Tuesday, November 29, 2022
spot_img

$400 triệu chính quyền Obama trả cho Iran là tiền chuộc con tin?

Cali Today News – Tòa Bạch Ốc vào hôm thứ tư vẫn bác bỏ cáo buộc $400 triệu Mỹ kim tiền mặt được một chiếc phi cơ chở hàng giao cho Iran hồi tháng giêng là “món tiền chuộc” của chính phủ Obama để đổi lấy sinh mạng 5 người Mỹ bị Tehran bắt giữ làm con tin.

Trước những lời chỉ trích gay gắt từ một số nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao John Kirby giải thích, số tiền này nằm trong tổng số $1,7 tỉ Mỹ kim Mỹ phải trả cho Iran theo phán quyết của Tòa Quốc tế The Hague, Hà Lan. Trước đó, Tòa Hague ra phán quyết buộc Mỹ trả lại cho Iran số tiền $400 triệu Mỹ kim bị đóng băng tại Mỹ từ năm 1981.” $1,3 tỉ Mỹ kim còn lại là tiền lời.

“Chúng tôi cần làm rõ, đàm phán về việc giải quyết số tiền theo phán quyết của Tòa Hague hoàn toàn tách biệt với thương thuyết về việc trao trả các công dân Mỹ,” ông Kirby ghi trong thông báo. “Không chỉ riêng biệt, mà hai cuộc đàm phán còn được đảm trách bởi  hai phái đoàn khác nhau từ mỗi bên. Trong đó, dàn xếp tài chánh theo yêu cầu của Tòa Hague được các chuyên gia tham gia đàm phán nhiều năm trời.”

Vào ngày 17 tháng giêng năm nay, một ngày sau khi 4 công dân Mỹ được trả tự do, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chính thức thông báo đã đạt được thỏa thuận về số tiền của Iran lâu nay bị đóng băng theo phán quyết Tòa Hague. Công dân Mỹ thứ 5 sau đó cũng được thả. Chính quyền Obama tuyên bố, 5 công dân Mỹ được trả tự do để đổi lấy 7 người Iran bị Mỹ bắt giữ do vi phạm lệnh cấm vận trừng phạt Iran, và cuộc trao đổi tù nhân diễn ra trùng với thời điểm lệnh cấm vận quốc tế được gỡ bỏ sau khi Liên hiệp quốc tuyên bố Tehran hoàn thành cam kết thu nhỏ chương trình hạt nhân.

Bộ trưởng Ngoại giao John Kerry vào thời điểm đó cho biết, thỏa thuân hạt nhân giữa Iran và phương Tây và việc trao trả tự do cho công dân Mỹ “không liên quan trực tiếp,” mặc dù ông tin tiến trình ngoại giao được nới lỏng nhờ vào các cuộc đàm phán hạt nhân. Đàm phán hạt nhân được một nhóm khác thực hiện.

obama

Theo tường trình từ tờ Wall Street Journal, $400 triệu Mỹ kim trả cho Tehran được phi cơ bí mật chuyên chở đầy tiền euros, Swiss francs và những loại ngoại tệ khác. Cho đến nay, việc giao dịch tiền bằng đồng đô-la Mỹ với Iran vẫn là điều bất hợp pháp ở Mỹ. Tờ Wall Street Journal không cho biết ngày cụ thể trong tháng giêng khi Iran nhận tiền, chỉ tường trình tiền đến đó cùng ngày các công dân Mỹ rời Iran.

Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan lập tức lên tiếng chỉ trích, “nếu đúng sự thật thì tường trình này xác nhận sự nghi ngờ của chúng tôi lâu nay về việc chính quyền trả tiền chuộc để đổi lấy tự do cho các công dân Mỹ bị giam giữ vô cớ ở Iran.” Ông không ngần ngại dùng ngôn từ mạnh, “Công chúng xứng đáng lời giải thích từ khi nào chính quyền thỏa hiệp với quốc gia bảo trợ khủng bố hàng đầu trên thế giới.”

Thượng nghị sĩ Cộng hòa từ tiểu ang Arkansas, ông Tom Cotton cũng cho rằng nếu đúng như tường trình từ Journal thì việc này sẽ khuyến khích Iran bắt giam giữ công dân Mỹ nhiều hơn.

Trong khi đó, các nhà lập pháp lại quan ngại, số tiền này có thể sẽ được Iran bảo trợ, cung cấp cho chính quyền Bashar Assad độc tài ở Syria hay tổ chức khủng bố Hezbollah ở Lebanon.

Ông Donald Trump chớp lấy cơ hội, tuyên bố, đây là bằng chứng cho thấy chính quyền Obama đã thất bại trong chính sách ngoại giao. Rồi ông “móc” sang tấn công đối thủ Hillary Clinton trên mạng Tweet. “Ngoại trưởng bất tài, Hillary Clinton, là người đã khởi xướng các cuộc nói chuyện để trả lại $400 triệu Mỹ kim, tiền mặt, cho Iran. Bê bối!” ông Trump ghi.

Thực tế là cựu Ngoại trưởng Clinton đã bật đèn xanh cho các cuộc đàm phán hạt nhân, bà không còn tại vị khi đàm phán kết thúc, nhưng đã đề cao kết quả. Cho đến tối thứ tư, ban vận động tranh cử của bà Clinton chưa đáp trả lời cáo buộc của ông Trump.

“Chính quyền Obama phái phi cơ chất đầy tiền chuộc chở sang cho Iran để đổi lấy tự do cho các con tin. Thật khó tin,” Thượng nghị sĩ tiểu bang Florida Marco Rubio bày tỏ trên mạng Tweet. Rubio là người luôn chỉ trích các cuộc đàm phán Iran.

Phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc  Josh Earnest khẳng định nước Mỹ dưới thời Tổng thống Obama sẽ không trả tiền chuộc để đổi lấy tự do cho các công dân Mỹ bị giam giữ vô cớ. 

Có một lịch sử lâu dài liên quan đến số tiền trả cho Iran. Trên thực tế, một số tiền lớn được Iran dùng làm quỹ tín thác để mua các phi cơ chiến đấu, nhưng sau đó thỏa thuận buôn bán vũ khí thất bại khi Cách mạng  Hồi giáo Iran nổ ra vào năm 1979. Khoản tiền bị đóng băng dưới thời chính quyền Tổng thống Jimmy Carter, sau khi 52 nhân viên ngoại giao đoàn và công dân Mỹ bị nhóm sinh viên theo phong trào Cách Mạng Hồi giáo chiếm Đại sứ quán Mỹ tại Tehran bắt giữ làm con tin.  Kể từ đó, Iran luôn tìm cách lấy lại phần tài sản bị đóng băng. Một phần thỏa thuận, 52 con tin bị bắt giữ tại Đại sứ quán  được trả tự do vào ngày 20 tháng giêng năm 1981 sau 444 ngày bị giam giữ , đổi lại Iran nhận được số tiền $3 tỉ Mỹ kim trong tổng số $12 tỉ Mỹ kim tài sản bị đóng băng. Phần còn lại được dùng để trả cho các nhà tín dụng Mỹ hoặc đưa vào quỹ trang trải những bản án chống lại Iran. $400 triệu Mỹ kim được trả vào tháng giêng nằm trong số này.

“Thời điểm trông không mấy thuận tiện, nhưng mặt khác thì tranh chấp đã được giải quyết sau hơn 3 thập niên,” Barbara Slavin – quyền giám đốc Tổ chức Sáng kiến tương lai Iran tại Hội đồng Atlantic – bày tỏ, “Những người phản đối thỏa thuận hạt nhân gọi đây là ‘tiền chuộc,’ còn những người ủng hộ thì xem là ‘bồi thường.’”

Theo ông Omri Ceren, cố vấn cao cấp tại Israel Project, và là người không ủng hộ thỏa thuận hạt nhân với Iran, việc chính quyền thiếu cởi mở, dấu giếm thông tin dẫn đến nghi ngờ. “Trông qua có vẻ có gì sai trái do thời điểm và những tuyên bố của Iran,” ông Ceren nói, “Chính quyền nhiều lần bị chất vấn, nhưng từ chối cung cấp thông tin cụ thể.”

Cựu nhân viên CIA phụ trách Trung đông Bob Baer cho rằng, giàn xếp trông tệ, đơn giản vì liên quan đến Iran. “Về mặt kỹ thuật thì Bộ ngoại giao đúng,” ông nói, “Nhưng nhìn ở góc độ mối quan hệ với Iran thì trông tệ. Họ giữ người, rồi lấy tiền,…”

Hương Giang (Tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments