Tuesday, January 31, 2023
spot_img

Đàm phán Mỹ-Trung về cuộc kềm chế khủng hoảng với Bắc Hàn

 

SCMP – Làm thế nào để tránh được một cuộc chiến tranh trên bán đảo Triều Tiên có thể được châm ngòi không phải bởi một quyết định hợp lý mà là bởi một tai nạn hoặc nhầm lẫn? Sự ngăn chặn chiến tranh, thực sự mục tiêu của nó là phân tích những chi phí, những lợi ích đằng sau sự quyết định chiến tranh.  Phương cách kềm chế khủng hoảng đưa ra những sự kiện quân sự có thể dẫn tới sự leo thang của các hành động thù địch.

Việc thiếu các cuộc đàm phán trong sự kềm chế khủng hoảng là một vấn đề rõ ràng trong quan hệ Mỹ-Bắc Hàn; nhưng nó cũng tồn tại trong quan hệ Mỹ-Trung, thêm một yếu tố biến động vào phương trình an ninh bán đảo Triều Tiên. Tất nhiên, các cuộc đối thoại chính trị diễn ra thường xuyên và ở mức cao cấp giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.  Gần đây nhất giữa Ngoại Trưởng Mỹ Rex Tillerson và thành viên hội đồng chính phủ Trung Quốc là Yang Jiechi.

Tuy  nhiên những cuộc thảo luận này không đề cập đến các kế hoạch cụ thể vì lý do chính trị quá nhạy cảm đối với Trung Quốc.  Hạn chế này gồm có các yếu tố: vấn đề hiểu lầm, tính toán sai lệch gây ra bởi sự không chắc chắn, và sự thiếu thông minh dự đoán về cách các bên sẽ phản ứng.  Đó là những yếu tố chính trong việc tăng khủng hoảng.

Sự suy nghĩ theo các tình huống xảy ra cho thấy sự vắng mặt của các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc làm tăng thêm nguy cơ leo thang không lường trước được trên bán đảo Triều Tiên nếu xảy ra tai nạn.

Nhiều trường hợp sẽ có giá trị nếu có sự suy xét cẩn thận và lập kế hoạch căn cứ trên tiềm năng của các bên để dẫn đến vấn đề chính của sự đối đầu. Suy nghĩ đầu tiên về các cuộc thử hỏa tiễn của Bắc Hàn đã sai. Tuy nhiên một yếu tố may mắn là các cuộc thử nghiệm hỏa tiễn của Bình Nhưỡng cho đến nay vẫn chưa gây ra bất kỳ tổn thất nào cho các nước ngoài, dù là tàu đánh cá và tàu thương mại ở Thái Bình Dương hay trên đất Nhật.

Bộ Trưởng Quốc Phòng Nhật Bản, Itsunori Onodera nói với Financial Times rằng lựa chọn đánh chặn một hỏa tiễn của Bắc Hàn bay qua Nhật Bản đã bị loại ra do sự hiểu biết của chính phủ về luật phòng thủ Nhật Bản.

Nhưng nó sẽ trở thành một lựa chọn phương thức khác nếu Nhật Bản đánh giá quỹ đạo của hỏa tiễn đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với dân thường. Trong tình huống một tai nạn xảy ra không những đưa đến những điều chỉnh trong chính sách quốc phòng của Nhật Bản, (ví dụ như thiết lập căn cứ địa để tấn công hỏa tiễn di động), mà nó cũng có thể dẫn đến một số mức độ trả đũa của Mỹ, và có thể gây ra sự leo thang.

Hãy xem xét phản ứng dây chuyền một cuộc hỏa tiễn đánh chặn của Hoa Kỳ trong sự thử nghiệm hỏa tiễn của Bắc Hàn có thể gây ra. Các hỏa tiễn phòng thủ đã được sẵn sàng trong một thời gian và nhận được ủng hộ nhiều hơn ở Mỹ trong năm nay. Nếu cuộc đánh chặng thành công thứ nhứt, cuộc đánh chặn sẽ phủ nhận Bắc Hàn về sư tin cậy vũ khí hạt nhân mà Bắc Hàn đang nhằm mục đích phát triển. Thứ nhì, sự thành công có thể dẫn đến thêm các thử nghiệm khác, nó sẽ được đặt trên căn bản ý tưởng rằng Bắc Hàn sẽ không trả đũa – bởi vì một cuộc đánh chặn không phải là một tấn công vào lãnh thổ Bắc Hàn.  Thứ ba, theo luận lý (logic), và trong luật chơi người tham dự có lý trí tìm sẽ kiếm sự ngăn chặn cuộc chiến và để tồn tại, Hàn Quốc sẽ có động lực để tránh leo thang.

Nhưng phản ứng của Bắc Hàn cũng sẽ phụ thuộc vào các thế đứng của Trung Quốc và Nga. Trung Quốc có khuynh hướng xem việc hỏa tiễn phòng thủ của Mỹ và sự phát triển vũ khí hạt nhân của Bắc Hàn như hai mặt trong cùng một đồng tiền độc hại.

Trong tất cả các tình huông, điều tồi tệ nhất là  hành động của Mỹ hoặc Nam Hàn mà Bình Nhưỡng hiểu lầm là bước đi đầu tiên trong cuộc tấn công đánh phủ đầu. Bắc Hàn đã nói rõ rằng họ đang xem xét các cuộc tấn công bằng vũ khí hạt nhân nhằm trả đũa các cuộc khởi động tấn công từ phía Hoa Kỳ và đồng minh.  Có thể là một cuộc tấn công nhắm vào lãnh đạo, hoặc một cuộc tấn công qui mô vào các cơ sở quân sự của Bắc Hàn (bao gồm vũ khí hủy diệt hàng loạt)

Photo Credit: AP

Tình báo Nam Hàn gần đây đã phát hành một bản đánh giá rằng các radar phòng không của Bắc Hàn đã không phát hiện ra những chiếc máy bay oanh tạc Mỹ gần bờ biển của họ . Đúng hay không trong trường hợp cụ thể đó, sự yếu kém của tình báo Bắc Hàn, khả năng không chính xác của giám sát và trinh sát làm tăng tính bất ổn của cuộc khủng hoảng. Đây là một yếu tố chính của bước tính sai lầm.

Các quy tắc đàm phán hay phê bình nên nhằm vào việc giảm nguy cơ sự việc xảy ra, nhưng cũng ngăn chặn sự leo thang trong trường hợp xảy ra tai nạn; hoàn thành mục tiêu này đòi hỏi sự phối hợp giữa những nhân vật chính trong cuộc chơi.

Hoa Kỳ đã đề nghị các cuộc đàm phán ngẫu dự phòng với Trung Quốc trong hơn một thập niên. Trung Quốc vẫn từ chối sự đề nghị vì hai lý do chính.

Thứ nhất là phân chia nội bộ ở Trung Quốc về đánh giá mối đe dọa. Nhiều nhà chiến lược bảo thủ nhận thức sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ ở Đông Bắc Á Châu là mối đe dọa chính và dài hạn đối với các lợi ích an ninh của Trung Quốc. Mặc dù hầu hết đồng ý các hoạt động vũ khí hạt nhân của Bắc Hàn làm suy yếu lợi ích của Trung Quốc. Nếu chỉ có phản ứng đối với sự kích động của Hoa Kỳ mà thôi, thì sự bất tín nhiệm chiến lược đối với Hoa Kỳ vẫn thống trị và giải thích sự thờ ơ của Trung Quốc mặc dù rủi ro chiến tranh cũng đe doạ đến an ninh quốc gia của Trung Quốc.

Thứ hai, thậm chí còn cơ bản hơn vì nó chạm đến niềm tin cốt lõi của Đảng Cộng sản Trung Quốc.  Bằng cách nói về phương cách kềm chế khủng hoảng với Hoa Kỳ, Bắc Kinh sẽ gián tiếp thừa nhận sự thay đổi chế độ của Bắc Hàn. Thật vậy, làm thế nào mà dự đoán được sự bất đồng trong một vài động thái sẽ khởi nguồn với sự sụp đổ của Đảng Lao Động Hàn Quốc?

Đây là chổ nhận thức rất quan trọng của Bắc Hàn. Các cuộc đàm phán về kềm chế khủng hoảng, và nếu được phát hiện bởi giới truyền thông sẽ được giải thích ở Bình Nhưỡng như là một sự chứng thực của Trung Quốc về một chiến lược thay đổi chế độ. Điều này đưa ra một kết thúc cuối cùng cho Trung Quốc trong vai trò ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Bắc Hàn. Ngoài việc tự phản bội ý thức hệ, Trung Quốc cũng sẽ giết chết những gì còn lại của đòn bẩy của chính họ.

Trung Quốc từ lâu đã tranh luận về sự cần thiết sự đàm phán sự kềm chế khủng hoảng với Mỹ, và cho đến nay cách tiếp cận bảo thủ vẫn chiếm ưu thế. Một bài báo mới đây của Giáo Sư Đại học Bắc Kinh, Jia Qingguo, đã đưa cuộc tranh luận đó vào trong sự chú ý của công chúng, cho thấy rằng cuộc tranh luận đang đạt đến cao điểm trong bối cảnh những nguy cơ xung đột gia tăng.

Tình trạng này mở ra một cơ hội cho sự thương lượng ngoại giao một cách kín đáo. Mỹ và Trung Quốc có thể có đủ các đường dây quân sự để tổ chức các cuộc hội đàm song phương, nhưng nên có bên thứ ba để giảm bớt mối căng thẳng của hai bên.  Âu Châu là một vị trí tốt. Một mặt, nó chia sẻ với Hoa Kỳ sự hiểu biết những căng thẳng trên bán đảo là kết quả của hành vi hiếu chiến của Bắc Hàn. Mặt khác, vị trí nơi đàm phán của Âu Châu gần gũi hơn với vị trí của Trung Quốc hơn là cách tiếp cận của TT Trump, như vậy nó giúp tập trung vào việc ngăn chặn, áp lực và đe doạ của các hành động quân sự.

Việc thiếu kế hoạch dự phòng của Mỹ-Trung làm suy yếu đáp ứng của cộng đồng quốc tế đối với các hoạt động phổ biến vũ khí hạt nhân của Triều Tiên. Bằng cách góp phần trong ý thức khoảng cách giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, nó mở rộng không gian chiến lược mà Triều Tiên có thể khai thác cho chiến lược của chính mình và nâng cao năng lực của mình. Các bên thứ ba như EU hay các nước Âu Châu nên mở các cuộc hội đàm như vậy để góp phần trong phương điều hành khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên.

Ngọc Thạch (Theo SCMP)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments