Sunday, January 29, 2023
spot_img

Sức mạnh và ảnh hưởng của Hoa Kỳ đang lụi tàn nhanh chóng

Năm nay, việc chấm dứt các hạn chế của đại dịch Covid có thể cho phép thêm hàng chục ngàn người di cư, hiện đang co ro trong cái lạnh giá ở miền bắc Mexico, sẽ muốn tìm mọi cách để đến Mỹ.

Mời xem video bài bình luận qua Youtube

Hầu hết những người tị nạn đó là người Trung Mỹ, chạy trốn khỏi các thành phố bị tàn phá bởi chiến tranh băng đảng và các trang trại bị tàn phá bởi biến đổi khí hậu. Phản ứng thiếu khôn ngoan của Hoa Kỳ đối với một thế giới đáng lo ngại như vậy bao gồm từ việc chính quyền Biden lo lắng chờ thời cơ mà không có kế hoạch cụ thể cho đến việc Thống đốc tiểu bang Arizona Doug Ducey khoét một vết sẹo xấu xí xuyên qua một khu rừng quốc gia nguyên sơ bằng cách xây dựng một “bức tường” biên giới dài 4 dặm từ những containers rỉ sét và hư hỏng, không còn sử dụng được, dù bây giờ ông ta bị áp lực phải dỡ bỏ sau khi Thống đốc mới Katie Hobbs lên nhậm chức.

Trong khi đó, hàng triệu người khốn khổ ở thủ đô Port-au-Prince của Haiti đang phải vất vả để tồn tại trong những khu ổ chuột tồi tệ nhất thế giới, bị tàn phá bởi những trận động đất gần đây và bị bạo lực băng đảng lan tràn. Và trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đang tranh luận về việc có nên tiến hành một cuộc can thiệp quân sự quốc tế để giải quyết “tình trạng bạo lực” này hay không thì Hoa Kỳ đã trục xuất thêm 26.000 người Haiti xin tị nạn mà không cần xét xử vào năm 2022.

Xa hơn một chút về phía Nam, sau nhiều năm bị phong tỏa kinh tế bởi Hoa Kỳ và ít nhất một cuộc đảo chính do Washington tài trợ, Venezuela đã đem đến cuộc khủng hoảng người tị nạn và người di cư lớn nhất trên toàn thế giới.

Năm 2018, chỉ có 100 người Venezuela vượt qua biên giới phía nam Hoa Kỳ. Vào năm 2022, con số đó là 188.000 người.

Tình hình này trông có vẻ tồi tệ, sự phát triển của một thế giới đa cực sẽ dần thay thế giấc mơ bá chủ toàn cầu của Washington bằng các liên minh đa quốc gia như Liên hiệp châu Âu hoặc các cường quốc khu vực đang lên như Brazil, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Việc thay đổi địa chính trị đang làm xói mòn khả năng thống trị phần lớn thế giới của bất kỳ cường quốc nào, bao gồm cả Trung Quốc, theo cách mà Washington đã làm trong 75 năm qua. Khi tỷ trọng của Hoa Kỳ trong nền kinh tế toàn cầu giảm từ con số khổng lồ 50% vào năm 1950 xuống chỉ còn 13% vào năm 2021, vai trò lãnh đạo thế giới của Hoa Kỳ cũng đi theo một quỹ đạo đi xuống tương tự, một quá trình không khác gì những gì Vương quốc Anh đã trải qua trong những thập kỷ trước Thế chiến thứ nhất. sự suy giảm kinh tế và ảnh hưởng đế quốc hiện đang cắt đứt mục tiêu mà Washington tìm kiếm từ lâu là duy trì sự thống trị của mình đối với Âu-Á, trung tâm quyền lực toàn cầu.

Hoa Kỳ đã giữ được như vậy trong nhiều thập niên thông qua một chiến lược địa chính trị ba bên—kiểm soát đầu phía tây của lục địa nhờ NATO và phía đông của nó thông qua một chuỗi căn cứ quân sự rộng lớn dọc theo bờ biển Thái Bình Dương, đồng thời nỗ lực hết sức để ngăn chặn Trung Quốc hoặc Nga đạt được bất kỳ hình thức thống trị toàn diện nào ở Trung Á.

Nhưng trong thế kỷ này, với những cuộc chiến thảm khốc của mình, Washington đã đánh mất phần lớn ảnh hưởng của mình ở cả Trung Đông và Trung Á, khi các đồng minh thân thiết một thời như Afghanistan, Ai Cập, Iraq, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ đã đi theo con đường riêng của họ. Trong khi đó, Trung Quốc đã giành được quyền kiểm soát đáng kể đối với Trung Á và củng cố sức mạnh địa chính trị ngày càng tăng của họ trên lục địa Á-Âu.

Mặc dù cuộc chiến Ukraine đã củng cố liên minh NATO trong một giai đoạn ngắn, nhưng việc Mỹ đơn phương rút quân khỏi Afghanistan vào năm 2021, chấm dứt cuộc chiến tranh thảm khốc kéo dài 20 năm, đã buộc các nhà lãnh đạo châu Âu lần đầu tiên sau nửa thế kỷ phải xem xét lại quan hệ Mỹ-Châu Âu.

Còn tại Châu Á, Bắc Kinh và Washington dường như đang đối đầu một cách đáng ngại về một cuộc đối đầu vũ trang vì Đài Loan, cuộc chiến này nếu xảy ra có khả năng sẽ phá hủy các thành phố kinh tế của hòn đảo đó, phá vỡ thương mại thế giới và tàn phá phần lớn trật tự ở vùng Đông Á.

Ngay cả khi không có một cuộc xung đột thảm khốc như vậy trong tương lai, thì vị thế của Washington ở Âu Á cũng đã bắt đầu phai nhạt. Ở những nơi khác trên thế giới, ảnh hưởng của Mỹ ở Nam Mỹ đã giảm đáng kể kể từ sau Chiến tranh Lạnh, trong khi Trung Quốc đã trở thành cường quốc hàng đầu trên lục địa đó.

Quyền bá chủ toàn cầu của Washington đang mờ dần, đã thực sự thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bởi một nhóm các cường quốc khu vực được gọi là BRIC (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) hay gần đây hơn là “13 quốc gia với nền kinh tế mới nổi” (bao gồm Indonesia, Nigeria và Nam Phi). Sự trỗi dậy của chúng có khả năng ngăn cản Washington hoặc Bắc Kinh thực hiện bất cứ điều gì giống như kiểu thống trị toàn cầu của thời đại đế quốc hoặc thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Thay vào đó, các hiệp hội khu vực như Liên hiệp châu Âu, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và Liên minh châu Phi có thể sẽ phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Liên hiệp châu Âu đang tạo ra mức năng suất và thịnh vượng chưa từng có, mặc dù tất cả 27 quốc gia thành viên đều giữ toàn bộ chủ quyền của mình, nhưng ủy ban điều hành và quốc hội EU chịu trách nhiệm về các mối quan tâm chung của 500 triệu công dân của họ, bao gồm chính sách môi trường, phát triển kinh tế, nhân quyền, an ninh biên giới, và di cư trong liên hiệp Châu Âu.

Lời kết:

Với sức mạnh toàn cầu của chính mình đang suy yếu nhanh chóng, Hoa Kỳ chắc chắn sẽ trở thành một cường quốc khu vực thì đúng hơn, chứ không còn đủ sức vươn ra toàn cầu.

Cuối cùng, ngân sách quốc phòng khổng lồ của Hoa Kỳ với hơn 800 tỷ Mỹ kim, vẫn không thể giúp Hoa Kỳ đạt được giấc mơ thống trị toàn cầu đang lụi tàn của Washington.

Việt Linh 15.01.2023

3 COMMENTS

  1. Thuật ngữ Địa-chính trị (tên tiếng Anh Geo-politics) theo Wikipedia được tạo ra vào đầu thế kỷ 20 bởi Rudolf Kjellen, một nhà chính trị học người Thụy Điển. Kjellen được nhà địa lý người Đức Friedrich Ratzel (xuất bản cuốn Địa lý chính trị) gợi mở ý tưởng vào năm 1897 và sau đó được dùng phổ biến trong tiếng Anh bởi nhà ngoại giao người Mỹ Robert Strausz-Hupe, một giảng viên của trường Đại học Pennsylvania. Halford Mackinder cũng góp phần phổ cập nó mặc dù bản thân ông không dùng thuật ngữ “Địa chính trị”.Kjillen cho rằng các đặc điểm về kinh tế, chính trị và quân sự của một quốc gia bắt nguồn từ các yếu tố địa lý và môi trường của quốc gia đó. Các yếu tố địa lý này có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển về kinh tế-xã hội và chính trị, đồng thời góp phần định hình bản sắc và lịch sử của mỗi quốc gia. Kjellen đặc biệt chú ý tới tác động của các đặc điểm địa lý như núi non và đại dương đối với sinh mệnh chính trị của các quốc gia

  2. …gíao chü phát xít trump cüñg dã dóng góp cho HK di xúông…vöí tính cách thô bï..mâť dąy trên chính trüöng qúôc tê…các nüöć âu châu nhâť là düć và pháp dã coi thüöng gíao chü phát xít nhü con chó ghĕ ..

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT

Recent Comments