Bàn Về Cơn Sốt Đòi Bãi Nhiệm Thống Đốc California  

Cali Today News – Kể từ năm 1911, khi một tu chính án cho phép tổ chức bỏ phiếu bãi nhiệm được ghi vào Hiến Pháp tiểu bang California, có tất cả 179 lần cử tri  muốn tổ chức đầu phiếu bãi nhiệm viên chức dân cử. Trong số đó, chỉ có 11 lần cử tri xin đủ chữ ký để đưa ra đầu phiếu. Trong số 11 lần bỏ phiếu, chỉ có 6 lần là đạt được mục đích là loại bỏ được viên chức dân cử đang làm việc, và trong sáu viên chức bị mất chức vụ, chỉ có một Thống đốc bị bãi nhiệm. Đó là trường hợp xảy ra vào năm 2003, khi ông Gray Davis bị văng chức Thống đốc để trao lại cho ông Arnold Schwarzenegger. Ông này là một nhân vật đầu tiên được đưa vào nắm chức vụ Thống Đốc vì luồng gió chính trị đổi chiều. Ông Arnold từng là một lực đẹp hoàn vũ, là một nhân vật tiêu biểu cho loại người hùng. Khi ra tuyên thệ nhậm chức, ông đã long trọng nói: “Xin cảm ơn người dân California , đã tín nhiệm tôi. Việc đem lại lòng tin của dân chúng đối với chính quyền là điều hết sức quan trọng.”.  

Ý kiến trên đây là một tư tưởng rất hay nếu nó tiếp tục tồn tại. Ngày 14 tháng Chín tới đây, người dân California lại được mời ra cho ý kiến bãi nhiệm một thống đốc lần thứ hai, và kỳ này, người bị bãi nhiệm là ông Gavin Newsom, vị Thống đốc mới làm việc được ba năm đầy gian truân.  Ông xin được tiếp tục giữ chức vụ này, một chức vụ sẽ bị đem ra bầu lại vào năm 2022, khi nhiệm kỳ đầu kết thúc. Lúc gần đây, làm một thống đốc tiểu bang không còn là việc dễ dàng, bởi vì miền Tây đang gặp nhiều thiên tai, đại họa. Tiểu bang California không những là tiểu bang đông dân nhất, mà còn là tiểu bang có nền kinh thịnh vượng, đứng hàng thứ năm trên thế giới, hơn cả nước Anh. Ngoài ra, trong ít năm gần đây, tiểu bang này còn là nơi xảy ra nhiều chuyện chấn động, có thể được coi là cái nôi nảy sinh ra nhiều ý tưởng lạ về mặt trí thức. California còn là trung tâm điểm của nhiều thứ: nào là kỹ thuật cao với Facebook, phim ảnh với Netflix, và cả tài tử xi nê với Kardashian. Chả thế mà đã từng có câu ngạn ngữ nói rằng: “Hễ mà California làm gì thì cả nước sẽ bắt chước theo.”. Ở đây chúng ta cần ghi chú thêm rằng hồi năm 2008, chính ông Newsom là Thị trưởng đầu tiên đứng ra chủ tọa đám cưới cho hôn nhân đồng khi ông đang làm Thị trưởng San Francisco . Điều rủi ro cần nói ở đây là phải chăng cuộc đầu phiếu bãi nhiệm Thống đốc ở California liệu rằng có trở thành mẫu mực thường xảy ra cho các tiểu bang khác trong nước hay không. Nếu thế, e rằng thủ tục đòi bãi nhiệm sẽ trở thành một tì vết xấu cho thể chế dân chủ vốn dĩ đã đang bị mòn mỏi một cách tệ hại.   

Cơ hội để ông Newsom sẽ được tiếp tục giữ chức Thống đốc trong cuộc đầu phiếu đặc biệt vào ngày 14 tháng Chín sắp tới đang bị thu nhỏ lại. Thăm dò dư luận mới nhất, do tổ chức FiveThirtyEight thực hiện hồi tháng Tám,  cho biết ông Thống đốc chỉ có cơ hội tiếp tục giữ chức vụ với tỉ lệ 50.6, phe chống ông lên được mức 46.3, tức là tỉ lệ rất khít khao. Những điều người ta chỉ trích, tấn công ông là do phe Cộng Hòa đưa ra có khá nhiều, nhưng xem ra rất mơ hồ, không rõ ràng. Người ta chê ông Newsom đã không ủng hộ doanh nghiệp đúng mức khi đại dịch COVID-19 hoành hành. Nhiều cư dân của California than phiền tỉ lệ đánh thuế, và tỉ lệ thất nghiệp ở California quá cao, và số lượng nhà ở cung cấp quá ít, không đủ cho người dân. Một số người cũng chê ông Newsom yếu kém trong việc đối phó với nạn cháy rừng. Gần đây, người dân còn tỏ ra bực bội khi ông thả tù nhân ra khỏi nhà tù quá sớm, những kẻ sắp đến ngày mãn hạn. Những người này sẽ gây nhiều rủi ro bị lây COVID-19 vì bệnh dịch lây lan ở hầu hết các nhà tù. Ngoài ra, ông Newsom còn bị bắt gặp đã đi dự tiệc sinh nhật tổ chức ở một nhà hàng sang trọng trong vùng Napa , ông không mang khẩu trang. Trên đây là những lời chỉ trích, chê bai nặng nề thường xảy ra cho các viên chức dân cử vào lúc cuối nhiệm kỳ, khi cử tri muốn loại trừ nhân vật này ra khỏi chức vụ.    

Điều đáng nói ở đây là những điểm chê trách ông Newsom không mang tính chất một tình trạng nguy cấp về mặt lãnh đạo. Chúng ta đều biết khá rõ người lãnh đạo bất tài, hay lạm quyền trông như thế nào, nó từng diễn ra trước mắt mọi người. Ông Newsom không cho thấy những bằng chứng về sự bất tài của ông, hay sự lạm dụng quyền hành, hơn nữa trong hơn ba năm làm thống dốc, ông đã làm được khá nhiều việc tốt. Ông đã đình hoãn việc thi hành án tử hình ở California , và thực hiện việc dành ra $12 tỉ đô la cho dự án giúp người vô gia cư, cộng thêm $10 tỉ đô la để xây nhà  cho người có lợi tức thấp. Trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19, California đã tránh được thảm họa giống như New York, một phần là nhờ ông Newsom là thống đốc đầu tiên ban hành lệnh ai ở đâu yên đó- shelter in place- Phải chăng vì vậy mà hoạt động kinh doanh bị thiệt hại vì hạn chế hay chăng? Trong một năm làm ăn khó khăn vậy mà ông Newsom đã có một ngân sách thặng dư $76 tỉ đô la nhờ nguồn thu về thuế. Đó là một thành tích đáng kể của ông Newsom. Chê bai cách mấy thì thành tích làm việc của ông Newsom có thể được xem là rất tốt cho bất cứ một chính trị gia nào có thể làm được trong hoàn cảnh khó khăn như hiện nay.   

Như vậy, khi đến phòng đầu phiếu cho vụ bãi nhiệm kỳ này thì cử tri sẽ phải làm gì? Họ phải trả lời hai câu hỏi: Thứ nhất là phải trả lời YES hay NO có bãi nhiệm ông Newsom hay không?Sau đó, đến câu hỏi thứ hai là nếu ông Newsom bị bãi nhiệm, với tỉ lệ đa số phiếu bầu, tức là người lãnh đạo đương nhiệm bị mất quyền ra tranh cử, vậy thì ai sẽ thay thế ông ta? Có tất cả 46 ứng cử viên đòi ra tranh chức Thống đốc của ông Newsom, kể cả cái ông lực sĩ thế vận đổi giống thành cô Caitlyn Jenner, tranh cử để có tiếng cho vui. Người dẫn đầu trong số 46 ứng cử viên là ông Larry Elder, một ứng cử viên gốc Phi châu, làm chủ chương trình hội luận chính trị trên radio, và có khuynh hướng bảo thủ.Ông cũng là người hết lòng ủng hộ ông Trump. Ông bào chữa cho Tổng thống 45 rằng việc quy trách nhiệm cho ông ấy về vụ bạo loạn ở Quốc Hội ngày 6 tháng Giêng là bất công. Ông đề nghị bãi bỏ lệnh bắt buộc đeo khẩu trang, hay xét nghiệm COVID-19  trên toàn tiểu bang. Ông kêu gọi bãi bỏ chương trình tái sử dụng năng lượng, và bỏ luôn việc cải tổ hệ thống tư pháp. Ông Elder không quan tâm đến tình trạng người vô gia cư, ông đề nghị giải quyết vấn đề này bằng cách miễn áp dụng luật bảo vệ môi trường của California-California Environmental Quality Act-. Luật này buộc phải công bố báo cáo việc xây cấy nhà ở ảnh hưởng ra sao đến môi trường. Ông Elder còn có một nhận thức hết sức quái đản trong việc chống lại tiền trợ cấp eo phe cho người cơ nhỡ, và chống việc tăng đồng lương tối thiểu. Ông nói tỉnh bơ: “Mức lương tối thiểu lý tưởng nhất là $0.00”. Vô lý, và ngang bướng như vậy mà ông lại đang dẫn đầu trong số những người đòi bãi nhiệm, để thay thế ông Newsom. Theo thống kê thăm dò dư luận, ông Larry Elder hơn hẳn ứng cử viên về nhì tới 10 điểm sau khi đã vận động được 5 triệu đô la trong vòng vài tuần lễ đầu. Với thể thức bỏ phiếu đòi bãi nhiệm thu gọn vào hai câu hỏi như trên, ông Elder chẳng cần phải có nhiều phiếu hơn ông Newsom, ông ta vẫn thắng. Nếu ông Newsom bị bãi nhiệm, đương nhiên ông Elder sẽ dành được ghế thống đốc.   

Ném trái bom vào cái ghế thống đốc, đưa ra một khuôn mặt dễ lấy phiếu của cử tri, và dồn tất cả các ứng cử viên khác vào một góc,  phe cực khuynh đã lập ra một kế hoạch đầy nghi kỵ để nhằm mục đích thâu tóm quyền lực ở Sacramento vào tay họ. Đây là một mưu đồ hết sức tai hại cho thể chế dân chủ. Nếu vụ “recall” này mà thành công, có lẽ bởi vì định chế dân chủ đã quá suy yếu, hay tâm lý oán ghét những định chế đang có đã trở thành nề nếp thật sự rồi. Người ta cứ ngang nhiên xông vào tấn công điện Capitol, trụ sở Quốc Hội chỉ vì người ta không ưa kết quả bầu cử, hay cứ nằng nặc đòi phải đi bầu lại thống đốc ngay trong lúc này, mặc dù sang năm sẽ đến ngày bầu thống đốc mới. Đợi một ít lâu không được hay sao? Phải chăng chúng ta đang đi đến cái mức chỉ cần bấm một nút đỏ “EJECT” (Loại bỏ một chức vụ dân cử), và chúng ta sẽ khởi sự lại từ đầu.   

Đứng về khía cạnh đi tìm sự thay đổi tốt, chúng ta có thể nói hình thức bãi nhiệm kiểu này là hình thức tồi tệ nhất. Bởi vì nó chẳng xây dựng được cái gì mới, và không đưa chúng ta đến đâu cả. Bãi nhiệm kiểu này không cho dân chúng nói lên tiếng nói gì cả. Nguyên lý trọng tâm của các định chế công quyền  là mọi công dân được mời tham dự một trò chơi dân chủ giống nhau, bởi vì chúng ta đi bầu vì cùng một mục đích chung. Có những cử tri chúng ta chẳng bao giờ biết mặt ở buổi picnic, nhưng một khi họ đến phòng đầu phiếu bỏ lá phiếu thì hãy để cho sự chọn lựa của họ làm cho đến hết nhiệm kỳ, bởi vì sau này nếu chúng ta thắng, chúng ta cũng muốn được làm việc cho đến hết nhiệm kỳ.   

Lá phiếu “NO” chống lại cuộc bầu đòi bãi nhiệm chính là hình thức giúp tăng thêm sức mạnh cho thể chế dân chủ, cho các định chế, và những mẫu mực sẵn có của hệ thống dân chủ. Ngoài ra, nó còn giúp bảo tồn khả năng có thể làm được những thay đổi tốt đẹp. Và điều này bao gồm sự thử thách trong kỳ bầu cử Thống đốc vào mùa thu sang năm để chọn Thống đốc cho nhiệm kỳ mới.  

Lạy trời hãy để ứng cử viên tài ba nhất thắng cử.  

Bài phân tích của  Nathan Heller  trên THE NEW YORKER  6/9/21  

Nguyễn Minh Tâm  dịch 

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus