Saturday, November 26, 2022
spot_img

Chọn Lựa Trong Lúc Có Đại Dịch COVID-19

Nguyễn Minh Tâm dịch theo THE NEW YORKER  ngày 26/9/2022

Cali Today News – Suốt cả đời mình, triết gia Isaiah Berlin bênh vực cho lý luận của ông  là “con người không thể nào có tất cả mọi thứ”, nghĩa là chúng ta phải hy sinh cái này để có được cái khác. Trong khá nhiều vấn đề xảy ra cho xã hội, những giá trị quý báu thường hay xung đột với nhau: Tự do xung đột với bình đẳng, công lý xung khắc với khoan hồng, công tâm xung đột với tình yêu. Theo Berlin sự xô xát, đụng chạm giữa những giá trị này là “những yếu tố có từ trong nội tại, và không thể bỏ được trong cuộc sống của con người.”, và nếu muốn thực hiện được một số mục đích này thì phải hy sinh mục đích khác. Đó là điều không thể tránh được. Tuy nhiên, ông cũng lý luận thêm rằng chúng ta có thể làm giảm bớt hậu quả của xung đột giữa những giá trị trong cuộc sống bằng cách duy trì sự thăng bằng tạm thời để ngăn ngừa tình huống tuyệt vọng, và khi chọn lựa không thể nào tránh được. Đó là điều kiện tiên quyết để xây dựng một xã hội tốt đẹp, đàng hoàng. 

Trong thời gian đại dịch COVID-19 xảy ra có một số vấn đề buộc chúng ta phải đánh đổi giữa hy sinh điều này để làm được mục tiêu khác, chẳng hạn như việc giáo dục, học hành của học sinh buộc lòng phải bị gián đoạn. Trong tháng Chín này hơn một triệu học sinh trường công lập ở New York City cắp sách trở lại trường. Lần đầu tiên tính từ năm 2019 đến nay, các em tham gia cùng với rất nhiều học sinh khác trên toàn quốc trở lại trường mà không cần phải mang khẩu trang. Niên học mới, học sinh không còn bắt buộc phải mang khẩu trang, giữ khoảng cách xã hội, hay phải sống cách ly khi bị lây bệnh, và phải học từ xa, không được đến trường. Nhưng các em là nhóm học sinh chịu sự thua thiệt mất mát nặng nhất trong lịch sử vì chuyện học hành bị gián đoạn. Theo tài liệu thống kê của Bộ Giáo Dục, khả năng đọc – Reading- của một em học sinh 9 tuổi bị sa sút  nặng nhất trong ba chục năm qua, điểm thi môn Toán bị xuống rất thấp. Nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục cho biết trình độ học vấn tốt, đầy đủ của một học sinh lớp 3 có ảnh hưởng quan trọng cho cả đời của đứa trẻ, chẳng hạn như triển vọng sau này em bé sẽ học xong trung học, hay em đó có thể bị vào tù, cũng như mức lương đứa trẻ sẽ kiếm được khi trưởng thành, ra đời làm việc cao hay thấp.

Một số điều kiện học vấn bị giảm sút là điều không thể tránh được bởi vì chúng ta vừa phải đối phó với một đại dịch lớn nhất trong lịch sử, cả trăm năm mới xảy ra một lần. Những chọn lựa lẽ đương nhiên đưa đến một số hậu quả không hay. Mùa Xuân năm 2020, hầu như tất cả các học sinh đều phải học từ xa- remote learning-, một biện pháp dạy học để giúp giảm hậu quả của sự lây nhiễm trong một hoàn cảnh hết sức tuyệt vọng, bi đát. Bệnh viện không đủ sức chữa cho nhiều bệnh nhân, thiếu máy thở, và số người chết rất nhiều, phải đem chôn tập thể. Sau đó, có nhiều vấn đề được đặt ra như khi nào thì có thể mở cửa trường trở lại, và mở cửa cho học sinh đến trường trong bao lâu. Có khi trường vừa mở một thời gian, lại bị đóng cửa. Khi học theo kiểu remote, học qua Zoom, hậu quả rõ ràng là việc tiếp thu kiến thức bị sụt giảm, đó là lẽ đương nhiên. Theo cuộc nghiên cứu của đại học Harvard, và Viện Nghiên Cứu Giáo Dục Mỹ, ở những trường “khu nhà nghèo”, các em phải học từ xa gần hết năm 2021, do đó, các em bị mất thu nhập kiến thức khoảng nửa năm học. Hậu quả lại càng nặng hơn đối với học sinh Da Đen và học sinh gốc Hispanic, hay những em thuộc loại học sinh có sức học kém từ trước.

Ở đây có sự trao đổi rõ ràng. Chúng ta chấp nhận thế chấp, cầm cố sự giáo dục có chất lượng để đổi lấy việc bảo vệ cho phụ huynh, cho thầy cô giáo, cho cộng đồng, và cho chính các em học sinh, để tránh cho các em không bị lây nhiễm coronavirus. Bây giờ Hoa Kỳ hình như sắp bước sang giai đoạn thẩm định mới: Người ta coi yếu tố sinh hoạt bình thường của xã hội quan trọng hơn sự thận trọng. Trong tháng này, chính Tổng thống Biden đã tuyên bố: Bệnh dịch COVID-19 không còn có thể kiểm soát đời sống của chúng ta được nữa. Và đa số người Mỹ cũng đồng ý với điều này. Trong cuộc thăm dò dư luận nhân dịp sắp có bầu cử, khi được hỏi 15 điều cử tri quan ngại nhất hiện nay là gì. Câu trả lời của cử tri cho thấy bệnh dịch COVID-19 đứng hàng thứ 15. Ngay cả trong số những cử tri được gọi là “rất cấp tiến”, sự lo ngại về chính trị đối với bệnh dịch coronavirus cũng xuống rất thấp. Tuần trước, bà Thống đốc New York Kathy Hochul cho phép chấm dứt tình trạng khẩn cấp về bệnh dịch ở New York. (Ở vùng Đông Bắc, chỉ còn hai tiểu bang Connecticut và Rhodes Island còn duy trì tình trạng khẩn trương đối với bệnh dịch coronavirus).

Sở dĩ có sự thay đổi này là nhờ số người chết vì bệnh dịch xuống rất thấp. Với thuốc chủng ngừa có sẵn, liều thuốc chích bổ xung – booster-, thuốc uống để chống virus, và nhất là đã có hơn 80% dân Mỹ được chích ngừa, nên tỷ lệ chết vì lây nhiễm COVID-19 xuống thấp đáng kể. Phòng chữa trị đặc biệt -ICU- có một một dạo rất đông bệnh nhân COVID-19, nay đã được dùng để chữa trị cho những bệnh thông thường, giống như khi chưa có đại dịch. Nhưng sự sụt giảm số người bệnh vì COVID-19 có lẽ là do thời gian, khi mối đe dọa của loại vi rút mới đi vào quá khứ.

Với lý do quốc hội không cung cấp đủ ngân khoản, và điều mong muốn hãy quên đi giai đoạn “cực kỳ nguy cấp” chính quyền Biden đang chọn giải pháp giảm bớt kiểm soát từ trung ương trong việc quản lý bệnh dịch. Gần đây, chính quyền không còn cung cấp miễn phí dụng cụ thử nghiệm cho tất cả mọi người dân. Có lẽ sắp tới, chính quyền cũng chấm dứt không trả tiền cho thuốc chủng ngừa, và chi phí chữa trị COVID-19. Thay vào đó, thuốc chủng và biện pháp chữa trị sẽ do công ty bảo hiểm y tế mua. Sau đó, công ty bảo hiểm bắt người tiêu thụ phải trả bằng cách tăng tiền bảo hiểm. Những người không có bảo hiểm y tế sẽ phải bỏ tiền túi ra để mua thuốc chữa trị. Bệnh COVID sẽ trở thành một loại bệnh thông thường như các thứ bệnh khác đối với người Mỹ. Tình huống này thể hiện những đặc điểm về chọn lựa chính trị và xã hội của nước Mỹ hơn là tình hình thực tế của nền y khoa Mỹ. Hoa Kỳ vẫn tiếp tục là nước có nhiều người chết vì COVID. Mỗi tuần có khoảng hơn hai ngàn người chết vì COVID. Thống kê cho biết hàng ngày vẫn có khoảng hơn sáu chục ngàn ca lây nhiễm COVID mới. Con số này chỉ thể hiện đúng một phần những trường hợp thực sự bị nhiễm trùng. Theo cơ quan CDC, hơn một nửa nước ở tình trạng có nhiều vi rút, và sự lây lan ở mức cao, hay trên trung bình. Người ta lo ngại rằng khi mùa đông sắp đến sẽ xảy ra một vụ bùng phát COVID mới, rất có thể sẽ xảy ra cùng một lúc với sự bùng phát của dịch cúm. (Nước Úc thường là nước có những dấu hiệu báo trước những gì sẽ xảy ra cho nước Mỹ. Gần đây, ở Úc xảy ra một dịch cúm tệ hại nhất kể từ năm năm qua.). Trong lúc đó, có nhiều bằng chứng cho thấy sự lây nhiễm gây ra ảnh hưởng tai hại rất lâu cả về mặt sức khỏe cũng như về mặt kinh tế. Ước tính cho biết những trường hợp ốm đau liên quan đến COVID làm giảm khả năng lao động ở Hoa Kỳ tương đương với sức làm việc của khoảng nửa triệu người. Rất nhiều người lớn tuổi, hay người có mức độ miễn nhiễm yếu kém vẫn tiếp tục có nhiều rủi ro sẽ bị bệnh nặng, mặc dù đã được chích ngừa.  

Tháng trước, cơ quan FDA vừa chấp thuận cho dùng loại thuốc chủng COVID mới. Loại này là loại “tăng cường lưỡng tính”  nhắm trị được cả hai loại COVID: Loại COVID thường, và biến chủng Omicron BA 4 và BA 5. Về mặt lý thuyết, loại thuốc chủng mới này hứa hẹn có thể bảo vệ mọi người chống lại các loại biến chủng của COVID. Nhưng vì cần được chuẩn thuận gấp rút, nên thuốc này mới chỉ được thử nghiệm trên loài chuột, chưa được thử nghiệm đối với con người. Đây là một quyết định được chọn vì cấp bách hơn là dựa vào tính chất chắc chắn. Không rõ rồi đây khi sử dụng hiệu quả sẽ như thế nào trong thực tế. Bạch Cung lặng lẽ bật đèn xanh cho sử dụng, có lẽ rồi đây, mỗi năm người Mỹ sẽ lại cần thêm một mũi thuốc tăng cường -booster- để đối phó với loại biến chủng mới. Tuy nhiên, đề nghị này hầu như không dựa trên con số chính xác, mà nó được làm chỉ với mục đích xoa dịu sự lo âu của dân chúng, trấn an công luận mệt mỏi vì bệnh dịch.

Trong suốt thời gian xảy ra bệnh dịch, đại dịch COVID gây ra sự chia rẽ trầm trọng về mặt chính trị. Những người trong phe Bảo Thủ cương quyết giữ lấy chủ trương “tự do” và “tự lập”, còn phe Cấp Tiến thì đi theo chủ trương “bình đẳng về y tế” và “ bình phục, an sinh cho cả cộng đồng.”. Dù sao đi nữa thì hai phe này cũng đành phải thỏa hiệp, đồng thuận với nhau về một số điểm. Đó là con vi rút coronavirus nó vẫn cứ sống, và tồn tại, tùy theo mỗi cá nhân chọn lựa lấy cho mình cách sống chung với con vi rút. Nhưng quả thực là không hề có những sự thực chung cho tất cả mọi người, mọi nơi- universal truths. Giá trị phán xét theo đa số mà triết gia  Isaiah Berlin nói nó tồn tại trong xã hội của chúng ta vẫn còn là mối bận tâm, nỗi băn khoăn chưa được giải tỏa trong lòng mỗi cá nhân. Vào một ngày nào đó, trong một sự kiện nào đó, có những người thận trọng, muốn tránh rủi ro bị lây nhiễm. Trong lúc đó, cũng có lúc, họ buông xuôi không thèm thận trọng để tránh rủi ro lây nhiễm nữa. Tâm trạng căng thẳng là mầm mống phát sinh từ nội tại, không thể tránh được. Đó chính là sự an bình tạm thời, cố tình níu kéo để cho cuộc sống trôi qua trong yên lành.

Nguyễn Minh Tâm dịch theo THE NEW YORKER  ngày 26/9/2022

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments