Đường về

Cali Today News – Năm ngoái, từ sau lễ đưa ông Táo, nhóm bạn thân của tôi, thông qua group chat trên Messenger, lục tục gửi cho tôi ảnh mọi người đang chuẩn bị Tết. Có đứa mua váy áo mới cho con hay may áo dài mới cho bản thân, đứa cùng gia đình làm dưa kiệu bánh mứt, đứa trổ tài gói bánh chưng bánh tét, đến hai tám Tết thì nhiều nhà đã bắc nồi to lên luộc bánh, rồi mọi người hỏi tôi Tết “ở bển” có buồn không.  

Tôi nói, không sao, vì Covid, bao nhiêu người đón Tết phương xa, đâu riêng gì tôi. Nói vậy, nhưng từ giữa tháng Chạp tôi đã thường xuyên gọi điện về nhà, tôi hỏi thăm nhiều đến mức người nhà tôi đều cảm thấy hết chuyện để nói. Mà tôi vốn đâu có ý định nói chuyện gì quan trọng, chỉ là gọi để nghe tiếng người thân, để hỏi xem người nhà đang làm gì, chuẩn bị Tết tới đâu rồi, và ở quê bắt đầu có không khí Tết chưa, sau đó cứ qua “tường thuật trực tiếp” mà tự phát huy trí tưởng tượng. Tết trong tâm trí, nói thật ra, còn thơ, còn xưa, còn vui, còn gần gũi hơn Tết thực tế, bởi mình nhìn qua lăng kính của hoài niệm, chứ thực sự những lần về nhà ăn Tết nhiều khi tôi cũng loay hoay không biết làm gì cho hết ngày.

Tôi gửi cho người thân ảnh chụp tuyết trắng mênh mông trước cửa nhà tôi, mọi người đều xuýt xoa “Chỉ nhìn thôi đã thấy lạnh!” và chắc trong lòng cảm thấy Tết của tôi thật là quá thảm. Kỳ thực cũng không thảm đến nỗi nào, ngồi trong nhà bật sưởi, pha một tách trà nóng, nghe vài bản nhạc hay, đọc một quyển sách cũ, hay ngồi ngắm tuyết bay ngoài cửa sổ cũng là một sự hưởng thụ, thời gian tiêu pha theo cách ấy tuy chẳng mấy người cho là thú vị, nhưng tôi rất tận hưởng thời gian an tĩnh, thư nhàn và dễ chịu ấy. Chỉ là, thỉnh thoảng tuyết ngừng, mây xám tản đi, tôi ngước nhìn khung trời xanh trong lạ kỳ ngoài cửa sổ, chợt nhớ quay quắt màu trời miền Nam những ngày cận Tết, những ngày hiếm hoi không nóng không lạnh, có nắng vàng mơ, trời cao thênh thang xanh dịu êm. Cũng khó nói tôi thích nơi nào hơn, tôi hẳn là người đứng núi này trông núi nọ. Ngồi nhà tôi nhớ trời mùa đông London – hoặc xám mịt mờ, hoặc xanh dày đặc, xanh tuyệt đối xanh – ít nhiều luôn gợi lên cảm giác cô tịch và lạnh lẽo. Ở London tôi lại chắt lưỡi, thầm nghĩ trời bên này không có nét hữu tình duyên dáng như ở quê nhà, nơi này dồn lên vài cụm mây trắng xốp như bông, chỗ kia lại gợn chút xíu trắng mờ, mỏng như một lớp khăn voan khoác hờ trên vai chiếc áo màu thiên thanh. Nhưng ngẫm lại, được nếm trải những nét đẹp của cả hai nơi, như thế làm sao không phải là một sự may mắn?

Thường thì mỗi năm, vào một trong những ngày đẹp đẽ đó, tôi đang trên đường về. Một chặng đường mà tôi hầu như không ngủ, hết dõi mắt ra ngoài cửa sổ máy bay, đếm xem còn bao dặm mây trắng nữa thì hạ cánh ở Sài Gòn, rồi lại tiếp mấy tiếng ngồi xe, nhìn trời xong lại nhìn đường, nghĩ xem qua bao ngôi nhà có hoa mai hoa cúc nở trước cửa nữa mới đến nhà.

Có một năm nọ, khi Tết gần kề, anh trai tôi rủ tôi đi bộ về nhà. Theo kế hoạch, hai anh em sẽ đi thong thả, dành chừng bốn ngày cho quãng đường 200km từ Sài Gòn về Phan Thiết. Vì sao lại chọn dịp giáp Tết, ấy là vì đoạn đường về nhà khi đó rất đẹp, người cũng dễ thu xếp thời gian. Thế rồi mẹ tôi tình cờ nghe được hai đứa con bàn bạc, bèn tá hỏa ra sức ngăn lại. Đoạn đường không bao xa, nhưng Tết nhất vô số xe chở khách, xe chở hàng, xe tư nhân, xe máy rầm rộ ngược xuôi không ngừng nghỉ trên tuyến quốc lộ Bắc Nam đó, mẹ tôi làm sao yên tâm để hai anh em đi bộ về.

Vài năm sau đó, anh trai tôi lại cùng bạn anh ấy đạp xe về, cũng vừa đi vừa nghỉ, mất hai ngày. Ba mươi Tết, mẹ tôi bắt đầu trông đứng trông ngồi, đến trưa cúng tất niên gần xong anh mới tới nhà, nhìn tư thế của mẹ tôi có vẻ như mẹ chuẩn bị  thuyết giáo cho anh một trận chừng ba tiếng đồng hồ, nhưng rồi cuối cùng mẹ chỉ cười nói, thôi mau tắm đi rồi ra ăn tất niên với cả nhà. Đó cũng là truyền thống của nhà tôi, điều gì không vui, không hay cũng bỏ qua hết, từ cúng tất niên xong chỉ nói điều vui vẻ, nói lời tử tế nhẹ nhàng, không làm rơi rớt đổ bể đồ đạc, không tranh cãi la mắng nhau, không nói những từ có ngụ ý kém may mắn. Danh sách kiêng cữ còn dài lắm, ăn mặc ở đi đứng đều có chỗ cần kiêng, dù trong nhà không làm ăn nên không phải vì cầu tài, mà cầu an lành, hòa thuận suốt năm, và dù khó nói những quy tắc ngầm đó có tác dụng thực tế gì không thì mọi người vẫn ráng giữ, theo tinh thần có thờ có thiêng, có kiêng có lành.

Tôi chưa thấy ảnh của chuyến “du lịch” bằng xe đạp năm ấy của anh, vì hai anh em đều có thói quen lưu lại hình ảnh trong ký ức hơn trong những tấm hình, nhưng tôi có thể mường tượng được, vì con đường ấy cũng là con đường tôi đi về suốt gần hai mươi năm, chỉ khác là khi đi bằng xe đạp, anh sẽ nhìn được gần hơn, kỹ hơn, chậm rãi hơn mà thôi. Tôi nhớ như in đoạn đường vừa ra khỏi cửa ngõ Sài Gòn với những bãi container chồng chất gợi cảm giác xa vắng buồn buồn, nhớ khúc sông Đồng Nai nhiều lục bình trôi, nhớ rừng cao su đã trút hết lá kéo dài hai bên đường đoạn Dầu Giây, và những con phố hai bên nhà cửa thấp mà san sát từ Biên Hòa đến Long Khánh trước thềm được tận dụng làm mặt bằng bán hoa Tết, bày đầy hoa cúc, từ cúc đại đóa đến cúc mâm xôi, rồi vạn thọ, trường sanh. Sánh vai bên cạnh màu vàng ấm của những loại hoa ấy là sắc đỏ của hoa mào gà, hoa hồng. Trên những giàn treo nơi hàng hiên, từng chậu dạ yên thảo đủ màu đung đưa trong gió. Những đoạn phố chợ này đan xen với từng quãng thôn trấn nhà cửa nhỏ và thưa, đó đây lác đác những ngôi nhà cấp bốn có bậc thềm trống trải và mảnh sân rộng nằm lọt thỏm giữa những mảnh đất canh tác xanh rì nơi từng ruộng bắp nếp và khoai mì mọc tốt tươi, cả những vạt cỏ dại cũng tươi không kém, và hoa xuyến chi nở rợp. Trước những ngôi nhà ấy, rất dễ bắt gặp những cây mai gốc thật to, tán rộng, hẳn là đã vài chục năm tuổi, đang đơm hoa vàng rực. Màu vàng của hoa trên cây, của cánh hoa rơi trên đất sáng quá, sáng đến mức như xua đi cái buồn của không gian có phần nào yên vắng thiếu hơi người. Rồi qua khỏi Đồng Nai, qua Hàm Tân, từ Hàm Thuận Nam trở đi là những rẫy thanh long nối tiếp nhau không dứt, quả thanh long đỏ ửng như treo đèn lồng đầy cây. Nếu đi đoạn này ban đêm, lại là một cảnh tượng khác, với vô số dãy bóng đèn chong suốt đêm tựa như từng mảnh sao trời nối tiếp nhau, trong bóng tối càng thêm rực rỡ huy hoàng. Tất nhiên, đẹp là đẹp vậy, và hiệu quả kinh tế cũng cao, nhưng những quả thanh long, cũng như vô vàn các loại cây trồng vật nuôi bị thúc chín, bị đẩy nhanh tiến trình thành thục khác đều sẽ có hương vị kém hẳn ngày xưa, khi chúng lớn lên chậm rãi thuận tự nhiên, tắm đủ nắng trời, uống đủ mưa rơi, và ngủ yên suốt bao đêm tối.

Tôi đôi khi cũng ngạc nhiên vì mình nhớ như ghi khắc từng chút một về đoạn đường trở về, lẫn những người đã từng cùng tôi về. Có khi là mẹ tôi, dọc đường âu lo không biết vắng mình thì ba tụi nhỏ (trên thực tế thì ai nấy đã không còn nhỏ, các anh chị tôi từng người đều có gia đình con cái cả) có biết thu xếp, biết chuẩn bị không. Có khi là ba tôi, mỗi năm lúc ba còn chưa quá yếu, gần Tết ba sẽ vào Sài Gòn, tôi đưa ba đi khám bệnh ở một bệnh viện lớn, rồi hai cha con cùng về. Dọc đường có bao nhiêu chuyện để nói với nhau, tôi kể cho ba cuộc sống của tôi nơi xứ xa, ba kể tôi nghe những chuyện buồn vui thời ba còn trẻ. Có khi là anh tôi, hai anh em im lặng ngắm cảnh và nghe nhạc, thỉnh thoảng quay sang nói chút chuyện đời và chuyện nghề, đời sống mỗi người đều bình thường là vậy nhưng trong lòng ai cũng không thiếu không gian cho thơ ca nhạc họa, và những ước vọng ở phương xa. Có thể là em gái tôi, tuy nhỏ tuổi hơn tôi mà tính tình chu đáo, mỗi bận Tết đều nhớ mua quà cho người nhà, cho cả các cháu, rồi thân thích không sót một ai, có em lo hết mọi bề rồi, tôi chỉ cần ôm mỗi bó hoa, có năm là hoa mẫu đơn, có năm là hoa thanh liễu, có năm là thảo đường, một loại hoa đẹp và lạ nào đó khó mua ở quê. Nhưng có lẽ điều đặc biệt nhất về những bông hoa đó chính là chúng đã theo tôi vượt mười ngàn cây số từ London về để tặng mẹ, bởi mẹ tôi rất thích hoa, hay nói đúng hơn, mẹ tôi thích hết thảy mọi sự vật tốt đẹp. Và tôi mang điều tốt đẹp từ nơi của mình về cho mẹ, không chỉ như một món quà trong mọi món quà, mà chừng như còn là để mẹ an tâm về tôi, theo một cách hiểu ngầm giữa hai mẹ con. Dù có nói, có kể cặn kẽ hay không, thì còn tâm tình mà mang một bó hoa qua chừng đó dặm đường trở về, hẳn là đời sống cũng không tệ lắm.

Một cô bạn tôi khi nhớ đến người mẹ đã qua đời của mình đã nói, mẹ bạn cả đời chưa bao giờ có một thỏi son hay bộ nội y tử tế, chỉ biết dành hết cho con cái, cho gia đình. Mẹ tôi lại là người rất chỉn chu, và trọng sự tươm tất. Ngay cả thời điểm gia cảnh khó khăn nhất, ba tôi bị mất sức lao động vì tai nạn giao thông, còn phải chữa chạy và châm cứu, gánh nặng kinh tế đặt trọn lên vai mẹ tôi, một mình mẹ xoay sở tất cả các khoản từ tiền thuê nhà đến sinh hoạt phí và học phí của các con thì trong trí nhớ của tôi mẹ chưa bao giờ đầu bù tóc rối. Mẹ chỉ có hai ba bộ quần áo nhưng luôn thẳng thớm, tóc mẹ uốn xoăn, và khi vào Sài Gòn thăm các con đang học Đại học, trong chiếc giỏ nhựa ngày thường mẹ hay xách đi chợ, ngoài đồ ăn thức uống mẹ mang vào “tiếp tế” chúng tôi nhét đến tràn đầy thì luôn có một hai quyển sách mẹ đem theo để đọc trên đường. Mẹ tôi đọc nhiều, từ tiểu thuyết của các nhà xuất bản không tên tuổi với những cốt truyện cũ kỹ và lối viết ngô nghê giết thời gian, cho đến những kiệt tác văn chương của thế giới mẹ đều đọc, và ở mỗi loại sách lại tìm thấy một kiểu vui, kiểu hưởng thụ riêng. Mẹ có cây son đỏ Lancôme mà mẹ rất quý, là món quà từ một người bạn ở Pháp. Mẹ có chiếc áo dài vẽ hoa lan, mỗi khi đi đám cưới mới mặc, tấm áo thật vừa người, cũng hợp với người. Mẹ tất tả ngược xuôi, mà những lúc hai mẹ con ngồi với nhau, mẹ có thể hàn huyên với tôi mọi đề tài từ chuyện đá banh, chuyện sách vở, phim ảnh, chuyện Đông chuyện Tây. Thậm chí mẹ còn rành về giải Wimbledon hơn tôi, người sống cách khu Wimbledon chưa đầy bốn dặm Anh. Thật lâu về sau, mỗi lần về tôi đều không quên mang tặng mẹ thỏi son, lọ nước hoa và hoa tươi, cũng mang cho mẹ những câu chuyện của tôi, đứa con đi nhiều, đi xa nhất nhà.

Tôi gọi về nhà, cười cười, nhắc một câu trong bài Xuân này con không về. “Năm trước con hẹn đầu xuân sẽ về.” Và đã lỡ hẹn. Năm nay, tôi lại hẹn. Và nhà tôi có lẽ đã chuẩn bị tâm lý cho điều này, mọi người chỉ dặn tôi nhớ giữ sức khỏe, và đừng buồn khi ăn Tết xa nhà.

Trong lúc trò chuyện, tôi nhắc đến đoạn đường về, và những lần về Tết với người nhà khi xưa. Chị tôi khen trí nhớ của tôi tốt dữ, đoạn đường đó có gì đâu mà nhớ kỹ ghê.

Tôi đồng ý với chị, đường từ London về Sài Gòn chỉ toàn mây. Đường từ Sài Gòn về quê cũng không có gì đặc sắc. Sở dĩ sáu ngàn dặm mây và hai trăm cây số bình thường đó có một vị trí ở trong lòng, chẳng qua chỉ vì cuối đường về, là nhà.

(Bài & ảnh: Mẫn Thục, London)

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus