TƯƠNG LAI NƯỚC ANH SAU BREXIT

 

Gần 4 năm sau khi người dân tại Anh Quốc bỏ phiếu để rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu, sự kiện này, thường được gọi bằng một từ ngữ quen thuộc là Brexit, cuối cùng cũng đã diễn ra vào ngày cuối tháng Giêng vừa qua.

Theo đúng như Điều khoản số 50 của qui định về tiến trình một quốc gia thành viên rời khỏi Khối Âu Châu được thực thi, Vương Quốc Anh giờ đây đang bước vào một giai đoạn chuyển tiếp như đã thoả thuận trước với Khối này. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Liên Hiệp Âu Châu bị mất đi một quốc gia thành viên, một biến cố trọng đại cho cả hai bên với những hậu quả tốt hay xấu mà có lẽ người ta phải chờ đợi thời gian sắp tới mới có được câu trả lời chính xác.

Trong thời gian ngắn sắp tới, có lẽ người dân Anh sẽ không nhận ra những thay đổi to lớn. Thật vậy, trong giai đoạn chuyển tiếp dự trù sẽ kéo dài cho đến hết ngày 31/12/2020, Anh Quốc vẫn tiếp tục tuân thủ theo những luật lệ và hệ thống toà án của Liên Hiệp Âu Châu. Các dịch vụ làm ăn vẫn tiếp tục hoạt động như bình thường và mọi người dân nếu muốn đi thăm bất cứ nơi nào trong khối Âu Châu này cũng sẽ không hề bị giới hạn.

Tuy nhiên, trước khi giai đoạn chuyển tiếp sẽ hết hạn vào cuối năm nay, chính quyền Anh Quốc sẽ tìm cách điều đình với chính quyền Liên Hiệp Âu Châu ở Brussels cho một mối giao hảo mới mà cả hai có thể chấp nhận được. Còn nếu điều này không đạt được, nó sẽ là một hệ quả Brexit tai hại mà nhiều chuyên gia đã đưa ra lời cảnh báo trước đây, với những thiệt hại về kinh tế cho cả đôi bên và cũng có thể là cho cả nền kinh tế toàn cầu, một viễn tượng mà có lẽ cả hai đều muốn tránh xảy ra.

Những vòng thương thảo sẽ bắt đầu vào ngày 3 tháng Ba sắp tới với đôi bên đang thiết lập những ưu tiên và đòi hỏi của mình. Phía Anh Quốc có lẽ muốn có một kết quả thuận lợi như mơ ước: đó là tiếp tục có được mậu dịch tự do với Liên Hiệp Âu Châu như trước đây nhưng đồng thời cũng được tự do đề ra luật lệ trong nội địa và có thể tha hồ tự ký kết những thương ước với các nước khác trên thế giới.

Phía Liên Hiệp Âu Châu chắc chắn sẽ đặt ưu tiên vào việc giữ cho Anh Quốc tiếp tục đứng gần với những quy định và truyền thống của Khối nhằm bảo vệ quyền lợi chung cho các nước Âu Châu. Nếu như nhiều người cho rằng những cuộc thương thảo trong thời gian hơn 3 năm qua quả thật là có nhiều điều nhức đầu và khó nuốt, giờ đây người ta sẽ thấy là giai đoạn thương thảo kế tiếp có lẽ còn nhức nhối và khó khăn gấp bội.

Nước Anh giờ đây đang bước vào một giai đoạn mới trong lịch sử, với những quyết định mà Thủ Tướng Boris Johnson phải lựa chọn sẽ ảnh hưởng to lớn đến đời sống của người dân trong nội địa cũng như tại nhiều nơi khác. Tuy nhiên lần này ông Johnson sẽ phải đứng mũi chịu sào một mình chứ không còn có thể nhờ vả vào sức mạnh của một khối 28 quốc gia ở Âu Châu như trước đây.

Hơn ai hết, chính phủ và người dân của Anh Quốc cần phải đạt được một thoả thuận to lớn về mậu dịch với Âu Châu cũng như với Hoa Kỳ, được xem như là những quốc gia bạn hàng hợp tác thân thiết và quan trọng nhất. Tuy nhiên, theo nhận định của chuyên gia Charles Riley được tường thuật trên diễn đàn CNN Business, viễn tượng này có thể khó đạt được trước cuối năm nay. 

Công tác đầu tiên mà chính quyền Boris Johnson cần phải nhắm đến là quyết định xem nước Anh còn muốn hợp tác chặt chẽ với Liên Hiệp Âu Châu đến mức nào, bởi lý do đơn giản là gần phân nửa hàng xuất cảng của Anh Quốc được tiêu thụ ở Âu Châu. Ông Johnson thường hô hào là ông muốn lựa chọn con đường tách biệt  với Liên Hiệp Âu Châu trên vấn đề những luật lệ và quy định ràng buộc mà các nước hợp tác cần phải tuân hành, bởi vì ông muốn nước Anh phải giành lại quyền tự do để có thể tự mình thương thảo về mậu dịch với các nước khác, chẳng hạn như với Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, một khi chính phủ và người dân nước Anh muốn tách rời xa Liên Hiệp Âu Châu, họ sẽ thấy rằng họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn để có thể trao đổi mậu dịch với những nước láng giềng trong đó có hai cường quốc là Đức và Pháp. Rất nhiều các công ty của Anh Quốc, từ vài năm qua đã bị thua lỗ khá nhiều do bởi tình trạng bấp bênh của hồ sơ Brexit, giờ đây có lẽ càng không muốn thấy có thêm những rào cản mới về mậu dịch nếu như Anh Quốc không muốn gần gũi với Âu Châu, bởi điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống chuyên chở và cung ứng khiến cho hàng hoá và dịch vụ của nước Anh trở nên mắc mỏ hơn so với các nước khác.

Ngoài ra cũng còn có những trở ngại khác khiến cho việc đạt được những thoả ước mậu dịch với Âu Châu hoặc Hoa Kỳ không phải dễ dàng có được. Đầu tiên là đội ngũ các chuyên gia đàm phán về mậu dịch của chính quyền Anh Quốc không hề có kinh nghiệm trên hồ sơ này, và giờ đây lại còn phải cố gắng làm việc trong một thời hạn rất eo hẹp. Trả lời một cuộc phỏng vấn với tờ The Guardian, ông Kim Darrock, cựu đại sứ Anh tại Hoa Kỳ, đã nhận định rất thực tế: “Chúng ta chưa hề phải thảo luận về trao đổi mậu dịch trong hơn 40 năm qua.” Ông nói rằng phía chính quyền Johnson chưa đưa ra một lịch trình và những mục tiêu về mậu dịch với Hoa Kỳ bởi lẽ đơn giản là “chúng ta chưa có đủ tầm cỡ và hiểu biết để có thể thương thảo.”

Trong một bài phân tích trên tờ Washington Post về chủ đề này, nhà báo Adam Taylor cho rằng có lẽ thử thách to lớn và khó khăn nhất cho chính phủ và người dân Anh, nhất là những người chủ trương tách rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu như Boris Johnson, lại là điều mà họ cứ lầm tưởng là dễ đạt được nhất: đó là có được một thoả hiệp mậu dịch với Hoa Kỳ.

Thật vậy, chính phủ và người dân Anh Quốc thường tự hào về cái gọi là “mối giao hảo đặc biệt” giữa hai chính phủ tại Luân Đôn và Hoa Thịnh Đốn do bởi lịch sử gắn bó lâu đời giữa hai quốc gia này. Rất nhiều những chính trị gia ủng hộ cho vấn đề Brexit, trong đó có các ông như Nigel Farage, Chủ tịch Đảng Brexit, và Thủ tướng Johnson, thường hô hào rằng việc nước Anh có thể tách rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu sẽ giúp tạo nên những cơ hội thuận tiện để thắt chặt mối quan hệ với đồng minh bên kia Thái Bình Dương, đặc biệt là với một lãnh tụ thường hô hào ủng hộ chuyện Brexit, tức là TT Donald Trump của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, thực tế lại không đơn giản như họ nghĩ hoặc mơ tưởng. Dĩ nhiên, sau khi nước Anh tách rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu, một trong những nhiệm vụ đầu tiên của nước này là tìm cách thương thảo để đạt được một thoả hiệp mậu dịch song phương với Hoa Kỳ. Trước đó, TT Trump thường hứa hẹn là sẽ có một thoả hiệp “to lớn”, nhưng tất cả các chuyên gia đều cho rằng ông Trump chắc chắn sẽ vẫn tiếp tục đường lối thương thuyết rất cứng rắn theo kiểu “lấy thịt đè người” để giành lấy thắng lợi riêng cho mình mà thôi, tức là làm sao miễn cho Hoa Kỳ có lợi là được, dẫu là trên xương máu hay mồ hôi của nước khác, dù đó là Trung Cộng hay Anh Quốc. Đó cũng là nhận định của bà Amanda Sloat, một chuyên gia kỳ cựu tại viện nghiên cứu Brookings Institution, khi trả lời với hãng thông tấn Reuters: “Ông Trump sẽ không ban tặng cho ông Johnson bất cứ ân huệ nào đâu. Bởi vì ông ta sẽ không cho ông Johnson một thoả hiệp mậu dịch nếu như không có những nhượng bộ to lớn (từ phía nước Anh).

Nhưng điều đáng chú ý hơn nữa là ông Johnson cũng sẽ không đáp tặng lại cho TT Trump những ân huệ chính trị nào cả. Bởi vì mới đây, vị thủ tướng của nước Anh đã nhắc nhở cho mọi người trên thế giới thấy rằng cho dù có tách rời ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu, Anh Quốc cũng chưa sẵn sàng quy thuận dưới trướng của đồng minh Hoa Kỳ.

Vào ngày thứ Ba tuần trước, chính quyền nước Anh vừa loan báo quyết định sẽ cho phép đại công ty viễn thông của Trung Cộng là Huawei dùng máy móc của mình để thiết lập mạng lưới thông tin tân kỳ 5G hiện nay trong nước Anh, một hành động xé rào to lớn đối với Hoa Kỳ, vốn đang áp lực các quốc gia đồng minh khác hãy tẩy chay công ty này của Tầu.

Nếu như nhiều người còn chưa rõ, Huawei hiện nay là công ty cung cấp máy móc được dùng cho hệ thống viễn thông 5G cực kỳ nhanh chóng và tân kỳ nhất trên thế giới, vốn là nền tảng quan trọng để biến đổi kỹ nghệ phát minh và sử dụng các loại điện thoại thông minh có khả năng thay đổi đời sống và sinh hoạt con người một cách đáng nể. Huawei, cũng giống như các đại công ty thành công của Trung Cộng, còn có một lợi thế đặc biệt hơn nữa là sẵn sàng cung ứng hàng hoá và dịch vụ với giá rẻ hơn nhiều so với các công ty đối thủ khác. Nhưng nó lại bị chính phủ Mỹ đưa ra lời cảnh báo là đã làm việc quá cận kề và chặt chẽ với nhà cầm quyền Trung Cộng (và do đó có thể trở thành một công cụ dọ thám tình báo cho nước này) nên Hoa Kỳ mới quyết định kêu gọi tẩy chay Huawei.

Tuy nhiên, Ngoại Trưởng Dominic Raab của Anh Quốc đã tìm cách làm giảm nhẹ sự căng thẳng trong quyết định này khi đưa ra một thông cáo để nói rằng chính quyền nước Anh “sẽ không bao giờ lấy những quyết định có thể gây nguy hại cho nền an ninh quốc gia cũng như sự an nguy của Năm Con Mắt Đồng Minh”, ngụ ý nói đến việc hợp tác chặt chẽ về tin tức tình báo giữa các nước Úc Đại Lợi, Gia Nã Đại, Tân Tây Lan, Anh Quốc và Hoa Kỳ. Theo đó, công ty Huawei không được phép xâm nhập vào các hệ thống cốt lõi của hệ thống điện thoại di động của Anh Quốc cũng như những địa điểm quan trọng chiến lược, và Huawei cũng không được chiếm thị phần quá 35% tại nước Anh.

Dĩ nhiên có rất nhiều những chính trị gia đồng minh với TT Trump, và ngay cả một số những người chống ông Trump nhưng lại đồng tình với lập trường dè dặt và nghi ngại đối với Huawei, đã lên tiếng bầy tỏ sự tức giận của họ trước quyết định của Thủ tướng nước Anh. Nhiều người tự hỏi rằng không biết vị lãnh tụ của nước Mỹ vốn rất nóng tính và bốc đồng sẽ phản ứng ra sao trước việc ông Johnson đã ra mắt chống lại áp lực từ phía Hoa Thịnh Đốn.

Piers Morgan, một bình luận gia nổi tiếng và gây nhiều tranh cãi trên hệ thống truyền hình tại Anh, đã bắn ra một mẩu tuýt để nhận định rằng “Đây là một quyết định táo bạo của ông Boris về vụ Huawei, thứ nhất không phải chỉ vì nó sẽ khiến cho TT Trump sẽ giận dữ, mà hơn nữa nó sẽ khiến cho mọi người từ nay hết còn lo sợ rằng vị Thủ Tướng của chúng ta có thể trở thành một con chó ngoan ngoãn đối với Toà Bạch Ốc.

Còn theo nhận định của nhà báo Adam Taylor được tường thuật trong một bài viết trên tờ Washington Post, thật ra việc chia tay giữa hai ông Trump và Johnson trước sau gì cũng phải đến và ông đã gọi đó là “thời kỳ trăng mật” (honeymoon) giữa hai lãnh tụ này rồi cũng phải chấm dứt. Bởi vì tuy ông Trump thường lên tiếng công khai ủng hộ cho chính sách Brexit (khác hẳn với đại đa số các lãnh tụ ở Anh và Âu Châu) cũng như cá nhân ông Johnson, và vị thủ tướng hiện nay của Anh Quốc cũng có những chỉ dấu gần gũi với TT Trump hơn so với bất cứ vị nguyên thủ nào tại Âu Châu, nhưng thật ra cả hai ông này đều có những cá tính rất khác biệt.

Boris Johnson là một chính trị gia lão luyện với thành tích là một nhà ngoại giao thông thạo nhiều ngôn ngữ từng tốt nghiệp Đại học danh tiếng Oxford ở Anh, và cũng là một nhà bình luận đáng nể với tiểu sử từng sống lâu năm tại hải ngoại và thường xuyên trò chuyện với các giới chức ưu tú và chính trị gia cao cấp. Còn Donald Trump là . . . một người, thôi khỏi cần nói nữa, có lẽ mọi người cũng biết rõ rồi về nhân vật này rồi. Hầu như tất cả các cuộc thăm dò dân ý từ trước tới nay đều cho thấy là ông Trump là một lãnh tụ ngoại quốc bị rất nhiều người dân Anh chê bai nhất, một sự kiện mà ông Johnson không thể nào không thấy rõ.

Ngay cả đối với những chính trị gia kỳ cựu của Anh Quốc có đồng quan điểm với TT Trump cũng không giành cho vị tổng thống Mỹ những lời lẽ tốt đẹp. Chẳng hạn như ông David Davis, một cựu tổng trưởng đặc trách hồ sơ Brexit có cùng lập trường với Hoa Kỳ về việc chống đối Huawei, trong một cuộc phỏng vấn với đài BBC, đã nhận định về TT Trump như là một người chỉ biết giải quyết mọi việc ở tầm mức “trao đổi một vụ mua bán nào đó” (transactional) chứ không phải là một lãnh tụ có viễn kiến, và rồi sau này có lẽ ông ta “cũng sẽ chẳng còn nhớ những gì đã vừa diễn ra trong tuần lễ này.

Thế nhưng những khác biệt giữa Anh Quốc và Hoa Kỳ không phải chỉ giới hạn ở cá nhân ông Trump. Trong một bài bình luận khác trên tờ Washington Post, nhà báo Henry Olsen nhận định: “Nói một cách đơn giản, rất nhiều những người ở Âu Châu, và ngay cả những người ở Anh, đều tin rằng những mô hình về chính trị và kinh tế của họ đều khá hơn hẳn so với những mô hình của Hoa Kỳ.

Có lẽ rất ít người tại Anh ủng hộ sự vươn mình lớn mạnh của Trung Cộng, đặc biệt là với những tham vọng bá quyền đáng ngại của nó. Nhưng cũng có nhiều người tại đây xem Trung Cộng như là một con ác quỷ ít tệ hại hơn (so với Hoa Kỳ). Theo những cuộc thăm dò dân ý của một viện nghiên cứu độc lập là Pew Research Center, con số những người dân Anh tin tưởng vào TT Trump trên chính trường thế giới còn thua xa những người tin tưởng vào lãnh tụ Xi Jinping của Trung Cộng.

TT Trump có thể lạc quan nghĩ rằng ông có cùng quan điểm và hiểu rõ những người dân Anh ủng hộ tích cực chủ trương tách rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu, nhưng trọng tâm của phong trào ly khai này chỉ là một nét đặc thù của riêng nước Anh. Nó gắn liền với những cảm xúc thua thiệt và mất mát của những người dân Anh thấy rằng ảnh hưởng của mình đã tụt giảm trên trường quốc tế, và sự ló đầu của những thế lực ngoại quốc mới bắt đầu xuất hiện trên chính trường nước Anh. Quan điểm và nhận định này chắc chắn là không thích hợp chút nào với chủ trương “Hoa Kỳ là Trước Nhất” (America First) của TT Trump.

Hoa Kỳ dưới trào của TT Trump và Anh Quốc dưới thời của Thủ tướng Johnson có thể sẽ có những quyết định đối chọi nhau trên nhiều vấn đề, chẳng hạn như hồ sơ về thoả hiệp hạch tâm với Iran (mà Anh Quốc đoàn kết với 3 cường quốc ở Âu Châu để chống lại quyết định rút lui của Hoa Kỳ), hoặc là hồ sơ về tiêu chuẩn vệ sinh cho thịt gà nhập cảng (Anh Quốc và Âu Châu cấm không cho thịt gà của Mỹ được nhập cảng vào vì chống lại chính sách tẩy rửa thịt gà bằng hoá chất chlorine). Hiện nay cả hai vị lãnh tụ này có thể đang vui mừng sảng khoái trước những chiến thắng của mình trên chính trường sau khi Anh Quốc chính thức tách rời khỏi Liên Hiệp Âu Châu. Nhưng rồi sớm hay muộn, ông Boris Johnson sẽ phải trải qua cơn nhức đầu to lớn và kéo dài sau đó khi phải đối diện với những thực tế khó khăn trước mắt và tìm cách giải quyết, nhất là nếu như TT Trump sẽ được tái đắc cử trong kỳ bầu cử cuối năm nay.

 

MAI LOAN

Houston, Texas, ngày 7 tháng 2/2020

anhtuantaberd74@gmail.com

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus