Những Cơ Hội Tốt Phát Sinh Từ Cuộc Khủng Hoảng Thế Giới

Nguyễn Minh Tâm  dịch theo báo TIME ngày 30/5/2022

Cali Today News – Tại buổi họp trực tuyến với Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ngày 5 tháng Tư, Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelensky đặt câu hỏi với Hội Đồng Bảo An về phản ứng của HĐBA đối với cuộc chiến tranh do Nga gây ra: “Đâu là thứ hòa bình mà Hội Đồng Bảo An cam kết bảo đảm, gìn giữ? Hội Đồng Bảo An có nhiệm vụ phải bảo đảm an ninh kiểu gì vậy?”

Tính chất khẩn cấp, bức thiết trong câu hỏi của ông Zelensky rất rõ ràng, không cần phải giải thích thêm. Vladimir Putin đã nhất quyết cho rằng Ukraine phải thuộc về nước Nga, và không có một hiệp định quốc tế, một ranh giới nào, hay một cảnh cáo nào có thể ngăn cản ông ta gây chiến. Ở điểm này cho thấy rõ vì sao Tổng thống nước Ukraine, hay bất cứ nhà lãnh đạo nào khác, phải đặt câu hỏi: Liệu chúng ta còn có thể tin cậy vào “cộng đồng quốc tế” sẽ giúp Ukraine ngăn chặn cuộc chiến tranh được hay không?.

Nói rộng ra, vấn đề mất lòng tin vào chính phủ, vào nhà cầm quyền chính là câu chuyện thường xảy ra ở thời đại hiện nay.  Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất có đủ khả năng gửi lực lượng quân sự đi đến bất cứ nơi nào trên thế giới, song hiện nay Hoa Kỳ cũng đang là một cường quốc ở tình trạng trống đánh xuôi, kèn thổi ngược. Chính trị gia thuộc hai đảng đối lập luôn luôn chống đối, hiềm khích với nhau, khiến cho hoạt động của chính phủ gặp rất nhiều cản trở. Một phần ba dân Mỹ nói rằng ông Biden không phải là vị Tổng Thống được bầu lên một cách danh chính ngôn thuận. Người dân Âu châu cũng mất niềm tin vào định chế chính phủ, và các tổ chức quốc tế. Năm 2016, dân chúng nước Anh bỏ phiếu đòi nước Anh rút chân ra khỏi Liên Hiệp Âu châu. Thái độ khinh miệt, xem thường các định chế trong xã hội, sự xuất hiện của những đảng chính trị cực hữu, chủ trương bài ngoại đã làm thay đổi sâu xa tình hình chính trị ở nhiều nước trên lục địa Âu châu. 

Trong thực tế, hầu như tất cả các định chế quốc tế  đều bị hoài nghi. Trung quốc phát triển rất nhanh trong bốn chục năm qua, từ một quốc gia nghèo khó, lạc hậu trở thành một cường quốc kinh tế, họ đặt nghi vấn cho rằng các định chế của Tây phương có quyền gì mà áp đặt quy luật quốc tế cho các nước khác. Nhiều nhà lãnh đạo có xu hướng độc tài kiểu “người hùng” “strong men” xuất hiện ở nhiều nước như Nga, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, thậm chí ở cả hai nước Âu châu là Hung Gia Lợi và Ba Lan. Họ công khai thách thức những nguyên tắc cơ bản của thể chế dân chủ như Tự Do Báo Chí, Quyền kiểm soát lẫn nhau giữa các định chế dân chủ (check and balance), nguyên tắc tam quyền phân lập, và tôn trọng quyền lợi của các nhóm thiểu số. Ngày nay, chỉ còn rất ít quốc gia tin tưởng vào Liên Hiệp Quốc. Họ cho rằng tổ chức quốc tế này chỉ làm được một việc là giúp đỡ, chăm sóc cho người tị nạn, phải bỏ chạy khỏi nơi họ sống vì có chiến tranh. Những người tị nạn này chẳng có ai có thể giúp họ giải quyết khó khăn, nên Liên Hiệp Quốc đành phải giúp. 

Có rất nhiều điều cần phải nói về ý tưởng cho rằng chính những cuộc khủng hoảng tạo ra cơ hội tốt, mà chúng ta không nên để mất đi. Sự thực là trong ít năm gần đây, thế giới chúng ta đang phải đối phó với khá nhiều cơn “sốc” lớn như: Năm 2008, một cuộc khủng hoảng tài chính làm rung chuyển cả thế giới, cuộc cách Mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2015-2016 xô đẩy từng đợt người di dân vào Âu châu. Nước Anh đòi rút chân ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu qua cuộc đầu phiếu Brexit, sự trỗi dậy của chủ nghĩa Dân Túy (populist) ở Âu châu và ở Mỹ, đặt quyền lợi của riêng quốc gia mình trên hết, và chủ trương chống người di dân. Rồi sau đó lại xảy ra một trận đại dịch lớn nhất từ hơn 100 năm nay. Những cuộc khủng hoảng kể trên đều không tạo nên được sự đoàn kết, hay một mục đích chung cho thế giới.

Bây giờ xảy ra việc nước Nga xâm lăng Ukraine . Chiến tranh giết chết hàng ngàn thường dân, khiến cho 5 triệu người phải chạy đi tị nạn. Họ rủ nhau chạy về phía Tây trong suốt hai tháng đánh nhau dữ dội. Các nước trong khối NATO và Nga tham chiến ở mức độ rất cao, làm cho giá nhiên liệu và thực phẩm khắp thế giới tăng vọt lên.

Không thể đổ lỗi cho ai cả, chẳng qua chỉ vì hệ thống an ninh thế giới đã thất bại trong việc duy trì hòa bình, trật tự quốc tế. Tình trạng có trật tự rồi mất trật tự liên tiếp thay phiên nhau xảy ra như những chu kỳ chuyển động thay đổi quyền bính, sức mạnh. Tổ chức Liên Hiệp Quốc và những định chế như Ngân hàng Thế Giới, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế được xây dựng từ đống tro tàn của cuộc chiến tranh kết thúc cách đây 77 năm. Đó chính là lý do vì sao nước Đức, nước Nhật không có mặt trong Hội Đồng Bảo An mặc dù hai nước này là những quốc gia dân chủ giàu có, thịnh vượng, chủ trương đa văn hóa, có nền kinh tế thị trường, tự do kinh doanh, và tôn trọng luật pháp. Trong khi đó, nước Nga lại có chân trong Hội Đồng Bảo An. Tổng thống Zelensky có lý do chính đáng khi ông chất vấn  Hội Đồng Bảo An LHQ về vai trò của Hội Đồng trong việc giữ gìn an ninh thế giới.

Hệ thống quốc tế đã bị đổ vỡ, thất bại. Muốn sửa chữa hệ thống đó, thế giới cần phải để cho khủng hoảng xảy ra. Ngày xưa, chính cuộc khủng hoảng Đệ Nhị Thế Chiến xảy ra làm phát sinh ra nhiều định chế, liên minh giữa các quốc gia để giữ gìn hòa bình, và đầu tư vào chương trình phát triển toàn cầu kéo dài trong nhiều thập niên. Cuộc chiến của Putin tạo ra tình hình khẩn trương, nguy hiểm lớn nhất cho địa dư chính trị của thế giới kể từ ngày Chiến Tranh Lạnh (Cold War) kết thúc. Thậm chí, chính quyền Nga còn đe dọa sẽ sử dụng vũ khí nguyên tử, và cảnh cáo có thể xảy ra Thế Chiến Thứ Ba. 

Liệu rằng cuộc khủng hoảng hiện nay sẽ củng cố sức mạnh cho những định chế đang bị tàn lụi, và tạo ra những định chế mới thay thế chúng hay không?

Hãy Bắt Đầu Với Khối Liên Minh Bắc Đại Tây Dương – NATO. Kể từ ngày Liên Bang Xô Viết sụp đổ cách đây ba thập niên, NATO phải đối phó với một số vấn đề khó giải quyết liên quan đến mục đích của tổ chức này. Khi còn tại chức, thỉnh thoảng Tổng thống Donald Trump nói ra ý tưởng của ông là ông không ưa tổ chức NATO, Ông cho rằng tổ chức này không có lợi gì cho an ninh của Hoa Kỳ. Một vài phụ tá của ông còn nói ông có ý định để Hoa Kỳ rút chân ra khỏi NATO. Năm 2019, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên tiếng cảnh cáo: “Tổ chức NATO đang ở tình trạng bại não, chết dần chết mòn.”. Bây giờ thì ông Macron lại nói thêm rằng hành vi xâm lược của Nga là “một cú điện giật” đem lại “sự sáng tỏ về chiến lược” cho tổ chức NATO. Putin đã phạm sai lầm rất lớn, thay vì cố tình muốn làm cho Liên Minh NATO trở nên suy yếu, hành vi gây chiến tàn bạo của ông ta lại khiến cho hai nước Phần Lan và Thụy Điển xin gia nhập vào Liên Minh NATO. 

Sự thay đổi về lập trường của nước Đức là một biến cố lớn khác trong câu chuyện về cuộc khủng hoảng hiện nay. Nước Đức là quốc gia hùng mạnh, là đầu tàu kinh tế của Âu châu. Từ bấy lâu nay, nước Đức luôn luôn tìm cách tạo mối quan hệ tốt với Nga bằng cách hợp tác về mậu dịch với nước Nga. Nhưng vì thái độ xâm lược của Nga đối với nước láng giềng Ukraine khiến cho nước Đức thay đổi lập trường một cách quyết liệt trong mấy tuần vừa qua. Ba ngày sau khi Nga tiến quân xâm lăng Ukraine, Thủ tướng Đức, ông Olaf Scholz tuyên bố trong bài diễn văn đọc ở Quốc Hội Đức, nước Đức sẽ gửi vũ khí sang Ukraine, và áp đặt biện pháp trừng phạt đối với Nga, và quan trọng hơn nữa, nước Đức sẽ tăng gấp đôi ngân sách chi tiêu quốc phòng. Hồi tháng Tư, chính phủ của ông còn tuyên bố rằng họ sẽ ngưng nhập cảng dầu hỏa của Nga vào cuối năm nay. 

Liên Hiệp Âu châu đã cải cách lại ý nghĩa về sứ mạng của mình. Liên Hiệp từng bị nước Anh chê bai khinh miệt, bị những người chủ trương  dân túy ở nhiều nước trong Liên Âu trừng phạt, tẩy chay, bây giờ Liên Hiệp được bồi dưỡng bằng nguồn năng lượng mới gây ra bởi cuộc chiến tranh xâm lược của Nga vào Ukraine. Chính phủ hai nước Hung Gia Lợi và Ba Lan trong ít năm gần đây tỏ ý chống đối những quy tắc ứng xử của Liên Ậu, nhưng bây giờ với việc Nga xâm lăng Ukraine, khiến cho ông Viktor Orban,của nước Hung Gia Lợi phải dè đặt, không còn cuồng tín, ủng hộ Putin như trước, và cuộc chiến giúp nước Ba Lan có cơ hội đóng vai trò người hùng ở Âu châu, giang tay đón nhận gần ba triệu người tỵ nạn Ukraine. 

Những thay đổi kể trên ở Âu châu nếu chưa đủ để nói lên tính chất tích cực của cuộc khủng hoảng: Chiến tranh Nga xâm lược Ukraine, thì chúng ta hãy xét đến việc Putin làm cho những người Mỹ theo đảng Dân Chủ và Cộng trước đây từng đối lập gay gắt, nay trở nên đoàn kết với nhau thành một khối. Sự đoàn kết chính trị giữa hai đảng chính trị ở Mỹ thể hiện qua cuộc đầu phiếu ở Hạ Viện Hoa Kỳ hồi tháng Ba, với tỉ lệ 424-28 đồng thanh quyết định đình chỉ mọi giao dịch thương mại với nước Nga và đồng minh của Nga là nước Belarus. Chính Putin đã tạo ra điều ít ai có thể tưởng tượng ra nổi trong tình hình chính trị ở nước Mỹ. Putin đã giúp nhiều người Mỹ thù ghét hắn ta nhiều hơn là thù ghét những người Mỹ thuộc đảng đối lập trước đây. 

Chúng ta cần phải thực tế, thận trọng. Trong những tháng sắp tới, Hoa Kỳ, Âu châu và những định chế được lập ra để tăng cường sự cộng tác giữa các nước đồng minh rồi đây sẽ phải đối đầu với những thử nghiệm quan trọng. Hoa kỳ sắp sửa có cuộc bầu cử giữa kỳ hết sức cay đắng diễn ra vào tháng 11 sắp tới. Người Mỹ và người dân Âu châu từng biết rằng ông Donald Trump, một người có mối hoài nghi về vai trò của NATO có thể được đảng Cộng Hòa đề cử làm ứng viên Tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Ở Âu châu, hậu quả của cuộc đối đầu về quân sự kéo dài, bất phân thắng bại ở Ukraine có thể làm thay đổi nhiệt độ đối với cuộc chiến, lập trường chính trị. Và mặc dù Trung quốc không bị thiệt hại gì đối với tương lai kinh tế của họ, song việc Trung quốc  tiếp tục làm đồng minh của Nga, sẽ khiến cho việc duy trì những quyền lợi, và giá trị đạo đức của thể chế dân chủ  Tây phương gặp nhiều thử thách, khó khăn. Đó cũng chính là điều Putin mong muốn.Tổng thống Biden kêu gọi sự đoàn kết giữa các nước Dân chủ là điều khiến cho cả Trung Quốc lẫn Nga cùng khó chịu.

Tóm lại, cuộc khủng hoảng ở Ukraine đã tăng thêm sức mạnh cho một số định chế Tây phương, và có thể giúp các nguyên tắc của thể chế dân chủ, tinh thần thượng tôn luật pháp, và sự tôn trọng nhân quyền được củng cố mạnh thêm bằng cái giá mà các chế độ độc tài phải trả. Ít nhất là chế độ độc tài đang ngự trị ở Điện Cẩm Linh phải trả giá rất đắt. Song cuộc khủng hoảng đó sẽ không thể giải quyết cuộc khủng hoảng về lòng tự tin cần để giải quyết những vấn đề thông thường. Vì lý do đó, chúng ta cần phải có cuộc khủng hoảng với tầm vóc lớn hơn nữa.

Nhiều cuộc khủng hoảng khác đã xảy ra, và sẽ cung cấp cho chúng ta nhiều cơ hội tốt để tăng cường sự hợp tác quốc tế- nếu chúng ta biết cách học hỏi từ những lỗi lầm trong ít năm gần đây. Vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ vẫn tiếp tục bị hạn chế vì những tranh chấp quyết liệt, cay đắng, giữa hai đảng chính trị khiến cho guồng máy chính quyền không hoạt động êm xuôi, và hiện tượng mất tín nhiệm, mất lòng tin vào nhau khiến cho việc hợp tác giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc bị hạn chế. 

Nhưng nếu có sự đối tác thực tiễn trong một số địa hạt thiết yếu, sẽ có những địa hạt giữ vai trò sinh tử giúp làm tăng sự hợp tác quốc tế. Lấy trường hợp ở Liên Hiệp Âu châu, liên minh giữa một số nước có cùng quan điểm về một số vấn đề sẽ giúp giải quyết được những vấn đề lớn có ích cho quyền lợi chung. Ngoài ra, trong khu vực tư, cộng đồng khoa học quốc tế, và những công dân thường, cũng đóng vai trò quan trọng cho việc tăng cường hợp tác quốc tế. 

Mặc dù các chuyên gia trong ngành y tế công cộng, cũng như các nhà lãnh đạo chính trị tiếp tục vất vả chiến đấu với những biến chủng mới của bệnh dịch COVID-19, chúng ta không thể tiên đoán được nguy cơ có thể có một vi khuẩn mới tấn công, gây ra trận đại dịch kế tiếp. Từ hơn một nửa thế kỷ qua, các nhà khoa học đã biết rằng có nhiều mầm bệnh hết sức nguy hiểm do từ thú vật nhảy sang con người. Sự xuất hiện của chúng xảy ra khá nhiều và rất nhanh khi con người tiếp tục xâm lấn môi trường sống của thú vật. Ngoài ra, tình trạng thiếu vệ sinh ở các trại nuôi gia súc cũng góp phần nào cho việc sinh sản các loại vi rút mới, nguy hiểm hơn trước. 

Thực tế cho thấy biến chủng của vi rút thuộc loại SARS-CoV-2, nhất là biến chủng Omicron, có mức lây lan rất mạnh, nó làm chết người nhiều hơn các loại vi rút cách đây 20 năm. Vì chúng ta không hiểu rõ hết những biến dạng của vi rút, nên chúng ta không thể biết được biến chủng mới sẽ nguy hiểm, hay lây lan mạnh đến mức nào. 

Đại dịch COVID-19 quả thực đã khiến cho thế giới rơi vào một cuộc khủng hoảng lớn chưa từng thấy trong cuộc sống của loài người. Cũng từ đó, nó đưa đến sự hợp tác rộng rãi giữa các nước trên thế giới. Khoa học gia khắp nơi cùng nhau chia sẻ thông tin, ý kiến với nhau về bệnh dịch. Sự hợp tác quốc tế để chống đại dịch COVID-19 bao gồm việc bắt đầu cùng nhau nghiên cứu về bệnh dịch, và phối hợp cung cấp thuốc chủng. Các ngân hàng trung ương cũng tham gia  qua việc cùng nhau áp dụng những biện pháp để thúc đẩy, tăng cường nền kinh các nước đang bị trì trệ vì bệnh dịch. Các nhà lãnh đạo trên thế giới cùng nhau đưa ra biện pháp cứu trợ khẩn cấp, và thuốc chủng ngừa được chế tạo rất nhanh qua những cuộc đầu tư chung để giúp đỡ nhau. Ví dụ nếu không thành lập dự án  COVAX, chắc chắn sẽ có tình trạng tích trữ thuốc chích ngừa để thu lợi riêng, và sự phân phối thiên vị trầm trọng cho nước giàu khác với nước nghèo. Những nước như Hoa Kỳ xuất cảng thặng dư thuốc chích ngừa sang Canada và Mễ tây Cơ. Hoa kỳ, Nhật, Ấn Độ và Úc sẵn sàng gửi thuốc chích ngừa sang nhiều nước khác. Đó là ví dụ điển hình về những hy sinh, đóng góp cho thế giới khi gặp hoàn cảnh khó khăn, và nguy kịch chung trong tình hình chính trị, kinh tế của các nước trên thế giới.

Nhưng vẫn có nhiều nhà lãnh đạo trên thế giới tìm cách đổ lỗi cho nước khác thay vì công nhận tình hình thực tế rằng bệnh dịch khi xảy ra, nó không tha riêng cho một vùng lãnh thổ nào cả. Đại dịch COVID-19 tạo điều kiện để lập ra hệ thống mới về sự hợp tác toàn cầu trong vấn đề y tế công cộng. Chỉ có một số nhỏ các nhà lãnh đạo trên thế giới hiểu được rằng bệnh dịch COVID-19 là một đe dọa cho cả thế giới, và sẽ không thể xóa bỏ nó được nếu không có một giải pháp chung cho toàn cầu. Theo nghĩa này, bệnh dịch hiện nay vẫn còn là một khủng hoảng nhỏ, chưa đủ phát sinh ra sự hợp tác quốc tế mà chúng ta cần. Khi một loại vi rút mới nguy hiểm hơn, làm chết người nhiều hơn, liệu chúng ta có sẵn sàng hay chưa? 

Thay đổi khí hậu là cuộc khủng hoảng cho chúng ta nhiều hy vọng nhất. Đó là cuộc khủng hoảng bắt buộc các nhà lãnh đạo thế giới phải cùng nhau chia sẻ thông tin, tốn kém chi phí, và trách nhiệm, bởi vì hiện tượng này đe dọa sẽ giết chết, tiêu hủy hàng trăm triệu người trên thế giới, và gây ảnh hưởng đến tất cả mọi vùng, mọi khu vực. Cũng trong vấn đề này, sự nghi ngờ lẫn nhau làm hạn chế vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ, và sự hoài nghi trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung quốc khiến cho việc giải quyết khủng hoảng không tiến triển tốt đẹp. Nhưng đã có một số nước khác đứng ra đóng vai trò lãnh đạo trong vấn đề thay đổi khí hậu. 

Âu châu đã làm được nhiều tiến bộ rất đáng khen. Kế hoạch gọi là Green Leaf đã giúp Âu châu trở thành những nước đứng đầu, lãnh đạo cuộc cách mạng xanh bằng cách bỏ tiền đầu tư rất nhiều để đạt chỉ tiêu zero carbon emission (không thải khí carbon vào khí quyển). Cũng vì cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine , các nước Âu châu đầu tư thêm rất nhiều vào kỹ thuật mới để tránh lệ thuộc nguồn cung cấp dầu hỏa của Nga. Hai nước thải nhiều khí carbon nhất là Hoa Kỳ và Trung Quốc cam kết sẽ thực hiện kế hoạch giảm thiểu tối đa việc thải khí carbon. 

Nói vắn tắt, chúng ta hiểu rằng sự thay đổi khí hậu là một vấn đề cực kỳ to lớn, nguy hiểm, đe dọa làm sụp đổ kinh tế trên toàn thế giới. Do đó, tất cả chính phủ,đại công ty, và tư nhân cùng nhau cộng tác với nhau để tìm ra chiến lược chung đối phó với sự thay đổi của khí hậu.

Hiện nay, nhiều nước ở Âu châu đang tìm cách hoàn tất chương trình dứt bỏ sự lệ thuộc vào dầu hỏa và khí đốt của nước Nga. Trong những năm sắp tới, hiện tượng nước biển dâng cao, những trận bão dữ dội liên tiếp xảy ra khiến mọi người phải chú ý đến hậu quả của sự thay đổi khí hậu. Rồi đây kỹ thuật phát triển năng lượng xanh trở nên phổ biến, ít tốn kém khiến cho những người từ bấy lâu nay lệ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch như Hoa Kỳ dựa vào Ả Rập Saudi, còn Trung Quốc dựa và Nga sẽ đưa đến hậu quả là nước Nga và nước Ả Rập Saudi mất nguồn thu nhập lớn nhờ xuất cảng dầu hỏa. Khi đó những nước này sẽ gặp bất ổn về chính trị.

Một câu hỏi rất quan trọng được đặt ra là thế giới sẽ phải chuẩn bị ra sao khi hàng chục triệu người phải đi tị nạn vì thay đổi khí hậu. Họ mất nhà mất cửa mất nơi cư trú chỉ vì mực nước biển tăng lên cao, và những trận bão dữ dội liên tục xảy ra. Hoàn cảnh rủi ro về chính trị, kinh tế, và nhân đạo của thế giới chưa bao giờ lên cao đến như vậy.

Một  thử thách khác cũng có thể đưa đến khủng hoảng: Đó là khi một số ngành kỹ thuật mới bỗng dưng làm gián đoạn nhiều trên quy mô rộng lớn. Những ngành kỹ thuật mới này đã làm thay đổi tận gốc mối liên hệ của chúng ta đối với chính phủ và đối với người khác. Chúng làm thay đổi cả cách sống của chúng ta. Thường khi chúng ta lại không hiểu rõ điều này.

Ngay cả trong trường hợp đại dịch đang xảy ra, khi cuộc sống của hàng triệu người lệ thuộc vào những phát minh mới của khoa học gia và bác sĩ về phương pháp trị liệu, và bảo vệ cho con người, chúng ta cũng không cho phép chích thuốc cho nhiều người cùng một lúc loại thuốc mới nếu thuốc này chưa được thử nghiệm nhiều lần. Chúng ta cần phải biết rõ hiệu quả của thuốc, và hiệu quả đó sẽ tồn tại trong bao lâu. Chưa kể là còn phải thẩm lượng đến những phản ứng phụ của thuốc. 

Kỹ thuật mới làm thay đổi cuộc sống của chúng ta. Trong tương lai, nhiều người máy- robots- sẽ được dùng thay thế công nhân ở nhiều nơi làm việc. Theo cuộc nghiên cứu của Viện Brookings năm 2019 trong tương lai những việc làm chuyên môn, hay của những công nhân tốt nghiệp đại học nhiều phần sẽ được thay thế bằng Trí Tuệ Nhân Tạo – AI, Artificial Intelligence- cũng như những công nhân chỉ có văn bằng tốt nghiệp trung học. 

Kỹ thuật mới cũng làm thay đổi hình thức chiến tranh. Trong thời đại mới, đa phần các loại vũ khí đều được điều khiển bằng cách bấm nút từ xa.Qua những tính toán chính xác, và khi nào con người sẽ bấm nút để thực hiện việc tấn công. Thêm vào đó, các loại vũ khí dùng trên mạng sẽ tốn tiền nhiều hơn, và khó sử dụng hơn cả vũ khí nguyên tử. Những hình thức chiến tranh trên mạng đã xuất hiện lúc gần đây giữa Nga và các nước phương Tây sau khi Chiến Tranh Lạnh kết thúc, và xảy ra cuộc đối đầu giữa hai phe. Hậu quả của loại chiến tranh trên mạng làm gián đoạn hoạt động trên quy mô rộng lớn.

May thay, cộng đồng các nước Âu châu đã đề ra những quy tắc căn bản để điều hành hoạt động trên mạng. Bằng cách đặt câu hỏi về những loại tài liệu được phép sử dụng, và phần tài liệu nào được coi là của riêng cá nhân, Liên Hiệp Âu châu đã đặt ra một số quy tắc lấy mô hình Âu châu làm khuôn mẫu, để áp dụng cho toàn thế giới. Ngày nay những công ty kỹ thuật lớn, với sự tích lũy quyền bính của họ,  như Facebook, Google, Amazon, Microsoft, và Apple trở thành những trung gian điều giải cho nhiều hoạt động trên toàn thế giới.

Bất kể những cuộc khủng hoảng nào: một cuộc Chiến Tranh Lạnh kiểu mới, một trận đại dịch, sự tàn phá của thay đổi khí hậu, hay sự thay thế con người bằng kỹ thuật mới đe dọa sự sinh tồn của loài người, chắc chắn những khủng hoảng đó sẽ tạo ra những cơ hội hợp tác quốc tế để giải quyết những vấn đề quan trọng trên thế giới.

Những người có trách nhiệm chọn quyết định, những người có tầm ảnh hưởng quan trọng không nhất thiết phải đồng ý, hay không với một số quyết định về chính trị, kinh tế. Họ không bị buộc phải giải quyết vấn đề. Trước đây, nhiều phần là những quyết định đó do giới lãnh đạo chính quyền quyết định, ngày nay tư nhân, và khu vực tư, và công dân của một số nước cũng tham gia vào những quyết định này vì họ hiểu rõ vấn đề hơn để thực hiện sự hợp tác quốc tế, hoàn tất mục tiêu đề ra. Lịch sử cho thấy sự hợp tác quốc tế đó là cần thiết và có thể thực hiện được.

Nguyễn Minh Tâm  dịch theo báo TIME ngày 30/5/2022

Ghi chú:  Bài dịch trên đây là tóm lược của cuốn sách mới ra: Power of Crisis: How Three Threat- and Our Response- will change the World của Ian Bremmer Tiến sĩ Bang Giao Quốc Tế. 

Bình Luận

Lưu ý: về ý kiến của độc giả nhất thiết không phải là ý kiến của toà soạn nhật báo Cali Today. Tòa soạn không chịu trách nhiệm về nội dung ý kiến của độc giả. Xin qúy độc giả góp ý kiến xây dựng, với ngôn ngữ phù hợp, tránh những ngôn ngữ thô tục, mạ lỵ, chụp mũ hay mạ lỵ cá nhân. Nhật báo Cali Today khuyến khích tự do phát biểu ý kiến qua phân tích, nhận định, trình bày quan điểm và ý kiến của mình, nhưng không mạ lỵ, bôi nhọ người khác hay hội đoàn bằng những nội dung và ngôn ngữ không phù hợp. Chúng tôi dành quyền không đăng hay xóa bỏ những ý kiến đóng góp mang nội dung và ngôn ngữ không phù hợp mà không nhất thiết phải thông báo trước hay trình bày lý do. Trân trọng và mong được qúy độc giả xa gần hợp tác. Những trường hợp vi phạm những điều nói trên nhiều lần, chúng tôi buộc phải block (khóa) lại trương mục của người cố tình vi phạm. Vì quá nhiều độc gỉa post comments, trong đó có một số không phù hợp nội quy, và nhiều khi tòa soạn không kịp phát hiện, nên nếu qúy độc giả nào phát hiện bất cứ comments nào không phù hợp nội quy, xin báo cho tòa soạn biết qua email nguyenxnam@yahoo.com. Trân trọng cám ơn. Nhật báo Cali Today

blog comments powered by Disqus