Tuesday, February 7, 2023
spot_img

Bãi bỏ “Đại cử tri đoàn”, người Mỹ làm được không?

Trước đây tôi đã từng hiểu rằng, Đại cử tri đoàn là một điểm đặc biệt trong Hiến pháp và luật bầu cử của Hoa Kỳ,  như một phần quan trọng của nền dân chủ Hoa Kỳ. Tôi nghĩ rằng, những vị cha già lập quốc đã tạo ra thể chế này với những đại cử tri đoàn để bảo đảm rằng các tiểu bang lớn sẽ không áp đảo các tiểu bang nhỏ trong các cuộc bầu cử tổng thống, rằng quyền lực giữa Quốc hội và cơ quan lập pháp tiểu bang đều được cân bằng trong hệ thống hiến pháp.

Mời xem video bài bình luận qua Youtube

Những người soạn thảo Hiến pháp đã thành lập Cử tri đoàn bởi một thỏa hiệp tại Hội nghị Lập hiến ở Philadelphia giữa các tiểu bang lớn và nhỏ. Nhiều người sau này lo lắng rằng các tiểu bang như Massachusetts, New York, Pennsylvania và Virginia sẽ chiếm ưu thế trong chức vụ tổng thống nên họ đã nghĩ ra một quy tắc mà mỗi tiểu bang có số phiếu Đại cử tri đoàn tương ứng với số thượng nghị sĩ và thành viên Hạ viện của tiểu bang đó. Trong hầu hết các cuộc bầu cử trước đây, Cử tri đoàn đã vận hành trơn tru. Các cử tri của tiểu bang đã bỏ phiếu và ứng cử viên tổng thống nào có nhiều phiếu bầu nhất ở một tiểu bang sẽ nhận được tất cả phiếu bầu của Đại cử tri đoàn của tiểu bang đó, cách thức này hoạt động tốt nếu tất cả mọi người đều tôn trọng và làm đúng theo Hiến pháp.

Tuy nhiên, điều này theo tôi chỉ thật sự đúng khi các nhà lập pháp của cả hai đảng biết tôn trọng hiến pháp, không tham vọng quyền lực, không vẽ lại các bản đồ bầu cử, không đàn áp cử tri nên tôi đã thay đổi cách nhìn của mình, và hay thường nói chuyện với bè bạn và than vãn rằng, tại sao Hoa Kỳ không dẹp quách đi ba cái vụ cử tri đoàn, hãy sống thực tế một chút, hãy hòa nhập vào cộng đồng thế giới, điển hình là các quốc gia dân chủ tự do, nước Úc, nước Đức, nước Canada, nước Tây Ban Nha là những nước có nhiều tỉnh bang, có Thống đốc, có Thủ Hiến, nhưng khi bầu cử Thủ tướng, tổng thống, hệ thống bầu cử của họ hoạt động trôi chảy, không có ai kêu ca gian lận, không có bản đồ bầu cử của từng tỉnh bang mà là toàn dân đi bỏ phiếu, và nhân vật nào có được nhiều phiếu nhất sẽ là người chiến thắng, tại sao Hoa Kỳ không làm theo các quốc gia phát triển tự do trong phần còn lại của thế giới.

Một ví dụ với cuộc bầu cử năm 2000. Cuộc cạnh tranh giữa George W. Bush của Đảng Cộng hòa và Al Gore của Đảng Dân chủ đã vô cùng sát nút, cuối cùng phụ thuộc vào số phận của 25 phiếu đại cử tri của tiểu bang Florida.

Theo đó, vào ngày 8 tháng 12 năm 2000, Tòa án Tối cao Florida đã ra lệnh kiểm phiếu lại thủ công tại các quận báo cáo số lượng phiếu dưới mức đáng kể về mặt thống kê. Chiến dịch tranh cử của ông Bush ngay lập tức đệ đơn kiện và Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã tạm dừng kiểm phiếu lại thủ công để nghe các tranh luận bằng miệng từ các ứng cử viên.

Vào ngày 10 tháng 12, trong một quyết định mang tính bước ngoặt với tỷ số 7-2, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã hủy bỏ quyết định kiểm phiếu lại của Tòa án Tối cao Florida, phán quyết rằng việc kiểm phiếu lại thủ công sẽ vi phạm Điều khoản Bảo vệ Bình đẳng của Tu chính án thứ 14. Ông Bush đã giành được phiếu bầu của Đại cử tri đoàn Florida và do đó trở thành tổng thống mặc dù ông Al Gore đã giành được số phiếu phổ thông nhiều hơn với gần nửa triệu phiếu bầu.

Tại sao vẫn giữ mãi quy tắc cử tri đoàn lạc hậu, cổ xưa giờ chỉ là những cách thức để những kẻ tham quyền lực có cách để xoay trở theo ý họ và đặt để các ghế đại cử tri đoàn theo ý họ chứ không theo ý người dân, không theo số phổ thông đầu phiếu, như vậy tại sao phải kêu gọi người dân đi bầu làm gì, khi các tiểu bang đỏ sẵn sàng gạt bỏ những cử tri đoàn chính thức và đưa ra những cử tri đoàn theo ý họ?

Tiền lệ do những người này đặt ra tạo ra sự không chắc chắn về cách các cuộc bỏ phiếu của Đại cử tri đoàn trong tương lai có thể diễn ra.

Giờ đây, trong thế kỷ 21, Đại cử tri đoàn không còn là một lực lượng mang tính xây dựng trong nền chính trị Hoa Kỳ hiện đại, đã đến lúc người Mỹ nên mạnh dạn thay đổi những hủ tục cũ xưa, chuyển sang bầu cử tổng thống trực tiếp bằng đầu phiếu phổ thông.

Cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng vấn đề bất bình đẳng thu nhập, chênh lệch địa lý và mức độ chênh lệch giữa phiếu phổ thông và Cử tri đoàn có thể trở nên phổ biến hơn do bất bình đẳng kinh tế và địa lý. Thì hôm nay, sau khi nghe những lời tuyên bố của dân biểu Jamie Raskin đưa ra lời kêu gọi bãi bỏ cử tri đoàn tại nước Mỹ, tôi như được cởi tấc lòng và viết bài bình luận hôm nay về chủ đề này.

Dân biểu Jamie Raskin, sắp trở thành đảng viên Đảng Dân chủ hàng đầu trong Ủy ban Giám sát Hạ viện, hôm Chủ nhật cho biết Đại cử tri đoàn là một “mối nguy hiểm” đối với nền dân chủ Hoa Kỳ và nên bị loại bỏ để ủng hộ các cuộc bầu cử tổng thống và chỉ do phổ thông đầu phiếu quyết định tương tự các nền dân chủ tự do ở đa số các quốc gia phát triển.

Jamie Raskin cho rằng: “Chúng ta nên bầu tổng thống theo cách chúng ta bầu thống đốc, thượng nghị sĩ, thị trưởng, dân biểu, và tất cả những người khác như những quốc gia khác của phần còn lại của thế giới. Ai được nhiều phiếu nhất sẽ thắng. Ai được người dân bỏ phiếu cho họ nhiều thì người đó sẽ thắng, đó chính là lòng dân. Theo tôi, hãy mạnh dạn dẹp bỏ thủ tục cử tri đoàn lâu đời rắc rối của chúng ta để đơn giản hóa thủ tục bầu cử và tránh được gian lận vấn đề cử tri đoàn“.

Trong một lần xuất hiện trên “Face the Nation” hôm Chủ nhật đã thẳng thắng nói rằng: “Đại cử tri đoàn hiện nay đã trở thành mối nguy hiểm, không chỉ đối với nền dân chủ mà còn đối với người dân Mỹ. Chính vấn đề cử tri đoàn giả mạo đã dẫn đến những nguy hiểm vào ngày 6 tháng 1. Những kẻ xấu tính biết cách luồn lách trong những ngóc ngách, kẻ hở của luật pháp cũ xưa của chúng ta để tìm lấy những cơ hộ lừa đảo bất hợp pháp nhằm giành lấy quyền lực”.

Một số thành viên của Ủy ban điều tra ngày 6 tháng 1 muốn “những thay đổi lớn về quyền bầu cử—và thậm chí bãi bỏ Đại cử tri đoàn—trong khi những người khác đang phản đối các đề xuất đại tu hệ thống bầu cử Hoa Kỳ.”

Trong báo cáo cuối cùng của Ủy ban, những thành viên đã ngừng kêu gọi bãi bỏ Cử tri đoàn, điều mà những người cấp tiến đã yêu cầu trong nhiều năm qua.

Bình luận của Jamie Raskin, Đảng viên Đảng Dân chủ Maryland được đưa ra vài ngày sau khi Quốc hội thông qua các cải cách đối với Đạo luật Kiểm phiếu Cử tri, một đạo luật khó hiểu năm 1887 chi phối việc kiểm phiếu của Đại cử tri đoàn.

Trong nhiều năm qua, các học giả pháp lý đã lo lắng rằng luật trong Hiến pháp có nhiều điểm mơ hồ, không rõ ràng và cần được làm rõ, và cựu Tổng thống Donald Trump và các đồng minh của ông ta đã nhắm vào những lỗ hổng đó để khai thác, dựa vào những sự mơ hồ của luật trong nỗ lực lật ngược cuộc bầu cử năm 2020.

Sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc vào năm 2020 và kết quả đã được chứng nhận, Trump và nhóm của ông ta lập luận rằng Phó Tổng thống khi đó là Mike Pence có quyền can thiệp vào việc kiểm phiếu đại cử tri, điều đó có nghĩa là Mike Pence có toàn quyền xác nhận hay từ chối bất cứ phiếu cử tri đoàn nào mà ông ta thích hay không thích vì luật hiện hành quy định phó tổng thống là chủ tọa phiên họp chung của Quốc hội nơi những phiếu bầu đó được tính.

Nhưng, họ cần phải hiểu rằng, vai trò của phó tổng thống trong quá trình tố tụng hoàn toàn chỉ mang tính chất nghi lễ.

Điều quan trọng là dự luật này cũng sẽ nâng cao tiêu chuẩn phản đối danh sách đại cử tri của một bang. Hiện tại, chỉ cần một dân biểu và một thượng nghị sĩ là có thể thách thức các đại cử tri của một tiểu bang và đưa cả lưỡng viện vào tình thế tranh luận trong nhiều ngày liên tục.

Jamie Raskin nhấn mạnh rằng: “Chúng tôi biết rằng Đại cử tri đoàn không còn phù hợp nữa, đó là lý do tại sao tôi là người hết sức ủng hộ Hiệp ước Bầu cử phổ biến toàn quốc giữa các tiểu bang.”

Tại sao Cử tri đoàn không phù hợp trong thời đại bất bình đẳng thu nhập cao và chênh lệch địa lý rộng như hiện nay?

Việc một tổng thống thua phiếu phổ thông sẽ làm suy yếu tính hợp pháp của cuộc bầu cử. Tổ chức một cuộc bầu cử vào Hạ viện nơi mỗi phái đoàn của mỗi tiểu bang có một phiếu bầu đại diện sẽ làm tăng khả năng xảy ra các giao dịch kín đáo bên trong với những lợi ích hay nhượng bộ nào đó đi cùng với lợi ích có được bởi hối lộ và tham nhũng.

Mục tiêu hiện tại là, với chức vụ tổng thống sẽ là ứng cử viên nhận được nhiều phiếu phổ thông nhất trên tất cả 50 tiểu bang và Đặc khu Columbia—tính cho đến nay đã có được 16 tiểu bang của Hoa Kỳ hậu thuẫn cách thức bầu cử này với tổng số 195 phiếu đại cử tri.

Tuần trước, dân biểu tiểu bang Florida Michael Gottlieb—một đảng viên Đảng Dân chủ— đã đệ trình luật đưa tiểu bang Florida trở thành tiểu bang mới nhất tham gia hiệp ước. Dự luật dự kiến ​​​​sẽ vấp phải sự phản đối từ các đảng viên Cộng hòa trong tiểu bang, bao gồm cả Thống đốc Ron DeSantis – một ứng cử viên tổng thống tiềm năng năm 2024.

Lời kết:

Trong nhiều năm qua, đa số người Mỹ đã phản đối Đại cử tri đoàn. Ví dụ, vào năm 1967, 58% người Mỹ ủng hộ việc bãi bỏ nó, trong khi vào năm 1981, 75% người Mỹ ủng hộ. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò gần đây hơn đã làm nổi bật một diễn biến nguy hiểm trong dư luận. Người Mỹ nói chung vẫn muốn loại bỏ Đại cử tri đoàn, nhưng hiện nay có sự chia rẽ trong quan điểm giữa các đảng phái, trong đó đảng viên Cộng hòa ủng hộ nó trong khi đảng viên thì lại Dân chủ phản đối và Jamie Raskin là một ngoại lệ.

Một giải pháp lâu dài hơn đó là sửa đổi chính Hiến pháp. Đó là một thủ tục tốn nhiều công sức và việc sửa đổi hiến pháp để bãi bỏ Đại cử tri đoàn sẽ cần có sự đồng thuận đáng kể—ít nhất 2/3 sự xác nhận của cả Hạ viện và Thượng viện, và sự chấp thuận của ít nhất 38 trong số 50 tiểu bang.

Quốc Hội Hoa Kỳ gần như đã có thể xóa bỏ Đại cử tri đoàn vào năm 1934, chỉ thiếu hai phiếu bầu của Thượng viện để thông qua. Nhưng giờ đây, trong tình trạng chính trị phân cực nặng nề như hiện nay thì lại càng khó hơn để có thể biến một điều đúng đắn nên làm trở thành hiện thực.

Đã đến lúc tiến hành bãi bỏ Đại cử tri đoàn trước khi những thất bại rõ ràng của nó làm xói mòn niềm tin của công chúng vào nền dân chủ Hoa Kỳ, bóp méo ý chí của cử tri Mỹ và tạo ra một cuộc khủng hoảng hiến pháp thực sự trong tương lai.

Việt Linh 29.12.2022

BÀI VIẾT LIÊN QUAN
- Advertisment -

MỚI CẬP NHẬT