Phải Là Những Người Giải Quyết Vấn Đề chung cho cả nước- Problem Solvers. Theo ông Naftali: “Hiện nay giai cấp chính trị của chúng ta không có khả năng giải quyết những khó khăn, thách thức quan trọng trong nội địa nước Mỹ.”. Cứ như vậy, mọi cố gắng làm giảm bớt việc thủ đắc súng sẽ để mặc cho  các nhà lãnh đạo ở tiểu bang, và địa phương giải quyết. Nhưng đối phó với bệnh dịch giết người hàng loạt bằng súng theo kiểu này rồi đây sẽ đưa đến những hậu quả thấp kém, không đồng bộ, hữu hiệu bằng những biện pháp giải quyết tận gốc rễ, áp dụng cho toàn quốc.

Khi báo chí được đưa ra khỏi phòng họp của ông Biden và bà Arden, một ký giả hỏi ông Biden một câu bằng giọng nói thật to rằng ông có sẽ đi gặp ông Mitch McConnell để bàn về việc kiểm soát súng hay không? Ông Biden trả lời: “Tôi sẽ gặp Quốc Hội để bàn về vấn đề súng, tôi hứa chắc với ông.” Nhưng ông không nói khi nào ông sẽ đi gặp Quốc Hội về việc này.

Nguyễn Minh Tâm  dịch theo báo TIME ngày 20/6/2022

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT